Xung quanh cơ chế vận hành và định hướng thương mại hóa sản phẩm, phóng viên báo Tin tức và Dân tộc đã phỏng vấn ông Trần Quang Hưng, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội.

Về cơ chế, mô hình công ty cổ phần này sẽ có gì khác biệt để thúc đẩy đổi mới sáng tạo tại Hà Nội?

Xuất phát từ các chủ trương của Đảng, Nhà nước và các nghị quyết của HĐND thành phố, Trung tâm được tổ chức dưới hình thức công ty cổ phần, với mô hình hợp tác “ba nhà”: Nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp. Trong đó, Nhà nước nắm giữ 70% vốn điều lệ; Công ty CMC nắm 15%; Đại học Bách khoa Hà Nội nắm 15%.

Việc vận hành theo mô hình doanh nghiệp mang lại lợi thế rõ rệt về tính tự chủ tài chính và nhân sự. HIC có thể linh hoạt trong tổ chức bộ máy, tuyển dụng chuyên gia, hợp tác với các đơn vị trong và ngoài nước mà không bị ràng buộc bởi quy trình hành chính truyền thống.

Theo các nghị quyết của HĐND thành phố, Trung tâm được phép hoạt động trong nhiều lĩnh vực mới, đặc biệt là điều phối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo: Từ các vườn ươm, không gian làm việc chung, kết nối quỹ đầu tư trong nước và quốc tế, đến cung cấp các dịch vụ dùng chung cho startup. Thực tế cho thấy, nhiều nhà nghiên cứu, nhóm khởi nghiệp có ý tưởng tốt nhưng thiếu nguồn lực để tự mình phát triển dự án hoàn chỉnh.

Một điểm quan trọng khác là kết nối với các “bài toán thực tế” của thành phố. Hiện Hà Nội có nhiều điểm nghẽn cần giải quyết như giao thông, trật tự an toàn đô thị, ô nhiễm môi trường, truy xuất nguồn gốc hàng hóa, xây dựng đô thị thông minh… Đây đều là những lĩnh vực cần sự hợp tác công – tư.

Thiết chế công ty cổ phần cho phép Trung tâm đóng vai trò trung gian linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành để “mở đề bài” của khu vực công cho cộng đồng nghiên cứu, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo trong và ngoài nước cùng tham gia giải quyết.

Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, cùng với Luật Thủ đô và 6 nghị quyết chuyên đề của HĐND thành phố đã tạo cơ chế đặc thù. Trung tâm sẽ vận dụng như thế nào để tối ưu các ưu đãi này?

Sáu nghị quyết chuyên đề của HĐND Hà Nội ban hành cuối năm 2025 tạo cú hích lớn cho cộng đồng sáng tạo. Trước hết, Hà Nội có lợi thế thể chế, đủ sức thu hút nhà nghiên cứu, nhà sáng tạo trẻ trong và ngoài nước đến thử nghiệm công nghệ trong môi trường có kiểm soát.

Điều quan trọng không chỉ là cơ chế, mà còn là nguồn lực đi kèm. Các sở, ban, ngành có ngân sách để đặt hàng giải quyết những điểm nghẽn cụ thể. Trước đây, nhiều nhà sáng tạo trẻ không biết tiếp cận các bài toán công như thế nào, hoặc không chắc sản phẩm của mình có được ứng dụng hay không.

Trung tâm đóng vai trò thiết chế kết nối. Nếu một nhóm có sản phẩm phù hợp nhu cầu thị trường, đặc biệt là nhu cầu từ khu vực công, thì cơ quan Nhà nước có thể trở thành “khách hàng đầu tiên”. Điều này vừa giúp giải quyết vấn đề thực tiễn, vừa tạo không gian thử nghiệm và ứng dụng cho startup.

Trong các lĩnh vực mới, hợp tác “ba nhà” giúp quá trình kiểm thử sản phẩm diễn ra nhanh chóng hơn. Khi sản phẩm được thử nghiệm thành công, thị trường có thể mở rộng nhanh, thay vì chỉ dừng ở nghiên cứu trên giấy.

Vận dụng Luật Thủ đô, Hà Nội có nghị quyết riêng về cơ chế sandbox. Thông qua Trung tâm, việc triển khai sẽ được thực hiện ra sao, thưa ông?

Khái niệm sandbox thực chất không quá phức tạp. Có thể hình dung như “khu vui chơi có rào chắn” dành cho trẻ em: ên trong có không gian sáng tạo, nhưng xung quanh có hàng rào kỹ thuật và pháp lý để kiểm soát rủi ro.

Sandbox phải đáp ứng ba nguyên tắc: Có phạm vi tách biệt; có hàng rào vật lý và kỹ thuật; có cơ chế giám sát chặt chẽ. Đối tượng trong sandbox là các mô hình kinh doanh mới, công nghệ mới – thường do startup, nhóm sáng tạo trẻ đề xuất, chứ không phải các tập đoàn lớn đã ổn định.

Bản chất của sandbox là tạo môi trường thử nghiệm có kiểm soát, giảm thiểu hệ quả tiêu cực nếu mô hình chưa thành công. Vì đổi mới sáng tạo luôn đi kèm rủi ro, nên cần cơ chế cho phép “thử – sai” trong giới hạn an toàn.

Trung tâm phối hợp với cơ quan quản lý để lựa chọn đơn vị tham gia thử nghiệm. Mục tiêu là thu hút cả nhà sáng tạo trong nước và quốc tế đến Hà Nội, coi đây là một trung tâm thử nghiệm công nghệ và mô hình kinh doanh mới, tạo bàn đạp tiến ra thị trường Đông Nam Á và khu vực.

Ông có thể chia sẻ một dự án cụ thể mà Trung tâm đang triển khai?

Ngay tại lễ ra mắt, Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng, Giám đốc Công an Hà Nội, đã đặt đề bài cho Trung tâm: Trong vòng một tháng phải xây dựng sản phẩm điều phối lực lượng tuần tra, tích hợp nền bản đồ dữ liệu chung, kết nối camera giao thông và camera AI do người dân lắp đặt.

Yêu cầu là xây dựng nền tảng cho phép tích hợp nhiều lớp dữ liệu: Bản đồ nền, thông tin phương tiện, biển số, dữ liệu camera… phục vụ công tác bảo đảm an ninh, trật tự công cộng.

Sau khoảng một tháng, sản phẩm đã được xây dựng và tích hợp các lớp dữ liệu cơ bản theo đúng quy định pháp luật. Giám đốc Công an thành phố đánh giá cao cách tiếp cận và tiến độ triển khai của Trung tâm.

Sản phẩm bước đầu ứng dụng các công nghệ mới như camera drone 360 độ. Về chi tiết nghiệp vụ, cơ quan đặt hàng sẽ quyết định. Trung tâm đóng vai trò tập hợp nguồn lực từ trường đại học, viện nghiên cứu, startup trong và ngoài nước để đưa ra giải pháp tối ưu, sau đó phối hợp lựa chọn đơn vị triển khai theo đúng quy định, bảo đảm thời gian ngắn nhất, hiệu quả cao nhất và chi phí hợp lý nhất.

Tỷ lệ thành công của startup vốn thấp. Với cơ chế này, làm thế nào để vừa khuyến khích thử nghiệm vừa bảo toàn vốn của thành phố cấp cho Trung tâm?

Thực tế, tỷ lệ thành công của startup không thay đổi nhiều theo quy luật thị trường. Tuy nhiên, điều có thể thay đổi là tốc độ và chi phí thử nghiệm.

Trước đây, để phát triển một sản phẩm, startup có thể mất nửa năm hoặc một năm, với đội ngũ cồng kềnh và chi phí cao. Nay, nhờ công cụ trí tuệ nhân tạo, kho dữ liệu dùng chung, hạ tầng hỗ trợ, thời gian tạo sản phẩm mẫu và kiểm thử được rút ngắn đáng kể.

Nếu sản phẩm chưa phù hợp, đó không phải là “thất bại”, mà là một bước trong hành trình hoàn thiện. Khi chi phí thử nghiệm thấp hơn và thời gian rút ngắn, số lần thử có thể tăng lên, từ đó cơ hội thành công tổng thể cũng cao hơn.

HIC không trực tiếp đầu tư vốn vào từng startup, mà tạo nền tảng, hệ sinh thái, kết nối đầu ra. Rủi ro tài chính thuộc về từng đội nhóm cụ thể. Mọi quyết định tham gia hỗ trợ giải pháp đều được Hội đồng quản trị xem xét theo tiêu chuẩn quản trị hiện đại, chặt chẽ.

Quan trọng hơn, các nhà sáng tạo trẻ không phải “đặt cược nhà cửa, tài sản” để theo đuổi ý tưởng. Họ có thể tham gia hệ sinh thái chung, được hỗ trợ thử nghiệm với chi phí thấp nhất, có cơ hội tiếp cận đơn vị đặt hàng ngay từ đầu.

Theo công bố của Bộ Khoa học và Công nghệ, tỷ lệ thương mại hóa đề tài nghiên cứu tại Việt Nam còn thấp. Trung tâm có thay đổi cách tiếp cận để cải thiện vấn đề này?

Chúng tôi xác định phải tiếp cận thị trường ngay từ đầu. Thị trường ở đây bao gồm cả khu vực công và khu vực tư.

Khi một sở, ngành đặt đề bài, Trung tâm sẽ cùng làm rõ: Điểm nghẽn cụ thể là gì, nguồn lực bao nhiêu, ai là người sử dụng cuối cùng, ai là người trả tiền. Chỉ khi các yếu tố đầu vào được xác định rõ ràng mới chuyển đề bài tới trường, viện, doanh nghiệp nghiên cứu.

Cách làm này giúp tiết kiệm thời gian, tránh tình trạng nghiên cứu xong nhưng không có đầu ra. Nhiều công nghệ có thể rất hay, nhưng nếu không xuất phát từ “nỗi đau của thị trường” thì khó thương mại hóa.

Khi có công nghệ phù hợp, Trung tâm sẽ đồng thời tìm đầu ra từ khu vực công và kết nối quỹ đầu tư mạo hiểm, cả công và tư, trong và ngoài nước. Mục tiêu là hỗ trợ nhà sáng tạo xây dựng sản phẩm mẫu, hoàn thiện hồ sơ thị trường, đủ điều kiện tiếp cận vốn đầu tư.

Trung tâm đồng hành với startup từ khâu phân tích đề bài, xây dựng đội ngũ, lựa chọn công nghệ, hoàn thiện sản phẩm, đến tiếp cận thị trường và nhà đầu tư.

Ngoài công nghệ thông tin, Trung tâm có hướng tới các lĩnh vực khác như sinh học, vật liệu mới hay công nghiệp văn hóa không thưa ông?

Trung tâm định hướng mở rộng nhiều lĩnh vực, không chỉ công nghệ thông tin. Các lĩnh vực như công nghệ sinh học, công nghệ lượng tử, công nghiệp văn hóa, sáng tạo nghệ thuật… đều có tiềm năng.

Đặc biệt, công nghiệp văn hóa là lĩnh vực Hà Nội có lợi thế. Nếu biết khai thác giá trị lịch sử, di sản, anh hùng dân tộc để phát triển phim ảnh, trò chơi, sản phẩm nghệ thuật, chúng ta không chỉ tạo giá trị kinh tế mà còn lan tỏa giá trị văn hóa, cộng đồng.

Với các lĩnh vực công nghệ cao, điều quan trọng vẫn là tìm được thị trường phù hợp để nuôi dưỡng sản phẩm. Trung tâm sẵn sàng tiếp nhận đề bài từ doanh nghiệp, cơ quan Nhà nước, thậm chí từ các quỹ đầu tư quốc tế mong muốn tận dụng nguồn nhân lực trẻ, chất lượng cao của Việt Nam.

Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một nền tảng số hóa các “bài toán” để nhà sáng tạo có thể tiếp cận minh bạch, từ đó tăng số lượng sản phẩm được đưa ra thị trường, hình thành ngành nghề mới trong kinh tế số, thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh và nâng cao vị thế của Hà Nội như một trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực.

Xin trân trọng cảm ơn ông!