Đây là một sự kiện mang tầm khu vực, tập trung thảo luận về tương lai của việc giảng dạy tiếng Pháp và thúc đẩy hợp tác giáo dục Pháp ngữ tại Đông Nam Á.

Sự kiện diễn ra trong khuôn khổ hợp tác giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam, Trung Tâm Pháp ngữ Châu Á - Thái Bình Dương (CREFAP/OIF) Cơ quan Đại học Pháp ngữ (AUF), Phái đoàn Wallonie-Bruxelles tại Việt Nam và Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam.

Khoảng 120 đại biểu đến từ Việt Nam, Lào và Campuchia, là đại diện các bộ, ngành giáo dục, hiệu trưởng, giáo viên tiếng Pháp và các mạng lưới giáo dục Pháp ngữ tham dự diễn đàn, Trong hai ngày làm việc, các đại biểu tập trung trao đổi về các cơ hội do tiếng Pháp mang lại, như hợp tác đại học như một không gian mở giàu tiềm năng; yêu cầu bảo đảm tính liên thông giữa các cấp học phổ thông và đại học; vị trí của tiếng Pháp trong hệ thống giáo dục các quốc gia và vùng lãnh thổ; các chương trình hỗ trợ giáo viên bản ngữ nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy; cũng như các chương trình của AUF hướng tới tăng cường cơ hội học tập và việc làm bằng tiếng Pháp.

Nhân dịp này, Tuyên bố chung về giảng dạy tiếng Pháp và bằng tiếng Pháp trong hệ thống giáo dục tại Việt Nam đã được ký kết giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam, Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam, Phái đoàn Wallonie-Bruxelles và Cơ quan Đại học Pháp ngữ (AUF). Văn kiện thể hiện cam kết chung của các bên nhằm tăng cường giảng dạy tiếng Pháp và thúc đẩy sự phát triển của giáo dục Pháp ngữ tại Việt Nam.

Giáo dục Pháp ngữ: hợp tác trước những thách thức của thế kỷ XXI

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân nhấn mạnh tầm quan trọng đặc biệt của hợp tác giáo dục Pháp ngữ. Trong những năm qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam, với sự hỗ trợ của các đối tác Pháp ngữ, đã triển khai nhiều sáng kiến nhằm thúc đẩy dạy và học tiếng Pháp, đồng thời tăng cường trao đổi học thuật và thể chế.

Tuy nhiên theo Thứ trưởng, vẫn còn nhiều thách thức đặt ra, như thu hút thêm người học, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, đổi mới phương pháp giảng dạy và thích ứng với tốc độ phát triển nhanh của công nghệ. “Chúng tôi mong muốn tiếp tục tăng cường hợp tác với các quốc gia và tổ chức Pháp ngữ cũng như quốc tế, nhằm từng bước xây dựng một hệ sinh thái giáo dục Pháp ngữ đồng bộ, hiện đại và bền vững”, ông nhấn mạnh, đồng thời bày tỏ tin tưởng rằng các thảo luận tại diễn đàn sẽ tạo ra những đề xuất cụ thể và cơ chế hợp tác hiệu quả, đóng góp cho sự phát triển giáo dục Pháp ngữ trong khu vực cũng như chương trình nghị sự của Hội nghị Cấp cao Pháp ngữ lần thứ 20 tại Phnom Penh (Campuchia) vào cuối năm nay.

Về phía Pháp, Đại sứ Olivier Brochet ghi nhận sự cam kết ngày càng mạnh mẽ của Việt Nam đối với tiếng Pháp và giáo dục song ngữ, cho rằng hợp tác giáo dục giữa hai nước đang có “động lực rất tích cực”.

Ngài Đại sứ cũng đặc biệt nhấn mạnh sự phát triển của chương trình LabelFrancÉducation, được xem là “công cụ hợp tác ngôn ngữ tiêu biểu giữa Pháp và Việt Nam”. Với 32 cơ sở được gắn nhãn – mạng lưới lớn nhất châu Á – cùng 17 cơ sở đang trong quá trình xét duyệt, hệ thống này phản ánh sự mở rộng đáng kể từ thỏa thuận liên chính phủ ký tại Paris vào tháng 10/2024 trong chuyến thăm chính thức tới Pháp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Đại sứ khẳng định việc thúc đẩy tiếng Pháp là một trụ cột quan trọng trong quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.

Nhấn mạnh những chuyển động sâu sắc của Việt Nam trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, Ngài Đại sứ cho rằng giáo dục chính là “đòn bẩy mạnh mẽ nhất” để chuẩn bị cho thế hệ trẻ trước các thách thức tương lai.

Ngài Olivier Brochet cũng khẳng định vai trò của tiếng Pháp như “ngôn ngữ của tương lai”, phục vụ di chuyển, ngoại giao, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Với gần 400 triệu người sử dụng trên toàn thế giới, không gian Pháp ngữ được xem là một môi trường học thuật và nghề nghiệp đầy tiềm năng.

Nhân dịp này, ngài Đại sứ Pháp cũng nêu ba mục tiêu của diễn đàn: Nâng cao hiệu quả các cơ chế hợp tác Pháp ngữ; Xây dựng các công cụ đối tác mới, và Phát triển việc giảng dạy tiếng Pháp gắn chặt hơn với nhu cầu thị trường lao động.

Kết luận, Đại sứ cho rằng trước các thách thức đương đại như trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số hay hòa nhập giáo dục, “chủ nghĩa đa ngôn ngữ là một phần của lời giải”.

Về phần mình, ngài Trưởng Phái đoàn Wallonie-Bruxelles tại Việt Nam, Pierre Du Ville, khẳng định tiếng Pháp ngày nay vẫn là “một công cụ giải phóng”, cho phép mở ra khả năng tiếp cận một không gian văn hóa, khoa học và tri thức rộng lớn. “Nói tiếng Pháp cũng có nghĩa là tham gia vào một mạng lưới toàn cầu về kinh tế, học thuật và nhân văn”, ngài Pierre Du Ville nhấn mạnh.

Tuy nhiên, ngài Trưởng Phái đoàn Wallonie-Bruxelles tại Việt Nam cũng cảnh báo về nhiều thách thức lớn. Thách thức đầu tiên là cuộc cách mạng số, dù mang lại cơ hội phổ cập giáo dục nhưng cũng có nguy cơ làm gia tăng bất bình đẳng. “Khoảng cách số thường đi kèm với khoảng cách ngôn ngữ”, ông lưu ý.

Thách thức thứ hai là tính hấp dẫn của tiếng Pháp. Để thuyết phục các gia đình và người học, giáo dục Pháp ngữ cần mở ra cơ hội việc làm, di chuyển và phát triển kinh tế thực chất. Theo ông, mối liên kết giữa giáo dục Pháp ngữ và hội nhập nghề nghiệp cần được tăng cường mạnh mẽ hơn.

Ngài Pierre Du Ville cũng nhấn mạnh vai trò của ICISE và các mạng lưới khoa học Pháp ngữ, đồng thời kêu gọi tăng cường hợp tác quốc tế thông qua trao đổi sinh viên, phát triển nội dung giảng dạy tiếng Pháp và hỗ trợ song ngữ. Ông lưu ý rằng trẻ em lớn lên trong môi trường đa ngôn ngữ thường phát triển “năng lực nhận thức vượt trội”.

Cuối cùng, ông nhấn mạnh vai trò trung tâm của giới trẻ đối với tương lai cộng đồng Pháp ngữ : nếu không khiến tiếng Pháp trở nên hấp dẫn, sống động và hữu ích trong đời sống số và văn hóa đại chúng, thì sẽ đánh mất cơ hội với thế hệ tương lai.

Về phía Cơ quan Đại học Pháp ngữ (AUF), ngài Giám đốc khu vực châu Á – Thái Bình Dương, Nicolas Maïnetti, nhấn mạnh ý nghĩa biểu tượng của ICISE – trung tâm khoa học quốc tế hàng đầu – trong việc đăng cai một diễn đàn về giảng dạy tiếng Pháp, qua đó thể hiện mối liên kết giữa “ngôn ngữ, khoa học và giới trẻ Việt Nam”.

Ngài Nicolas Maïnetti đánh giá cao sáng kiến của Đại sứ quán Pháp, cũng như sự đồng hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam và các đối tác Pháp ngữ trong khu vực.

Nhắc lại sự hiện diện của AUF tại Việt Nam từ năm 1992, ngài Giám đốc khu vực châu Á – Thái Bình Dương khẳng định hơn ba thập kỷ hợp tác liên tục trong lĩnh vực giáo dục đại học và nghiên cứu. Ông cũng nhấn mạnh việc Hiến chương Pháp ngữ được thông qua tại Hà Nội năm 1997 đã xác lập AUF là một trong những cơ quan điều hành trực tiếp của Cộng đồng Pháp ngữ trong lĩnh vực giáo dục đại học và nghiên cứu.

Theo ông, việc tăng cường tiếng Pháp tại Việt Nam cần dựa trên “một chuỗi liên thông không đứt gãy giữa tiểu học, trung học và đại học”. Cách tiếp cận này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ sở giáo dục, chính quyền địa phương và các tổ chức Pháp ngữ.

Ông nhấn mạnh Tuyên bố chung của diễn đàn khẳng định tiếng Pháp là “ngôn ngữ của việc làm, của di chuyển, của nghiên cứu và đổi mới sáng tạo”. AUF sẽ tiếp tục hiện thực hóa mục tiêu này thông qua các cơ chế hỗ trợ thanh niên Pháp ngữ, đặc biệt là các Trung tâm việc làm Pháp ngữ, chương trình di chuyển học thuật và các dự án hợp tác đại học.

Ngày 29/5, hội thảo tiếp tục dành cho các cơ quan quản lý giáo dục, hiệu trưởng và giáo viên tiếng Pháp với chủ đề tích hợp giảng dạy các môn học bằng tiếng Pháp như một công cụ hỗ trợ dự án giáo dục và nâng cao khả năng việc làm cho người học.

Diễn đàn Quy Nhơn được xem là một bước đi quan trọng trong tiến trình củng cố hợp tác giáo dục Pháp ngữ tại Đông Nam Á, hướng tới Hội nghị Cấp cao Pháp ngữ lần thứ 20 tại Phnom Penh (Campuchia) năm 2026.