Sau khi tổ chức lại địa giới, TP Hồ Chí Minh hiện có tổng đàn gia súc, gia cầm khoảng 22,5 triệu con, với gần 42.000 cơ sở chăn nuôi. Chăn nuôi có xu hướng chuyển dịch sang hình thức trang trại quy mô lớn, đảm bảo điều kiện về an toàn sinh học và chuồng trại. Tuy nhiên, tình hình dịch bệnh tại TP Hồ Chí Minh vẫn có nhiều diễn biến phức tạp, đòi hỏi các giải pháp giám sát, phòng chống đồng bộ từ nay đến cuối năm.

Tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ những tháng cuối năm 2026 của Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP Hồ Chí Minh tổ chức ngày 14/8, ông Trần Phú Cường, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP Hồ Chí Minh, với quy mô chăn nuôi lớn, đồng thời là trung tâm tiêu thụ và lưu thông động vật, sản phẩm động vật của cả nước, áp lực phòng, chống dịch bệnh đối với TP Hồ Chí Minh luôn ở mức cao. Nguồn cung tại chỗ hiện chỉ đáp ứng khoảng một nửa nhu cầu, phần còn lại phải đưa từ các địa phương khác vào thành phố, kéo theo nguy cơ mầm bệnh xâm nhập qua hoạt động vận chuyển, kinh doanh, giết mổ.

Tính đến nay, TP Hồ Chí Minh ghi nhận 15 ổ dịch tại 17 hộ chăn nuôi, với 5.845 con mắc bệnh, toàn bộ được tiêu hủy, tổng trọng lượng hơn 282,6 tấn; trong đó dịch tả heo châu Phi chiếm phần lớn với 11 ổ dịch tại 13 hộ, làm 5.841 con mắc bệnh và phải tiêu hủy. Thành phố cũng ghi nhận 3 ổ dịch dại trên động vật và 1 ổ dịch viêm da nổi cục.

Đối với thủy sản, có 4 ổ dịch bệnh đốm trắng tại các xã An Thới Đông, Bình Khánh và Hồ Tràm, với tổng diện tích ao nuôi tôm mắc bệnh khoảng 4,8 ha. Theo cơ quan thú y, các ổ dịch trên xảy ra nhỏ lẻ, cục bộ, được phát hiện và xử lý kịp thời, không để lây lan trên diện rộng. Đáng chú ý, đến nay, thành phố không ghi nhận các bệnh lở mồm long móng, cúm gia cầm và heo tai xanh. Tuy nhiên, nguy cơ dịch bệnh vẫn lớn, nhất là tại khu vực chăn nuôi nông hộ, nơi việc thực hiện các biện pháp an toàn sinh học chưa đồng đều. Hoạt động vận chuyển, thu gom, kinh doanh, giết mổ động vật; việc người dân không khai báo, không thực hiện kiểm dịch khi đưa chó, mèo từ địa phương khác vào thành phố cũng tạo thêm nguy cơ phát sinh và lây lan dịch bệnh.

Theo TS. Nguyễn Kiên Cường, Phó Trưởng Khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm TP Hồ Chí Minh, diễn biến dịch bệnh trên đàn gia súc trong những tháng đầu năm cho thấy nhiều nguy cơ và có thể tiếp tục phức tạp trong những tháng còn lại. Để phòng chống dịch bệnh, các địa phương cần phối hợp với ngành chức năng giám sát chặt hoạt động vận chuyển động vật, đồng thời làm tốt công tác tuyên truyền, phòng chống dịch bệnh. Về phía người chăn nuôi cần chủ động sát trùng, tiêu độc, khử khuẩn, hạn chế mầm bệnh lây lan.

Bên cạnh đó, thời tiết diễn biến bất lợi và tác động ngày càng rõ của biến đổi khí hậu có thể làm giảm sức đề kháng của vật nuôi, tạo điều kiện để mầm bệnh phát sinh.

Trước nguy cơ dịch bệnh còn cao, tăng tỷ lệ bao phủ vaccine đang được TP Hồ Chí Minh xác định là một trong những giải pháp trọng tâm để tạo “lá chắn” bảo vệ đàn vật nuôi.

Ông Trần Phú Cường, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP Hồ Chí Minh, cho biết, ngành thú y đang phối hợp với chính quyền các xã, phường, đặc khu tiếp tục triển khai tiêm phòng trên địa bàn, hướng tới nâng tỷ lệ bao phủ vaccine lên tối thiểu 80% tổng đàn. Phải chuyển từ tư duy "tiêm cho đủ" sang "tiêm để tạo miễn dịch bảo vệ đàn vật nuôi".

Để hỗ trợ mục tiêu này, thành phố đã ban hành chính sách hỗ trợ kinh phí tiêm vaccine phòng, chống dịch bệnh cho gia súc, gia cầm và chó, mèo. Các cơ sở chăn nuôi heo dưới 150 con, trâu, bò dưới 40 con, dê, cừu dưới 200 con, gia cầm dưới 2.000 con và các hộ nuôi chó, mèo thuộc diện hỗ trợ được miễn phí tiêm phòng một số bệnh nguy hiểm.

Chính sách được kỳ vọng giúp tháo gỡ một trong những điểm nghẽn trong công tác phòng bệnh tại khu vực chăn nuôi nhỏ lẻ, đồng thời nâng tỷ lệ bao phủ vaccine đối với những bệnh nguy hiểm, nhất là bệnh dại và cúm gia cầm có nguy cơ lây truyền từ động vật sang người.

Bên cạnh việc tạo miễn dịch cho đàn vật nuôi, TP Hồ Chí Minh đang chuyển dần từ cách tiếp cận xử lý ổ dịch sang xây dựng hệ thống chăn nuôi an toàn dịch bệnh ngay từ cơ sở. Đến nay, thành phố có 240 cơ sở và 1 vùng an toàn dịch bệnh động vật được công nhận.

Từ thực tiễn sản xuất, ông Võ Minh Mẫn, Trang trại chăn nuôi Phạm Mỹ Kiều, TP Hồ Chí Minh, cho biết việc chủ động phòng dịch giúp hoạt động chăn nuôi duy trì ổn định. Trang trại hiện có quy mô 2 - 3 triệu con gia cầm mỗi năm. Để bảo vệ đàn gà, trang trại chú trọng an toàn sinh học, vệ sinh chuồng trại, hạn chế tiếp xúc với nguồn bệnh và tăng cường các biện pháp chăm sóc, nâng sức đề kháng cho vật nuôi trong những thời điểm thời tiết bất lợi. “Nhờ chủ động từ sớm, quy mô đàn gà được đảm bảo, cung ứng thường xuyên cho các đầu mối và đơn vị nuôi gia công”, ông Mẫn cho biết.

Theo ngành thú y, dù tổng đàn chiếm dưới 15%, nhưng số lượng cơ sở lớn, việc khai báo chăn nuôi, vệ sinh thú y và thực hiện các biện pháp an toàn sinh học chưa đồng đều, khu vực chăn nuôi nông hộ vẫn là một trong những khu vực cần tiếp tục tập trung kiểm soát, phòng chống dịch bệnh hiệu quả.

Trong những tháng cuối năm, Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP Hồ Chí Minh sẽ tập trung giám sát chủ động, phát hiện sớm và xử lý nhanh các ổ dịch; tăng tốc tiêm phòng, phấn đấu đạt tỷ lệ miễn dịch tối thiểu 80%; kiểm soát chặt hoạt động vận chuyển, kinh doanh, giết mổ động vật và sản phẩm động vật; đồng thời mở rộng vùng, cơ sở an toàn dịch bệnh, góp phần bảo đảm an toàn thực phẩm, sức khỏe cộng đồng và tạo nền tảng cho ngành chăn nuôi phát triển an toàn, bền vững.