Trong nghiên cứu đăng trên tạp chí Science Advances ngày 8/7, một nhóm nghiên cứu dựa trên các mô hình máy tính đánh giá rằng việc làm tăng độ phản xạ của mây trên Thái Bình Dương vào đúng thời điểm có thể vô hiệu hóa El Nino và giảm bớt những tác động nghiêm trọng nhất của nó.

Trong khi các nghiên cứu trước đây về địa kỹ thuật (geoengineering) chủ yếu tập trung vào việc làm mát toàn bộ Trái Đất, nghiên cứu mới đề xuất các biện pháp can thiệp có mục tiêu hơn.

"Những biện pháp can thiệp trong khoảng thời gian ngắn như vậy có thể trở thành công cụ rất mạnh, bổ sung vào danh mục các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu", tác giả chính của nghiên cứu - bà Jessica Wan tại Đại học Chicago (Mỹ) chia sẻ với truyền thông.

Nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng các vụ cháy rừng "Mùa hè Đen" tàn phá Australia năm 2019 và 2020 đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra hiện tượng La Nina kéo dài nhiều năm.

Khi hạt khói xâm nhập vào mây, chúng kích hoạt chuỗi phản ứng khiến các đám mây trở nên sáng hơn, từ đó phản xạ nhiều năng lượng Mặt Trời trở lại không gian hơn.

Việc bổ sung các aerosol làm gia tăng độ phản xạ của mây ở khu vực phía Đông Thái Bình Dương cận nhiệt đới sẽ là hình thức có mục tiêu của địa kỹ thuật khí hậu, được gọi là làm sáng mây biển (MCB).

Nghiên cứu đề xuất rằng việc đưa một số loại aerosol nhất định - đặc biệt là muối biển - vào khí quyển có thể khiến các đám mây trở nên trắng hơn và phản xạ ánh sáng tốt hơn. Nhờ đó, lượng bức xạ từ Mặt Trời bị phản xạ trở lại không gian sẽ tăng lên, góp phần làm mát Trái Đất.

Để mô phỏng khả năng MCB có thể làm giảm tác động của El Nino, bà Jessica Wan và các cộng sự tập trung vào các đợt El Nino xảy ra trong giai đoạn 1997-1998 và 2015-2016. Nhóm nghiên cứu nhận thấy mọi lần “can thiệp” đều khiến hiện tượng El Nino trong mô phỏng trở nên yếu hơn so với những gì từng xảy ra ngoài thực tế. Nhưng mức độ yếu đi nhiều hay ít lại phụ thuộc vào thời điểm can thiệp. Các nhà nghiên cứu nhận thấy biện pháp can thiệp này đạt hiệu quả cao nhất khi được triển khai sớm vào tháng 6 và duy trì cho đến tháng 2 năm sau.

Mô hình làm sáng mây cho thấy phương pháp này có thể đảo ngược phần lớn các tác động của El Nino đối với nhiệt độ và lượng mưa. Những khu vực vốn trở nên nóng hơn do El Nino lại mát đi; những vùng có lượng mưa tăng lên trở nên khô hơn, và ngược lại.

Vậy đâu là điểm hạn chế của phương pháp này?

Trước hết, công nghệ này vẫn chưa sẵn sàng. Các nhóm nghiên cứu trên khắp thế giới đang phát triển thiết bị phun muối biển lên bầu khí quyển, nhưng hiện nay các thiết bị này vẫn chưa thể tạo ra lưu lượng phun đủ lớn.

Ngay cả khi hoàn thiện được loại vòi phun đáp ứng yêu cầu, sẽ cần khoảng 2.400 con tàu để tạo ra tác động ở quy mô cần thiết.

Bên cạnh những thách thức về kỹ thuật, phương pháp này còn tiềm ẩn nhiều rủi ro khác.

Không phải mọi khu vực trên thế giới đều được hưởng lợi từ việc đảo ngược các điều kiện gây ra hiện tượng El Nino. Các mô hình dự báo đã cho thấy hệ quả ngoài ý muốn, bao gồm tình trạng ấm lên ở châu Âu và châu Á.

El Nino là hiện tượng nhiệt độ bề mặt nước biển ấm lên, xảy ra tự nhiên vài năm một lần. Hiện tượng này được xác nhận khi nhiệt độ nước biển tại khu vực Đông Thái Bình Dương tăng 0,5 độ C so với mức trung bình dài hạn.

El Nino xảy ra không thường xuyên và thường kéo dài khoảng một năm, có xu hướng làm tăng nhiệt độ toàn cầu, từ đó có thể dẫn đến các hiện tượng thời tiết cực đoan hơn như lũ lụt. Điều này là bởi cứ mỗi 1℃ nhiệt độ không khí tăng lên, bầu khí quyển có thể chứa thêm khoảng 7% độ ẩm, dẫn đến lượng mưa lớn và dữ dội hơn.

El Nino cũng có thể làm tăng cường các đợt nắng nóng ở vùng nhiệt đới, đó là lý do những năm xuất hiện hiện tương El Nino thường nằm trong số những năm nóng nhất được ghi nhận. Hiện tượng El Nino gần đây nhất xảy ra từ tháng 5/2023 đến tháng 3/2024, góp phần tạo nên những đợt nắng nóng kỷ lục, gây ra cháy rừng và lũ lụt trên toàn cầu.

El Nino tác động đến các cơn bão theo những cách khác nhau tùy từng khu vực trên thế giới.