Phe Cộng hòa bắt đầu lung lay

Theo báo New York Times, Thượng viện Mỹ ngày 19/5 (theo giờ địa phương) đã bỏ phiếu thông qua bước thủ tục để xem xét một nghị quyết buộc Tổng thống Donald Trump phải chấm dứt chiến sự với Iran, hoặc xin Quốc hội cho phép tiếp tục chiến dịch quân sự. Kết quả bỏ phiếu là 50-47, sau khi một số nghị sĩ Cộng hòa bất ngờ đứng về phía đảng Dân chủ.

Thượng nghị sĩ Bill Cassidy của bang Louisiana là gương mặt mới nhất “đổi phe”, sau khi ông thất bại trong cuộc bầu cử sơ bộ mà giới quan sát cho rằng có liên quan tới sự công kích của ông Trump. Ông Cassidy cho biết chính quyền đã “để Quốc hội trong bóng tối” về chiến dịch quân sự mang tên “Operation Epic Fury”.

Ngoài ông Cassidy, các thượng nghị sĩ Cộng hòa Lisa Murkowski, Susan Collins và Rand Paul cũng bỏ phiếu ủng hộ đưa nghị quyết ra tranh luận tại Thượng viện.

Tranh cãi về quyền phát động chiến tranh

Đây là lần thứ tám phe Dân chủ tìm cách hạn chế quyền phát động chiến tranh của ông Trump trong bối cảnh chiến dịch quân sự nhằm vào Iran sắp tròn ba tháng. Phe Dân chủ cho rằng Tổng thống Mỹ đã bỏ qua thời hạn pháp lý 60 ngày để xin Quốc hội phê chuẩn việc tiếp tục các hoạt động quân sự.

Thượng nghị sĩ Tim Kaine, người dẫn đầu nỗ lực thúc đẩy nghị quyết, cho rằng sự phản đối trong nội bộ đảng Cộng hòa đang tăng dần. Theo ông, dư luận Mỹ ngày càng không hài lòng với cuộc chiến, đặc biệt khi giá năng lượng leo thang do căng thẳng tại eo biển Hormuz.

Dù nghị quyết còn phải vượt qua các cuộc bỏ phiếu tiếp theo và gần như chắc chắn sẽ bị Tổng thống phủ quyết nếu được thông qua, động thái này vẫn phản ánh sự chia rẽ ngày càng rõ trong Quốc hội Mỹ về chính sách Iran của Nhà Trắng.

Phe Dân chủ nhiều tháng qua lập luận rằng, việc thông qua nghị quyết sẽ gửi đi thông điệp tới ông Trump rằng sự ủng hộ của công chúng đối với chiến dịch quân sự đang suy giảm.

“Điều Tổng thống quan tâm là mức độ được yêu thích của ông ấy, nhất là khi Quốc hội, kể cả các thành viên trong chính đảng của ông ấy, bắt đầu bỏ phiếu chống lại ông ấy”, ông Kaine nói thêm.

Hạ viện Mỹ dự kiến cũng sẽ bỏ phiếu về một nghị quyết tương tự trong vài ngày tới. Tuần trước, các nghị sĩ Cộng hòa tại Hạ viện chỉ vừa đủ bác bỏ một nghị quyết về quyền phát động chiến tranh sau khi hai nghị sĩ trong đảng, bất mãn vì Tổng thống bỏ qua thời hạn pháp lý xin Quốc hội phê chuẩn việc tiếp tục chiến sự sau 60 ngày, đã đổi phe sang phía Dân chủ.

Lo ngại chiến sự kéo dài

Cuộc bỏ phiếu trên diễn ra trong bối cảnh lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran ngày càng mong manh. Ông Trump ngày 18/5 tuyên bố sẽ tạm hoãn các cuộc tấn công lớn mới nhằm tạo thêm thời gian cho ngoại giao. Tuy nhiên, ông cũng đe dọa sẽ phát động một “cuộc tấn công toàn diện quy mô lớn” nếu Iran không chấp nhận các điều kiện mà Nhà Trắng đưa ra.

Những bất đồng giữa Mỹ và Iran liên quan tới tương lai chương trình hạt nhân của Tehran và eo biển Hormuz đã khiến các cuộc đàm phán đình trệ. Iran gần như đã hạn chế hoạt động vận tải qua tuyến hàng hải chiến lược này kể từ những ngày đầu chiến sự, khiến giá dầu khí tăng mạnh và làm gia tăng sự bất mãn tại Mỹ vì giá năng lượng leo thang.

Thượng nghị sĩ Kaine cho biết ông dự đoán Thượng viện sẽ chưa tiến hành cuộc bỏ phiếu thủ tục tiếp theo đối với nghị quyết cho tới sau kỳ nghỉ Memorial Day. Ông cũng cho rằng việc tiếp xúc với cử tri có thể khiến nhiều nghị sĩ Cộng hòa phải suy nghĩ lại về lập trường của mình.

“Mọi người sẽ phải nghe rất nhiều lời phàn nàn khi trở về địa phương, đặc biệt là về giá xăng”, ông nói.