Báo El País (Tây Ban Nha) mới đây cho biết tại thành phố Guadalajara, Mexico, một hệ sinh thái công nghệ đang phát triển mạnh mẽ, được thúc đẩy bởi các công ty khởi nghiệp sản xuất phần mềm và điện tử hướng đến xuất khẩu. Điều này diễn ra khi thành phố bị rung chuyển bởi cái chết của ông trùm ma tuý El Mencho, thủ lĩnh băng đảng Jalisco Nueva Generacion (CJNG), bị quân đội quốc gia tiêu diệt vào cuối tháng 2/2026, đang gây ra một làn sóng bạo lực chưa từng có trên khắp đất nước.

Điều này phản ánh mâu thuẫn đặc trưng của nền kinh tế lớn thứ hai tại khu vực Mỹ Latinh: dư địa tăng trưởng còn nhiều nhưng thực trạng tội phạm diễn biến phức tạp. Guadalajara chỉ cách nơi lực lượng an ninh đụng độ với các tay súng của CJNG hai giờ lái xe. Thành phố được mệnh danh là “Thung lũng Silicon của Mexico” khi là nơi tập trung các công ty điện tử và công nghệ thông tin, bao gồm các tập đoàn đa quốc gia như Intel, IBM và Hewlett-Packard, tạo ra một cụm công nghiệp và chuỗi cung ứng vững chắc.

Là thủ phủ của bang Jalisco ở phía tây Mexico, Guadalajara đã đào tạo một số lượng lớn các kỹ sư và tạo điều kiện cho sự phát triển của các trung tâm nghiên cứu, các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI). Cùng với các chính sách thu hút đầu tư của bang Jalisco, những yếu tố này đã giúp thành phố trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo, với những nét tương đồng với hệ sinh thái tại Thung lũng Silicon, bang California (Mỹ).

Trong bối cảnh bất ổn đến từ các hành động trả thù của băng đảng CJNG sau cái chết của thủ lĩnh, ngành công nghệ trên khắp Mexico cũng đã bị ảnh hưởng. Các chốt chặn xe, các cuộc tấn công vào dân thường và lệnh đóng cửa các doanh nghiệp, trường học và cơ sở du lịch đã làm rung chuyển đất nước và làm tê liệt một số khu vực ở miền tây Mexico, đặc biệt là bang Jalisco, trung tâm hoạt động của nhóm tội phạm này. Tuy nhiên, các nhà đầu tư và doanh nhân cho biết họ không hề cảm thấy sợ hãi.

Ông Luis Rubén Chávez, Giám đốc điều hành của Yotepresto, công ty công nghệ tài chính (fintech) tại Guadalajara, chia sẻ: “Chúng tôi là người Mỹ Latinh và chúng tôi đã quen với việc sống chung với một mức độ đề phòng nhất định. Chúng tôi luôn chuẩn bị sẵn sàng và cảnh giác”. Ông cho biết các sự kiện vừa qua đã làm gián đoạn công việc, nhưng công ty đã trở lại làm việc chỉ vài ngày sau đó khi cảnh báo của chính quyền được gỡ bỏ. Theo ông, tội phạm chỉ là một biến số khác trong các rủi ro kinh doanh, giống như thiếu nhân viên trong văn phòng hoặc bị mất trộm xe.

Theo khảo sát thường niên của công ty đầu tư mạo hiểm Finnovista, có khoảng 800 công ty công nghệ tài chính đang hoạt động tại Mexico, nghĩa là tăng gấp đôi chỉ trong ba năm. Các công ty này đặt trụ sở nhiều nhất tại Thành phố Mexico (thủ đô và thành phố lớn nhất đất nước), sau đó là tại Guadalajara. Thành phố này cách thủ đô một giờ bay và cách trung tâm công nghệ San Francisco, California (Mỹ) hơn hai giờ bay, với cơ sở hạ tầng và khả năng kết nối tốt.

Với tiềm năng của mình, các số liệu về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của thành phố khả quan hơn so với số liệu chung của Mexico. Đất nước này có dòng vốn FDI ổn định trong năm 2025 nhưng ghi nhận khoản thoái vốn 5 tỷ USD vào cuối năm, khi tình trạng bất ổn trong nước gia tăng. Dù tình hình của quý 4/2025 gây ra nhiều lo lắng cho các nhà đầu tư, Mexico vẫn thu hút 40,8 tỷ USD vốn nước ngoài vào năm ngoái, tăng 10,8%.

Ông Felipe Uribe đến từ Corteza Capital, một văn phòng đầu tư vào các công ty khởi nghiệp tại Mỹ Latinh trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, tài chính và an ninh mạng, cho biết hiện đang đánh giá một số công ty ở Guadalajara để đầu tư. Ông nhận định rằng Mexico đang trải qua một quá trình phức tạp nhưng không mới mẻ. Nhà đầu tư người Colombia nhớ lại rằng ở đất nước ông, nạn buôn bán ma túy và xung đột vũ trang đã gây ra khủng hoảng vào những năm 1990, nhưng chỉ ba thập kỷ sau, Colombia có những thành tựu kinh tế mà trước đây không ai có thể tưởng tượng. Vì vậy, ông “rất lạc quan về Mexico trong dài hạn sẽ trở thành một thị trường khổng lồ, với những cơ hội to lớn”.

Tội phạm có tổ chức là yếu tố làm giảm sự hấp dẫn của Mexico khi được cân nhắc đầu tư. Tống tiền đẩy giá cả hàng hóa lên cao và nhiều quyết định kinh doanh bị trì hoãn do sự kiểm soát của các băng đảng khét tiếng như CJNG, Gulf Cartel, Sinaloa Cartel và Northeast Cartel đối với khu vực nông nghiệp, khai thác mỏ và sản xuất. Tuy nhiên, hệ sinh thái công nghệ của Guadalajara lại phần nào đi ngược lại xu hướng này. Một người trong ngành đã nhận xét rằng dù sẽ chịu những tổn hại đáng kể, vấn đề tội phạm sẽ không tiêu diệt được ngành công nghiệp này.

Một số nhà đầu tư cũng cho rằng trong môi trường đầy biến động hiện nay, đầu tư vào trái phiếu và cổ phiếu có chi phí cơ hội tương đương với đầu tư mạo hiểm. Ông Oriol Ros i Mas, chuyên gia tại quỹ đầu tư mạo hiểm Kalonia Venture Partners của Tây Ban Nha, chia sẻ rằng quỹ đặc biệt tập trung vào Mexico bởi đây là một trong những nơi tiềm năng nhất để thúc đẩy tài chính toàn diện (financial inclusion, việc đảm bảo mọi đối tượng có thể dễ dàng tiếp cận và sử dụng các dịch vụ tài chính) thông qua công nghệ. Ông nhấn mạnh rằng giới đầu tư không bị nao núng bởi những sự kiện vừa qua hoặc bất kỳ sự kiện bất ngờ nào có thể xảy ra.