VKSND tối cao vừa tổ chức Tọa đàm "Xây dựng mối quan hệ phối hợp giữa Vụ Kiểm sát án dân sự với các đơn vị thuộc VKSND tối cao trong việc thực hiện Nghị quyết 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công".

Xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, đột phá

Phát biểu chỉ đạo, đồng chí Nguyễn Đức Thái, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Viện trưởng VKSND tối cao khẳng định, Nghị quyết 205 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng và đã được lãnh đạo VKSND tối cao xác định là nhiệm vụ chính trị, pháp lý trọng tâm của toàn ngành.

Phó Viện trưởng VKSND tối cao Nguyễn Đức Thái yêu cầu, các đơn vị phải thống nhất nhận thức việc khởi kiện dân sự công ích là nhiệm vụ trọng tâm, đột phá của tất cả các đơn vị trong toàn ngành. Các đơn vị phải quán triệt đến toàn thể Kiểm sát viên, Kiểm tra viên, công chức trong quá trình thực hiện nhiệm vụ có ý thức nhận diện các dấu hiệu xâm phạm lợi ích công, lợi ích Nhà nước, lợi ích hợp pháp của nhóm dễ bị tổn thương kịp thời báo cáo lãnh đạo đơn vị để xử lý theo quy định.

Nguồn tin trước hết phải từ những lãnh đạo phòng, cán bộ, Kiểm sát viên thông qua giải quyết vụ việc, vụ án liên quân đến các lĩnh vực đất đai, tài nguyên, đầu tư công, tài sản công, môi trường, an toàn thực phẩm và các vụ việc liên quan đến phụ nữ, trẻ em…

Đồng chí Nguyễn Đức Thái yêu cầu sau buổi Tọa đàm này, các đơn vị nghiệp vụ thuộc VKSND tối cao như: Kiểm sát hoạt động tư pháp; tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm… chủ động rà soát các vụ việc đang thụ lý giải quyết để phát hiệu dấu hiệu xâm phạm theo Nghị quyết 205, kịp thời chuyển, thông tin tài liệu cho Vụ 9 xử lý theo thẩm quyền.

Lãnh đạo Vụ 9 tiếp thu, tổng hợp các ý kiến để hoàn thiện quy chế phối hợp tạm thời. Trong quy chế cũng cần phải làm rõ trách nhiệm của từng đơn vị, đầu mối tiếp nhận, chuyển giao, các tiêu chí nhận diện ban đầu... biểu mẫu chuyển thông tin tài liệu, thời hạn xử lý.

Các địa phương được giao thí điểm và Vụ 9 tập trung phát hiên, lựa chọn một số vụ việc điển hình để khởi kiện nhưng phải đảm bảo rõ căn cứ pháp lý, vững chắc về tài liệu, chứng cứ, qua đó tạo hiệu ứng tích cực trong việc bảo vệ lợi ích công và người yếu thế.

Đồng chí Nguyễn Đức Thái đánh giá, kết quả triển khai Nghị quyết 205 đến thời điểm hiện tại rất tốt nhưng các đơn vị cần tập trung, giải quyết được nhiều vụ việc, đạt được kết quả tốt hơn nữa, nhất là việc thu hồi tài sản công, tiền, đất đai... trong thời gian tới.

Các đơn vị tăng cường trách nhiệm người đứng đầu trong thực hiện nhiệm vụ, thủ trưởng các đơn vị thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, chỉ đạo thực hiện nghiêm túc nhiệm vụ của Ngành. Người đứng đầu chịu trách nhiệm kết quả thực hiện của đơn vị mình.

Khẳng định quyết tâm chính trị của lãnh đạo VKSND tối cao và sự đồng lòng của toàn ngành, đồng chí Nguyễn Đức Thái bày tỏ tin tưởng Nghị quyết 205 sẽ được triển khai hiệu quả, góp phần mở ra lĩnh vực công tác mới của ngành Kiểm sát nhân dân, qua đó góp phần khẳng định vị trí, vai trò trụ cột của VKSND trong bảo vệ pháp luật, bảo vệ lợi ích Nhà nước, bảo vệ lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.

Tăng cường phối hợp, trao đổi thông tin

Theo ông Trần Thế Kính, Vụ trưởng Vụ 9, VKSND tối cao, đối với ngành KSND, Nghị quyết 205 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bên cạnh hai chức năng hiến định là thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, Viện kiểm sát nhân dân được Quốc hội giao thêm nhiệm vụ mới là tham gia bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương và bảo vệ lợi ích công thông qua cơ chế khởi kiện vụ án dân sự.

Nhiệm vụ này không chỉ góp phần nâng cao vai trò của ngành Kiểm sát trong việc bảo vệ pháp luật mà còn khẳng định trách nhiệm của VKSND trong việc bảo vệ quyền con người, quyền công dân theo tinh thần Hiến pháp năm 2013, sửa đổi, bổ sung năm 2025.

Thực tế triển khai thực hiện Nghị quyết 205 thời gian vừa qua cho thấy, phần lớn các vụ việc dân sự công ích không phát sinh trực tiếp từ hoạt động kiểm sát án dân sự mà được phát hiện từ hoạt động thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử, kiểm sát thi hành án, giải quyết khiếu nại, tố cáo và các hoạt động kiểm sát tư pháp khác.

Điều này đặt ra yêu cầu phải tăng cường sự phối hợp giữa Vụ 9 với các đơn vị nghiệp vụ thuộc VKSND tối cao nhằm phát hiện, tiếp nhận, đánh giá và xử lý kịp thời các nguồn thông tin về vụ việc dân sự công ích.

Đồng chí Trần Thế Kính nhấn mạnh, việc thực hiện hiệu quả Nghị quyết không chỉ là trách nhiệm của Vụ 9 mà là nhiệm vụ chính trị trọng tâm chung của toàn ngành KSND trong năm 2026 và những năm tiếp theo. Mỗi đơn vị nghiệp vụ, trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ được giao, đều có vai trò quan trọng trong việc phát hiện, đánh giá, chuyển giao và phối hợp xử lý các nguồn thông tin liên quan đến vụ việc dân sự công ích.

Từ thực tế triển khai Nghị quyết 205 trong 6 tháng vừa qua cho thấy, việc xây dựng quy chế phối hợp giữa Vụ 9 với các Vụ, các đơn vị liên quan thuộc VKSND tối cao là yêu cầu cấp thiết, tạo cơ sở cho việc phát hiện, chuyển giao kịp thời nguồn thông tin về vụ việc dân sự công ích, nâng cao hiệu quả xử lý và bảo đảm thực hiện thống nhất trong toàn ngành.

Tham luận tại buổi tọa đàm, đồng chí Huỳnh Thị Ngọc Hoa, Phó Viện trưởng VKSND TP Hồ Chí Minh cho rằng, công tác phối hợp với các đơn vị là rất quan trọng. Ví như việc các công ty dịch vụ công ích trước đây quản lý tài sản nhà nước rồi cho cá nhân thuê. Nhưng một số cá nhân thuê nhà đất của nhà nước rồi không trả và xâm phạm đến lợi ích công. Các Kiểm sát viên khu vực đã ký quy chế phối hợp với các công ty dịch vụ và đó cũng là nguồn tin để các kiểm sát viên phát hiện vụ việc sai phạm để kiến nghị, khởi kiện.

Ngoài ra, VKSND TP Hồ Chí Minh cũng ký quy chế phối hợp với các ban ngành của thành phố, theo đó các đơn vị đã ký quy chế phải cung cấp thông tin cho VKS liên quan đến lợi ích công và người yếu thế. Đến nay,  VKSND TP Hồ Chí Minh đã tiếp nhận, xử lý 3.200 vụ việc, trong đó, 2.100 vụ viêc đã xử lý, còn hơn 1.000 vụ việc đang kiểm tra, xác minh. Kết quả đã thu về cho nhà nước 128 tỉ đồng.

Tại buổi Tọa đàm, các đại biểu đã tập trung trao đổi, thảo luận, thẳng thắn chỉ ra những khó khăn, vướng mắc và đề xuất các giải pháp khả thi để xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả giữa Vụ 9 với các đơn vị nghiệp vụ thuộc VKSND tối cao, góp phần thực hiện thành công Nghị quyết 205 của Quốc hội trong thời gian tới.