Hội nghị được tổ chức nhằm phổ biến các quy định của pháp luật liên quan đến thực hành kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, đồng thời, là diễn đàn để cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp cùng trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ những mô hình thực tiễn, những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện chính sách, pháp luật về thực hành kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.

Tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Thu Trang, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và yêu cầu phát triển bền vững, thực hành kinh doanh có trách nhiệm ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng đối với doanh nghiệp, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, uy tín và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Ngày 14/7/2023, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 843/QĐ-TTg, phê duyệt Chương trình hành động quốc gia về thúc đẩy thực hành kinh doanh có trách nhiệm giai đoạn 2023 - 2027, hướng tới hoàn thiện chính sách, pháp luật, nâng cao nhận thức và năng lực thực thi, xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và bền vững. Nội dung này cũng phù hợp với cách tiếp cận về kinh doanh có trách nhiệm được trình bày trong tài liệu Chương trình hành động quốc gia.

Đối với lĩnh vực khoa học và công nghệ, yêu cầu này càng có ý nghĩa trong bối cảnh Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng của phát triển. Vì vậy, cùng với thúc đẩy đổi mới sáng tạo, cần chú trọng tuân thủ pháp luật, đạo đức nghề nghiệp, quản trị minh bạch và trách nhiệm đối với xã hội, môi trường, qua đó bảo đảm đổi mới sáng tạo gắn với phát triển bền vững.

Chia sẻ ý kiến về tuyên truyền, phổ biến văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực khoa học và công nghệ liên quan đến thực hành kinh doanh có trách nhiệm, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Đạt, Giảng viên khoa Luật Kinh tế, Học viện Chính sách và Phát triển, Bộ Tài chính, chuyên gia nghiên cứu về thực hành kinh doanh có trách nhiệm cho biết: Thực hành kinh doanh có trách nhiệm (Responsible Business Practices - RBP) đang trở thành yêu cầu ngày càng quan trọng trong quá trình phát triển bền vững của doanh nghiệp. Trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, RBP không chỉ gắn với tuân thủ pháp luật mà còn đặt ra yêu cầu về đạo đức trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ, bảo vệ môi trường, quyền lợi người lao động, minh bạch dữ liệu và trách nhiệm đối với cộng đồng.

Trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, RBP được thể hiện qua 4 nhóm trách nhiệm trụ cột gồm: Đạo đức, môi trường, xã hội và quản trị. Trách nhiệm đạo đức gắn với quyền nghiên cứu khoa học, sử dụng thành quả khoa học và công nghệ; phòng ngừa, ngăn chặn việc lạm dụng khoa học và công nghệ; bảo đảm các chuẩn mực trong nghiên cứu. Trách nhiệm môi trường tập trung vào giảm phát thải, công nghệ xanh và tuân thủ tiêu chuẩn, quy chuẩn môi trường. Trách nhiệm xã hội hướng tới đưa khoa học và công nghệ phục vụ cộng đồng, bảo đảm bình đẳng trong tiếp cận khoa học công nghệ và góp phần giải quyết các vấn đề xã hội. Trong khi đó, trách nhiệm quản trị đặt ra yêu cầu về minh bạch dữ liệu, quản trị rủi ro công nghệ và thử nghiệm.

Khung chính sách về RBP tại Việt Nam đang tiếp tục được hoàn thiện. Quyết định số 843/QĐ-TTg năm 2023 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Chương trình hành động quốc gia hoàn thiện chính sách và pháp luật nhằm thúc đẩy thực hành kinh doanh có trách nhiệm tại Việt Nam giai đoạn 2023-2027, tập trung vào các vấn đề về nhân quyền, lao động, môi trường, quản trị và chuỗi cung ứng. Nhiều luật và chính sách mới liên quan trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cũng được ban hành, trong đó có pháp luật về chuyển đổi số, chuyển giao công nghệ, trí tuệ nhân tạo, công nghệ cao, sở hữu trí tuệ, bảo vệ dữ liệu cá nhân, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và công nghiệp công nghệ số.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Tiến Đạt, có 4 hệ thống lớn trong việc đánh giá xem một doanh nghiệp có thực hành kinh doanh có trách nhiệm gồm: ISO 26000 - đây là tiêu chuẩn quốc tế về trách nhiệm xã hội do Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO) ban hành vào năm 2010; ESG (Environmental, Social, Gorvenance) - bộ tiêu chí dùng để đánh giá mức độ bền vững và tác động xã hội của một doanh nghiệp bên cạnh các yếu tố tài chính truyền thống. GRI (Global Reporting Initiative - Tổ chức Sáng kiến báo cáo toàn cầu), với bộ chuẩn mực báo cáo bền vững (GRI Standards) giúp các tổ chức công bố thông tin về tác động kinh tế, môi trường và xã hội một cách minh bạch. UNGC (UN Global Compact - Hiệp ước Toàn cầu của Liên hợp quốc) khởi xướng năm 2000, là sáng kiến tự nguyện lớn nhất thế giới dành cho các doanh nghiệp và tổ chức cam kết thực hiện phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội.

Các đại biểu dự hội nghị tập trung thảo luận ba nội dung trọng tâm: Về tư duy quản trị, kinh doanh có trách nhiệm cần được tích hợp xuyên suốt trong hoạt động của doanh nghiệp, từ chiến lược, quản trị nhân sự đến bảo vệ môi trường và quyền lợi khách hàng. Về tuân thủ pháp luật, doanh nghiệp cần chủ động cập nhật, thực hiện đúng các quy định pháp luật, nhất là trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và sở hữu trí tuệ, qua đó hạn chế rủi ro và củng cố niềm tin của thị trường. Về chất lượng và tiêu chuẩn, chủ động áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật là nền tảng để nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn và tăng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước và quốc tế.