Thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo theo chiều sâu

01:16 22/01/2026

Trong bối cảnh Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, Thành phố Hồ Chí Minh đã chủ động triển khai nhiều nhiệm vụ nhằm tái cấu trúc hệ sinh thái đổi mới sáng tạo theo chiều sâu. Trọng tâm là hình thành và phát triển Trung tâm Đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp tầm cỡ quốc tế với mục tiêu là đưa ý tưởng, nghiên cứu vào thực tiễn tạo ra giá trị kinh tế - xã hội.

Chú thích ảnh — Các chuyên gia nghiên cứu công nghệ tại Phòng sạch Trung tâm Nghiên cứu triển khai Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Tiến Lực/TTXVN

Mở rộng không gian thử nghiệm công nghệ mới

Ngày 5/1 vừa qua, Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Ban Quản lý Khu Công nghệ cao Thành phố khởi động Chương trình thử nghiệm ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) vào hoạt động giao hàng với sự tham gia của hai doanh nghiệp công nghệ trong nước là Saolatek và Real-Time Robotics Việt Nam. Chương trình được triển khai trên cơ sở giấy phép bay do Cục Tác chiến - Bộ Tổng Tham mưu (Bộ Quốc phòng) cấp, có hiệu lực từ trong năm 2026.

Hoạt động thử nghiệm này tập trung đánh giá khả năng ứng dụng UAV trong giao nhận hàng hóa chặng ngắn; mức độ an toàn, ổn định và hiệu quả vận hành của các giải pháp công nghệ do doanh nghiệp trong nước phát triển; khả năng phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp công nghệ, bưu chính - logistics và bán lẻ trong điều kiện vận hành thực tế.

Ông Nguyễn Kỳ Phùng, Trưởng Ban Quản lý Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh thông tin, việc đưa UAV vào lĩnh vực logistics đô thị là một bài toán khó về cả công nghệ lẫn an toàn không phận. Vì thế, việc thử nghiệm này là rất cần thiết, để từ đó có được dữ liệu thực tế để hoàn thiện chính sách và cũng là cơ sở triển khai các bước tiếp theo. Ông cũng nhận định, kinh tế tầm thấp được dự báo có thể mang lại hàng tỷ USD và hàng trăm nghìn việc làm cho Việt Nam trong thập kỷ tới. Với lợi thế từ việc hình thành các doanh nghiệp UAV tại Khu Công nghệ cao, Thành phố Hồ Chí Minh có nhiều cơ hội trở thành trung tâm sản xuất và ứng dụng UAV hàng đầu khu vực.

Với định hướng không chỉ là điểm đến của các Tập đoàn đa quốc gia tỷ đô mà phải là “cái nôi” nuôi dưỡng, ươm tạo các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam, Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh đã xây dựng hệ sinh thái khép kín, từ Trung tâm nghiên cứu - phát triển (R&D), Vườn ươm doanh nghiệp công nghệ cao đến Trung tâm đào tạo công nghệ cao. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp công nghệ được hỗ trợ toàn diện về hạ tầng, thủ tục, kết nối chuyên gia và thị trường; thúc đẩy mô hình ươm tạo gắn với thử nghiệm và ứng dụng, thay vì chỉ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm.

Ông Phạm Huỳnh Quang Hiếu, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh nhìn nhận, việc thử nghiệm không chỉ dừng lại ở hoạt động kỹ thuật đơn thuần, mà là bước đi chiến lược nhằm chuẩn hóa quy trình vận hành có kiểm soát các phương tiện bay không người lái trong bối cảnh thành phố định hướng phát triển UAV trở thành một ngành công nghệ chiến lược. Kết quả thực tiễn từ chương trình sẽ là cơ sở quan trọng để cơ quan quản lý nhà nước hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý và phát triển trong giai đoạn tới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Thành phố Hồ Chí Minh trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Lương Việt Quốc, Giám đốc Công ty TNHH Real-Time Robotics Việt Nam nhìn nhận, Thành phố đang dẫn đầu cả nước về lĩnh vực UAV và thách thức lớn nhất với doanh nghiệp ngành này là phải làm gì để vượt lên trên các quốc gia bằng sản phẩm cạnh tranh, phát minh vượt trội. Bên cạnh nội lực, doanh nghiệp mong muốn Nhà nước có cơ chế, chính sách hỗ trợ phù hợp để hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua thách thức đó, từ cơ chế quản lý đến chính sách hỗ trợ vốn, đặt hàng…

Thành phố Hồ Chí Minh xác định sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế và chính sách đặc thù; trong đó triển khai mạnh mẽ cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong các lĩnh vực như Fintech, AI, y tế số, công nghệ sinh học, đô thị thông minh. Điều này cho phép doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được thử nghiệm công nghệ mới trong khuôn khổ có kiểm soát, tạo liên kết giữa chính sách và R&D.

Phát triển mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo

Nhiều năm qua, Thành phố Hồ Chí Minh luôn xác định đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo là động lực then chốt cho tăng trưởng bền vững. Theo Sở Khoa học và Công nghệ, năm 2025 hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của thành phố có những bước phát triển rõ nét: đứng thứ 2 cả nước về Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII); vào Top 110 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu và Top 5 hệ sinh thái năng động nhất ASEAN (theo StartupBlink).

Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Thành phố được củng cố với hệ thống trung tâm, vườn ươm công lập và tư nhân đóng vai trò là cầu nối đưa doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tiếp cận các quỹ đầu tư, mở rộng thị trường, thúc đẩy hoàn thiện các sản phẩm và mô hình kinh doanh. Cùng với đẩy mạnh cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, hỗ trợ vốn không hoàn lại cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo, Thành phố chuyển từ vai trò quản lý sang khách hàng lớn bằng cơ chế đặt hàng giải quyết các bài toán lớn. Thành phố cũng đang nghiên cứu cơ chế đặt hàng, mua sản phẩm, trong đó có sản phẩm UAV phục vụ trắc địa, môi trường và giao thông. Đây là hướng tiếp cận thiết thực để tạo thị trường và nuôi dưỡng doanh nghiệp công nghệ Việt.

Cụ thể hóa Nghị quyết 57, mới đây, UBND Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành đề án Phát triển mạng lưới Trung tâm Đổi mới sáng tạo tầm cỡ quốc tế tại thành phố. Đề án xác định 4 mô hình trụ cột, gồm: Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc tế tại Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh - hạt nhân nghiên cứu, phát triển công nghệ sâu và đào tạo nhân lực chất lượng cao; Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc tế Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh - đầu mối R&D, thử nghiệm, sandbox và thương mại hóa công nghệ cao; Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo Thành phố Hồ Chí Minh (SIHUB) - đầu mối điều phối hệ sinh thái, kết nối quốc gia và quốc tế; Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc tế do doanh nghiệp đầu tư theo mô hình PPP hoặc doanh nghiệp - thúc đẩy thương mại hóa nhanh các công nghệ chiến lược.

Bốn mô hình này sẽ hình thành chuỗi giá trị đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh từ nghiên cứu - thử nghiệm - ươm tạo - thương mại hóa - đầu tư mở rộng, hỗ trợ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Theo lãnh đạo Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Trung tâm Đổi mới sáng tạo sẽ là hạt nhân kết nối nghiên cứu, doanh nghiệp và cộng đồng, thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ vào phát triển kinh tế – xã hội. Với 8 trường thành viên và 1 Viện lớn, định hướng hoạt động của trung tâm là theo hướng liên ngành, với tầm nhìn trở thành hạt nhân thúc đẩy đổi mới, đưa Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh lên vị thế nhóm đầu châu Á về nghiên cứu ứng dụng và thương mại hóa sản phẩm tri thức. Trung tâm tập trung phát triển công nghệ lõi thương mại hoá, doanh nghiệp spin-off, startup khoa học - công nghệ và đội ngũ nhân lực đổi mới sáng tạo.

Với cách tiếp cận đồng bộ từ mở rộng không gian thử nghiệm đến hình thành mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo, Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở, năng động và bền vững. Đây là nền tảng thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, để thành phố khẳng định vai trò đầu tàu của cả nước, hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực và quốc tế.

Thu Hoài (TTXVN)

Copyright 2026 Giấy phép số 17/GP-BTTTT cấp ngày 16/1/2017. Tòa soạn: Số 5 Lý Thường Kiệt, Hà Nội. Điện thoại: 024-38267042, 024-38252931(2339,2208)- Fax: 024-38253753. Email:baotintuc@vnanet.vn – toasoantintuc@gmail.com. © Bản quyền thuộc về Báo Tin tức - TTXVN