Đây không đơn thuần là một văn bản chỉ đạo hành chính mà là một thông điệp điều hành mạnh mẽ nhằm tháo gỡ những “điểm nghẽn” đang cản trở dòng chảy chính sách đến với người dân vùng khó.

Tại họp báo Chính phủ chiều 3/6, Thứ trưởng Bộ Tài Chính Nguyễn Đức Chi cho rằng, việc triển khai cũng như tiến độ giải ngân không chỉ của 3 Chương trình MTQG mà ngay cả đối với kế hoạch đầu tư công nói chung hiện nay cũng đang chậm.

Theo Báo cáo của Bộ Tài chính ngày 3/6, số giải ngân vốn đầu tư công từ đầu năm đến hết ngày 31/5 là 219.358,8 tỷ đồng, đạt 21,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Tính đến hết ngày 31/5, so với kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, có 8 bộ, cơ quan và 15 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt từ mức bình quân chung cả nước (bao gồm Ngân hàng Chính sách xã hội; Ngân hàng Phát triển Việt Nam; Bộ Quốc phòng; Tổng công ty đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam; Bộ Tư pháp; Bộ Ngoại giao; Bộ Công Thương; Bộ Công an; Thành phố Hà Nội; Thành phố Hải Phòng; Điện Biên; Lạng Sơn; Hà Tĩnh; Tây Ninh; Lai Châu; Thái Nguyên; Quảng Ninh; Sơn La; Tuyên Quang; Cà Mau; Lào Cai; Thành phố Đồng Nai; Gia Lai).

Còn 27 bộ, cơ quan và 19 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới bình quân chung cả nước (trong đó, một số bộ, cơ quan có tỷ lệ giải ngân dưới 1% và chưa giải ngân bao gồm: Kiểm toán Nhà nước; Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam; Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Thanh tra Chính phủ; Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; Bộ Dân tộc và Tôn giáo; Đài Truyền hình Việt Nam; Liên minh Hợp tác xã Việt Nam…).

Đề cập về tiến độ còn chậm khi thực hiện Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững; phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030, Thứ trưởng Bộ Tài Chính Nguyễn Đức Chi cho rằng, Bộ Tài chính cùng các bộ, ngành, địa phương đã nhiều lần đánh giá và báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về các nguyên nhân của tình trạng này, cả chủ quan và khách quan.

“Đâu đó còn tồn tại tình trạng yếu kém trong chỉ đạo điều hành, năng lực tổ chức triển khai, và việc né tránh, đùn đẩy trách nhiệm của một bộ phận cán bộ khi thực hiện 3 Chương trình này. Xuất phát từ tình hình đó, Bộ Tài chính đã tham mưu, báo cáo Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị 22”, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cho biết.

Để khắc phục tình trạng này, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành, cơ quan từ Trung ương đến địa phương khẩn trương rà soát, hoàn thiện các cơ chế, chính sách và các văn bản hướng dẫn thực hiện 3 Chương trình MTQG.

Theo đó, các bộ, ngành theo chức năng, nhiệm vụ của mình, rà soát xem còn thiếu phần nào, cần sửa đổi, bổ sung quy định hay cần hướng dẫn cụ thể gì để đảm bảo cơ chế, chính sách đồng bộ, dễ hiểu, dễ thực hiện trong tổ chức thực hiện. “Đối với các quy định, cần cố gắng dễ hiểu và chỉ được hiểu theo một cách duy nhất nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện, tránh trường hợp có nhiều cách hiểu khác nhau, gây khó khăn, phải hỏi và đáp nhiều lần, dẫn đến không khắc phục được nguyên nhân chậm trễ”, ông Nguyễn Đức Chi chia sẻ.

Giải pháp thứ hai, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu trong quá trình tổ chức thực hiện. Các bộ, ngành, địa phương và các tổ chức được giao nhiệm vụ triển khai phải đề cao trách nhiệm của người đứng đầu.

"Thủ tướng đã chỉ đạo gắn việc triển khai các Chương trình MTQG, giải ngân nguồn vốn này với một tiêu chí để đánh giá năng lực và mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ. Tôi cho rằng đây là một giải pháp rất tốt. Nếu đơn vị, tổ chức hay người đứng đầu nào có trách nhiệm trong việc để chậm giải ngân, chúng ta phải làm rõ và có biện pháp xử lý theo quy định của Đảng và Nhà nước; cần tăng cường phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát. Các địa phương phải chủ động giải quyết những nội dung thuộc thẩm quyền; đồng thời, rà soát và tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện”, ông Nguyễn Đức Chi chia sẻ.

Bên cạnh đó, theo Bộ Tài chính, phải tập trung nâng cao năng lực cán bộ cơ sở trong quản lý đầu tư công, đấu thầu, tài chính, ngân sách và thanh quyết toán. Đây là một khâu yếu trên thực tế đối với 3 Chương trình MTQG. Do đó, cần nâng cao năng lực cho cán bộ khi tổ chức thực hiện. 

“Cùng một môi trường pháp luật, pháp lý như nhau nhưng có địa phương, bộ, ngành làm tốt, trong khi có địa phương, bộ, ngành lại không làm tốt và để chậm. Do đó, năng lực của cán bộ trong tổ chức thực hiện cần được nâng cao. Khi hiểu rõ và nhận thức đúng đắn, chúng ta sẽ có những quyết định triển khai nhanh chóng hơn”, đại diện Bộ Tài chính nhấn mạnh.