Tổng thống Donald Trump đã đưa ra nhiều tuyên bố về cuộc chiến Iran – từ việc sắp kết thúc đến khẳng định chiến thắng áp đảo của Mỹ – nhưng sau đó lại bị bác bỏ, khiến việc đánh giá độ tin cậy của thông báo mới nhất trở nên khó khăn.

Tuy vậy, quyết định tạm dừng "Dự án Tự do" (“Project Freedom”) – một chiến dịch hải quân nhằm hộ tống tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz – đang làm dấy lên hy vọng rằng một giải pháp ngoại giao, do Pakistan làm trung gian, vẫn còn khả thi.

Việc các cuộc đấu pháo giữa lực lượng Mỹ và Iran tại eo biển hôm 4/5 không leo thang trở lại thành chiến sự toàn diện cho thấy cả hai bên đều không muốn tái khởi động một cuộc xung đột quy mô lớn.

Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết chiến dịch quân sự lớn mang tên “Operation Epic Fury” đã kết thúc, qua đó tiếp tục củng cố kỳ vọng về việc hạ nhiệt căng thẳng.

Động thái này cũng diễn ra trong bối cảnh ông Trump chuẩn bị công du Trung Quốc vào tuần tới – chuyến đi được xem là quan trọng nhất trong nhiệm kỳ thứ hai của ông. Trung Quốc là đồng minh của Iran và nền kinh tế nước này chịu tác động trực tiếp từ việc nguồn dầu qua eo biển bị gián đoạn.

Tuy nhiên, vẫn còn quá sớm để khẳng định ý nghĩa thực sự của những diễn biến trên.

Hiện tại, các lãnh đạo cứng rắn tại Iran vẫn nắm quyền; Tehran chưa đồng ý chấm dứt chương trình hạt nhân; đồng thời vẫn đóng cửa eo biển, gây sức ép lên kinh tế toàn cầu. Iran dường như tin rằng họ đang nắm lợi thế.

Diễn biến tiếp theo có thể phụ thuộc vào việc liệu ông Trump và Iran có sẵn sàng đưa ra một “lối thoát giữ thể diện” cho nhau hay không.

Trước đó, trong một tuyên bố ngày 5/5, Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ sẽ tạm thời dừng chiến dịch “Dự án Tự do”, dù vẫn duy trì phong tỏa tại eo biển Hormuz. Ông khẳng định “đã đạt được tiến triển lớn hướng tới một thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng” với phía Iran.

“Dựa trên đề nghị của Pakistan và các quốc gia khác, cũng như thành công quân sự to lớn trong chiến dịch chống Iran, và thực tế là đã có tiến triển đáng kể hướng tới một thỏa thuận toàn diện với đại diện Iran, chúng tôi đồng ý tạm dừng Dự án Tự do trong thời gian ngắn để xem liệu thỏa thuận có thể được hoàn tất và ký kết hay không, trong khi lệnh phong tỏa vẫn được duy trì đầy đủ” - ông Trump viết trên mạng xã hội.

Chiến dịch này mới được ông Trump công bố vào tối 3/5 (theo giờ Bờ Đông Mỹ) và bắt đầu triển khai từ 4/5. Không lâu sau đó, lực lượng Mỹ và Iran đã nổ súng và đưa ra các cáo buộc lẫn nhau, làm dấy lên nghi ngờ về tính mong manh của lệnh ngừng bắn.

Tuy nhiên, các quan chức trong chính quyền Tổng thống Trump khẳng định lệnh ngừng bắn vẫn còn hiệu lực và tiếp tục quảng bá chiến dịch hộ tống tàu qua eo biển như một bước đi quan trọng.

Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết Mỹ hiện tập trung vào chiến dịch mới này, coi đây là “bước đầu tiên” để mở lại hoàn toàn tuyến hàng hải chiến lược.

Trong khi đó, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth nhấn mạnh rằng chiến dịch này mang tính chất “phòng thủ, giới hạn về phạm vi và tạm thời”, với mục tiêu duy nhất là bảo vệ các tàu thương mại vô tội trước các hành động gây hấn từ Iran.