Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ công bố quyết định chính sách tiền tệ vào 14h (giờ miền Đông nước Mỹ) ngày 29/7, trước khi Chủ tịch Kevin Warsh tổ chức họp báo nửa giờ sau đó. Tuy nhiên, khác với những kỳ họp trước, giới đầu tư bước vào sự kiện lần này với rất ít manh mối để dự đoán động thái tiếp theo của ngân hàng trung ương lớn nhất thế giới.

Trong nhiều năm qua, Fed thường phát đi các tín hiệu tương đối rõ ràng về định hướng lãi suất nhằm giúp thị trường chuẩn bị trước. Tuy nhiên, kể từ khi ông Kevin Warsh nhậm chức, cơ quan này đã thay đổi cách tiếp cận, khiến giới phân tích đánh giá đây là một trong những giai đoạn khó đoán nhất của Fed trong nhiều năm.

Lạm phát hạ nhiệt nhưng rủi ro vẫn hiện hữu

Dữ liệu mới nhất cho thấy chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ trong tháng 6 tăng chậm đáng kể, chủ yếu nhờ giá năng lượng giảm khi căng thẳng giữa Iran và các bên liên quan tại Trung Đông tạm thời lắng xuống. Báo cáo này từng khiến thị trường giảm kỳ vọng Fed sẽ phải nâng lãi suất lần đầu tiên kể từ tháng 7/2023 để kiềm chế lạm phát.

Tuy nhiên, tình hình nhanh chóng thay đổi khi xung đột tại Trung Đông leo thang trở lại vào đầu tháng này, kéo giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh trong tuần trước. Dù giá dầu đã hạ nhiệt trong những ngày gần đây khi căng thẳng dịu bớt, hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz và Bab al-Mandeb vẫn chưa phục hồi hoàn toàn.

Song song với đó, các nhà hoạch định chính sách cũng đang tranh luận về tác động của làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo đối với lạm phát trong trung và dài hạn.

Những yếu tố đan xen này khiến triển vọng giá cả trở nên khó dự báo hơn, đồng thời làm gia tăng bất đồng về hướng đi tiếp theo của chính sách tiền tệ.

Sự im lặng hiếm thấy từ Chủ tịch Fed

Theo truyền thông phương Tây, điểm khác biệt lớn nhất của kỳ họp lần này là việc Chủ tịch Kevin Warsh gần như không đưa ra bất kỳ tín hiệu nào về định hướng lãi suất.

Ông Narayana Kocherlakota, giáo sư kinh tế tại Đại học Rochester và cựu Chủ tịch Fed chi nhánh Minneapolis, cho rằng Fed đang phải đánh giá liệu các yếu tố thúc đẩy lạm phát hiện nay chỉ mang tính tạm thời hay sẽ kéo dài.

Tuy nhiên, theo ông, việc Chủ tịch Warsh hạn chế bình luận về cách Fed sẽ phản ứng trước những thay đổi của nền kinh tế khiến việc dự báo chính sách trong vài tháng tới trở nên đặc biệt khó khăn.

Trước cuộc họp tuần này, thị trường vẫn chia rẽ giữa hai kịch bản: Fed tiếp tục giữ nguyên lãi suất cơ bản lần thứ năm liên tiếp hoặc bất ngờ nâng lãi suất để phòng ngừa nguy cơ lạm phát quay trở lại.

Từ bỏ "định hướng trước" khiến thị trường thêm bất định

Ngay từ khi được đề cử giữ cương vị Chủ tịch Fed, ông Kevin Warsh đã nhiều lần bày tỏ ý định từ bỏ chiến lược "định hướng trước" - phương thức mà Fed sử dụng trong hơn hai thập kỷ qua để phát tín hiệu sớm về định hướng chính sách.

Kể từ năm 2000, Fed thường công khai quan điểm về lộ trình lãi suất nhằm giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư có cơ sở lập kế hoạch, đồng thời tăng hiệu quả truyền dẫn của chính sách tiền tệ. Tuy nhiên, tại phiên điều trần hồi tháng 4, ông Warsh khẳng định sẽ không suy đoán trước về diễn biến của nền kinh tế.

Theo ông Kocherlakota, cách tiếp cận mới có thể làm gia tăng biến động trên thị trường tài chính.

Ông cho rằng khi doanh nghiệp không thể dự báo chính sách tiền tệ, họ sẽ thận trọng hơn trong đầu tư và tuyển dụng lao động, từ đó ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.

Ở chiều ngược lại, một số chuyên gia nhận định Fed trong những năm gần đây đã phát đi quá nhiều thông điệp, khiến thị trường phân tích từng câu chữ của các quan chức đến mức hiệu quả của việc định hướng trước không còn như kỳ vọng.

AI và giá năng lượng trở thành bài toán mới của Fed

Phần lớn các quan chức Fed thống nhất rằng ngân hàng trung ương không nên phản ứng quá mạnh trước những đợt tăng giá năng lượng mang tính ngắn hạn, bởi các cú sốc này thường tự điều chỉnh theo thời gian.

Thống đốc Fed Christopher Waller trong tháng này cũng nhấn mạnh quan điểm truyền thống của các ngân hàng trung ương là không nên vội vàng nâng lãi suất chỉ vì giá dầu hoặc thuế quan tăng trong ngắn hạn.

Dẫu vậy, nếu áp lực giá kéo dài và lan rộng sang nhiều lĩnh vực khác, nguy cơ lạm phát dai dẳng sẽ gia tăng, làm suy giảm niềm tin của người dân rằng lạm phát có thể quay về mục tiêu 2% mỗi năm của Fed.

Để đánh giá xu hướng này, Fed đặc biệt theo dõi lạm phát cơ bản - chỉ số loại trừ giá thực phẩm và năng lượng do hai nhóm này thường biến động mạnh. Đồng thời, cơ quan này cũng theo dõi kỳ vọng lạm phát của người dân và thị trường để đánh giá mức độ bền vững của áp lực giá.

Ở thời điểm hiện tại, các chỉ số này chưa cho thấy Fed buộc phải nâng lãi suất ngay lập tức. Tuy nhiên, nếu xung đột tại Iran tiếp tục kéo dài hoặc leo thang nghiêm trọng hơn, triển vọng chính sách có thể thay đổi đáng kể.

Ngoài yếu tố địa chính trị, Fed cũng đang theo dõi sát làn sóng đầu tư quy mô lớn của các tập đoàn công nghệ vào hạ tầng AI. Biên bản cuộc họp tháng 6 cho thấy nhiều quan chức tin rằng nhu cầu mạnh đối với các trung tâm dữ liệu AI có thể tiếp tục đẩy giá các sản phẩm công nghệ và điện năng tăng cao. Nếu hoạt động đầu tư AI giúp nền kinh tế tăng trưởng vượt quá năng lực cung ứng trong thời gian dài, áp lực lạm phát có thể trở nên dai dẳng hơn, buộc Fed phải cân nhắc các biện pháp chính sách cứng rắn hơn trong tương lai.