Trong bối cảnh đó, Việt Nam chuẩn bị thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP ngày 9/9/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa đặt ra yêu cầu về xác lập khuôn khổ vận hành cho các nhóm tài sản dự kiến được giao dịch, đặc biệt là RWA.

Xu hướng tài chính số toàn cầu

Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam dẫn nguồn từ dự báo của Boston Consulting Group (Công ty tư vấn toàn cầu của Mỹ ), quy mô thị trường RWA có thể đạt khoảng 19.000 tỉ USD trong thập kỷ tới, tương đương hơn 10% GDP toàn cầu. Điều này cho thấy RWA không chỉ là xu hướng nhất thời mà đang góp phần định hình lại hạ tầng tài chính thế hệ mới trên nền tảng blockchain. 

Các chuyên gia tài chính trong nước nhận định, thị trường vốn toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ dưới tác động của công nghệ blockchain. Theo Trung tướng Đặng Vũ Sơn, Nguyên Trưởng ban, Ban Cơ yếu Chính phủ, Cố vấn cấp cao Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, việc chuyển đổi quyền sở hữu tài sản thành các token cho phép tài sản được phân mảnh, giao dịch liên tục 24/7, xuyên biên giới và minh bạch hơn. Thực tế quốc tế cho thấy nhiều loại tài sản như vàng, trái phiếu, bất động sản đã được token hóa, từng bước hình thành một lớp hạ tầng tài chính mới song song với hệ thống truyền thống.

Đối với Việt Nam, ông Đặng Vũ Sơn đánh giá đây là thị trường có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển RWA, từ mức độ chấp nhận tài sản số cao, nhu cầu đầu tư lớn đến tốc độ số hóa nhanh. Việt Nam cũng liên tục nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ người dân sở hữu và sử dụng tài sản số cao, tạo nền tảng xã hội quan trọng cho việc thử nghiệm các mô hình tài sản mã hóa gắn với tài sản thực. 

Sự phát triển của RWA tại Việt Nam không còn là tự phát mà đang được đặt trong khung khổ chiến lược. Từ ngày 1/1/2026, Luật Công nghiệp Công nghệ số chính thức có hiệu lực, lần đầu đưa khái niệm “tài sản số” và “tài sản mã hóa” vào hệ thống pháp luật. Cùng với đó là Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa và các quyết định liên quan đến chiến lược blockchain quốc gia, danh mục công nghệ chiến lược ưu tiên triển khai. 

Những chính sách này cho phép Việt Nam thử nghiệm mô hình token hóa trong khuôn khổ có giám sát, thể hiện bước chuyển từ cách tiếp cận thận trọng sang chủ động thử nghiệm có kiểm soát, vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa đảm bảo an toàn hệ thống tài chính. Cách tiếp cận bài bản về thể chế, tiêu chuẩn và quản trị sẽ quyết định khả năng tham gia sâu của Việt Nam vào cấu trúc tài chính số mới.

“Cơ hội lớn nhất của Việt Nam không chỉ là đi nhanh, mà là đi đúng ngay từ đầu. Nếu được thiết kế đúng, tài sản mã hóa không chỉ mở ra một kênh đầu tư mới, mà còn có thể trở thành hạ tầng niềm tin số cho nền kinh tế trong kỷ nguyên số”, Trung tướng Đặng Vũ Sơn nhấn mạnh.

Ưu tiên hàng đầu là quản trị rủi ro

Boston Consulting Group đánh giá, thị trường RWA Việt Nam có dư địa tăng trưởng lớn với tiềm năng kỳ vọng đạt 70 - 80 tỷ USD vào năm 2030. 

Để đạt được các mục tiêu này, thị trường RWA đòi hỏi sự phát triển đồng thời của khung pháp lý, hạ tầng thị trường gắn liền với cơ chế quản trị rủi ro minh bạch. Trong đó, quản trị rủi ro được coi là ưu tiên hàng đầu đối với không chỉ các nhà đầu tư mà cả các đơn vị phát hành, sàn giao dịch và cơ quan quản lý.

Theo ông Nghiêm Minh Hoàng, Trưởng ban RWA, Câu lạc bộ Đầu tư Tài sản số Việt Nam, các sản phẩm RWA, đặc biệt là các loại tài sản có tính thanh khoản cao như vàng mã hóa, đối mặt với 12 rủi ro chính, được chia thành 3 nhóm là rủi ro tài sản cơ sở, rủi ro cấu trúc tài chính và rủi ro công nghệ.

Rủi ro tài sản cơ sở, bao gồm rủi ro lưu ký, ảo giác minh bạch dự trữ và rủi ro quyền sở hữu pháp lý. Khi token hóa tài sản thực, token công bố phụ thuộc hoàn toàn vào bên lưu ký, trong khi kiểm toán dự trữ không phải cơ chế xác minh liên tục mà chỉ phản ánh tình trạng tại những thời điểm nhất định. Người nắm giữ token thường không sở hữu tài sản trực tiếp về pháp lý và phải xếp hàng sau các chủ nợ ưu tiên nên nếu đơn vị phát hành phá sản thì các nhà đầu tư token sẽ ít có cơ hội thu hồi được tài sản thực.

Về rủi ro cấu trúc tài chính, các mô hình RWA có thể phát sinh nhiều rủi ro nội tại. Việc thu tiền trước và mua tài sản sau tạo ra khoảng trống bảo chứng mà nhà đầu tư khó nhận diện. Người mua token có thể vô tình trao cho nhà phát hành quyền lựa chọn thời điểm mua, dẫn tới bất cân xứng lợi ích. Trong các chu kỳ tăng giá, rủi ro tích tụ khi việc mua tài sản bị trì hoãn. Đồng thời, rủi ro đạo đức phát sinh nếu vốn không được sử dụng đúng mục đích. Đáng chú ý, tình trạng dự trữ phân đoạn có thể xảy ra khi lượng token phát hành vượt quá tài sản bảo chứng.

Ở lớp công nghệ và thị trường, rủi ro không chỉ nằm ở hệ thống mà còn ở cách vận hành. Thanh khoản trên nền tảng số có thể chỉ mang tính danh nghĩa, không đảm bảo khả năng chuyển đổi thành tài sản thực. Cơ chế đổi trả thường đi kèm điều kiện hạn chế, chi phí cao hoặc thời gian chờ kéo dài. Rủi ro từ hợp đồng thông minh và hạ tầng kỹ thuật có thể phát sinh trong quá trình vận hành. Đáng chú ý, việc đánh giá quá cao vai trò của blockchain dễ dẫn tới định giá sai về công nghệ, khi hệ thống chỉ đảm bảo dữ liệu, không xác minh tài sản ngoài chuỗi. Trong khi đó, khung pháp lý còn đang hoàn thiện cũng làm gia tăng rủi ro tuân thủ.

RWA là xu hướng tất yếu trong quá trình phát triển tài chính số. Tuy nhiên, để thị trường này phát triển bền vững, yếu tố cốt lõi không nằm ở công nghệ, mà ở khả năng thiết lập khung pháp lý, tiêu chuẩn vận hành và hệ thống quản trị rủi ro minh bạch, nhất quán.