Thấy gì qua thương vụ M&A hơn 19.000 tỷ đồng

Theo thông tin công bố, BJC sẽ mua lại toàn bộ pháp nhân sở hữu MM Mega Market Việt Nam thông qua giao dịch gián tiếp, với tổng giá trị khoảng 22,5 tỷ baht Thái, tương đương hơn 19.000 tỷ đồng (khoảng 715 triệu USD). Giao dịch dự kiến hoàn tất trong quý I/2026, sau khi được Đại hội đồng cổ đông bất thường của BJC phê duyệt.

Về hình thức, đây là thương vụ tái cấu trúc trong nội bộ hệ sinh thái TCC Group - tập đoàn tư nhân đa ngành của tỷ phú Thái Lan Charoen Sirivadhanabhakdi. Tuy nhiên, xét ở góc độ thị trường, việc “đưa MM Mega Market về tay BJC” cho thấy sự thay đổi trong tư duy quản trị: Từ nắm giữ tài sản thông qua các cấu trúc đầu tư tư nhân sang tập trung đại chúng hóa, chuẩn hóa quản trị và tối ưu vận hành trong một doanh nghiệp niêm yết.

Theo các báo cáo phân tích tài chính, mức định giá của thương vụ không thấp so với mặt bằng chung ngành bán lẻ khu vực. Tỷ lệ giá trên doanh thu (P/S) của MM Mega Market Việt Nam ước khoảng 1,26 lần, trong khi P/E vượt 40 lần, phản ánh kỳ vọng tăng trưởng trung và dài hạn.

Dù vậy, giới phân tích cho rằng, mức giá này có cơ sở khi MM Mega Market đã vượt qua giai đoạn tái cấu trúc khó khăn sau thời Metro Cash & Carry, chuyển từ thua lỗ kéo dài sang ghi nhận lợi nhuận ổn định trong những năm gần đây, với biên lợi nhuận cải thiện nhờ tối ưu chuỗi cung ứng và gia tăng tỷ trọng hàng nhãn riêng.

Theo đánh giá của đơn vị tư vấn tài chính độc lập (IFA) tham gia thẩm định giao dịch cho BJC, lợi nhuận ròng của MM Mega Market Việt Nam có thể tăng từ khoảng 580 triệu baht năm 2025 lên hơn 1,1 tỷ baht vào năm 2029, tương ứng CAGR gần 18%. Trên cơ sở đó, thương vụ được kỳ vọng đóng góp tích cực vào lợi nhuận của BJC trong các năm sau khi hoàn tất, dù áp lực nợ vay tăng trong ngắn hạn.

Đặt trong bối cảnh chung, thương vụ MM Mega Market là một mắt xích nổi bật trong làn sóng M&A bùng nổ cuối năm 2025. Báo cáo của Grant Thornton cho biết, riêng tháng 12/2025, thị trường M&A Việt Nam ghi nhận 31 thương vụ, với tổng giá trị công bố và ước tính khoảng 1,306 triệu USD. Ngành hàng tiêu dùng dẫn đầu cả về số lượng lẫn giá trị giao dịch, phản ánh xu hướng các doanh nghiệp ưu tiên mở rộng chiến lược hoặc tái cấu trúc danh mục đầu tư.

Trong nhóm thương vụ tiêu dùng đáng chú ý, ngoài MM Mega Market còn có Kokuyo (Nhật Bản) thâu tóm 65,01% cổ phần Tập đoàn Thiên Long với giá trị khoảng 185 triệu USD hay Fraser and Neave (F&N) của Thái Lan mua thêm cổ phần Vinamilk trị giá khoảng 228 triệu USD.

Theo Grant Thornton, các giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài - đặc biệt từ Nhật Bản và Thái Lan tiếp tục là động lực chính của thị trường M&A Việt Nam.

Từ góc độ chiến lược, thương vụ hơn 19.000 tỷ đồng cho thấy, BJC không chạy theo mở rộng bề rộng bằng mọi giá mà tập trung kiểm soát chuỗi giá trị. MM Mega Market, với mô hình kết hợp B2B - B2C và thế mạnh chuỗi cung ứng thực phẩm tươi sống, được xem là mảnh ghép phù hợp để BJC củng cố nền tảng bán buôn, khách hàng chuyên nghiệp và logistics - những yếu tố quyết định lợi thế cạnh tranh dài hạn trong bán lẻ.

Lộ diện Big C quay trở lại - quân bài chiến lược hậu M&A

Một điểm được giới đầu tư đặc biệt quan tâm sau thương vụ là khả năng thương hiệu Big C quay trở lại Việt Nam. Trước đó, Big C từng là thương hiệu đại siêu thị quen thuộc với người tiêu dùng trong nước, trước khi được chuyển nhượng và đổi tên thành GO! và Tops Market. Hiện nay, BJC vẫn là đơn vị vận hành Big C tại Thái Lan.

Việc MM Mega Market về tay BJC được xem là điều kiện quan trọng mở ra dư địa tái triển khai Big C tại Việt Nam khi các ràng buộc thương mại trước đây dần hết hiệu lực. Dù BJC chưa công bố kế hoạch chính thức, các tín hiệu chiến lược cho thấy Big C nếu quay lại, nhiều khả năng không tái lập mô hình cũ mà được tái định vị theo hướng bán lẻ phức hợp, gắn với chuỗi cung ứng phía sau của MM Mega Market.

Những thử nghiệm gần đây của MM Mega Market với mô hình MM Supercenter - tích hợp siêu thị, ẩm thực và dịch vụ được giới quan sát xem là bước dọn đường cho chiến lược này. Thay vì cạnh tranh trực diện bằng số lượng điểm bán với các đối thủ như Central Retail, AEON hay WinCommerce, BJC có thể lựa chọn hướng đi khác, đó là tối ưu hiệu quả trên mỗi điểm bán, tận dụng sức mạnh bán buôn để hỗ trợ bán lẻ.

Giá trị thương hiệu cũng là yếu tố không thể bỏ qua. Big C vẫn còn độ nhận diện cao với người tiêu dùng Việt Nam, đặc biệt ở nhóm hộ gia đình. Nếu được tái sử dụng một cách thận trọng và phù hợp với hành vi mua sắm mới, Big C có thể giúp BJC tiết kiệm chi phí xây dựng thương hiệu và rút ngắn thời gian thâm nhập thị trường.

Tuy vậy, thách thức không nhỏ. Thị trường bán lẻ Việt Nam đã thay đổi nhanh chóng với sự bùng nổ của mua sắm đa kênh, thương mại điện tử và các mô hình cửa hàng tiện lợi. Điều này đòi hỏi Big C nếu quay lại, phải thích nghi với bối cảnh mới, thay vì dựa vào lợi thế quá khứ.

Trong bối cảnh M&A bùng nổ và cạnh tranh bán lẻ ngày càng khốc liệt, thương vụ MM Mega Market về tay BJC cho thấy xu hướng đầu tư chiều sâu và tái cấu trúc chiến lược của các tập đoàn ngoại tại Việt Nam. Nếu Big C thực sự quay lại, thị trường bán lẻ trong nước nhiều khả năng sẽ bước vào một giai đoạn cạnh tranh mới, nơi lợi thế không chỉ nằm ở quy mô mà ở khả năng tích hợp chuỗi giá trị và khai thác hiệu quả thị trường nội địa.