Chính trong bối cảnh đó, chuyến công du của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Thái Lan, Singapore và Philippines vừa qua mang ý nghĩa lớn hơn nhiều so với những kết quả hợp tác song phương cụ thể. Chuyến công du phản ánh một bước chuyển đáng chú ý trong cách Việt Nam hiện diện, tham gia và đóng góp vào các vấn đề của khu vực, đồng thời cho thấy sự thay đổi trong cách cộng đồng quốc tế nhìn nhận vai trò dẫn dắt của Việt Nam trong cấu trúc khu vực đang định hình lại.

Từ tiếng nói chiến lược tại Shangri-La

Điểm nhấn nổi bật nhất của chuyến công du là bài phát biểu dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 ở Singapore - diễn đàn an ninh uy tín hàng đầu châu Á.

Việc người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam được mời phát biểu dẫn đề không chỉ phản ánh sự ghi nhận ngày càng cao đối với vị thế của Việt Nam mà còn cho thấy cộng đồng quốc tế mong muốn lắng nghe những góc nhìn và đề xuất của Việt Nam trước các thách thức chung của khu vực và thế giới.

Điều đáng chú ý là bài phát biểu không chỉ dừng lại ở việc phân tích bối cảnh quốc tế mà còn đề xuất một cách tiếp cận mang tính hệ thống đối với những biến động hiện nay. Trong đó, ba vấn đề lớn được nhấn mạnh gồm khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược.

Nhiều chuyên gia quốc tế đánh giá đây là cách tiếp cận có chiều sâu bởi nó mở rộng khái niệm an ninh vượt ra ngoài phạm vi truyền thống. Trong thế giới ngày nay, các rủi ro đối với hòa bình và ổn định không còn chỉ xuất phát từ xung đột quân sự mà còn đến từ sự đứt gãy chuỗi cung ứng, cạnh tranh công nghệ, bất ổn kinh tế, các thách thức xuyên quốc gia và đặc biệt là sự suy giảm lòng tin giữa các quốc gia.

Theo nhiều học giả, việc Việt Nam đặt “lòng tin chiến lược” vào vị trí trung tâm của các cuộc thảo luận phản ánh đúng nhu cầu cấp thiết của thời đại: tăng cường đối thoại, nâng cao năng lực phòng ngừa khủng hoảng và xây dựng nền tảng hợp tác bền vững trong một môi trường quốc tế ngày càng nhiều bất định.

Từ góc độ đó, bài phát biểu tại Shangri-La được nhiều nhà quan sát nhìn nhận như một nỗ lực đóng góp vào việc định hình khuôn khổ thảo luận về tương lai của khu vực. Đây cũng là dấu hiệu cho thấy sự chuyển dịch đáng chú ý trong tư duy đối ngoại của Việt Nam: từ tham gia các diễn đàn để chia sẻ quan điểm sang chủ động đề xuất ý tưởng và cách tiếp cận đối với những vấn đề chung.

Giáo sư Vũ Minh Khương thuộc Trường Chính sách công Lý Quang Diệu (Singapore) nhận định việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được mời phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La là một dấu hiệu đặc biệt quan trọng. Theo ông, trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều biến động lớn nhưng chưa tìm được lời giải hiệu quả cho các thách thức hiện hữu, cộng đồng quốc tế đang cần những tiếng nói vừa có tầm nhìn chiến lược, vừa xuất phát từ thực tiễn phát triển. Việc Việt Nam đảm nhiệm vai trò này phản ánh sự ghi nhận ngày càng rõ nét đối với những đóng góp của Việt Nam cho hòa bình, ổn định và phát triển khu vực.

Biến tầm nhìn thành hành động

Nếu Shangri-La thể hiện chiều sâu trong tư duy chiến lược, thì các hoạt động tại Thái Lan, Singapore và Philippines lại cho thấy khả năng chuyển hóa những tư duy đó thành các khuôn khổ hợp tác cụ thể. Chính sự kết hợp giữa tầm nhìn chiến lược và hành động thực chất đã tạo nên dấu ấn nổi bật của chuyến công du lần này.

Tại Thái Lan, việc hai nước tiếp tục thúc đẩy quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình tăng cường liên kết nội khối ASEAN. Trong bối cảnh các chuỗi cung ứng khu vực đang được tái cấu trúc mạnh mẽ, nhiều chuyên gia nhận định Việt Nam và Thái Lan đang nổi lên như hai động lực tăng trưởng quan trọng của tiểu vùng Đông Nam Á, có khả năng bổ trợ lẫn nhau về sản xuất, logistics và kết nối thị trường.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Thái Lan Sihasak Phuangketkeow đánh giá chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là một dấu mốc quan trọng trong dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước, không chỉ tái khẳng định sự tin cậy chính trị mà còn mở ra những không gian hợp tác mới trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Theo phân tích của tờ Bangkok Post, quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước được xem là trụ cột quan trọng của ổn định khu vực, giúp ASEAN ứng phó với cạnh tranh cường quốc gia tăng và cục diện Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương phân mảnh.

Quan hệ này góp phần thúc đẩy cân bằng địa chính trị thông qua tăng cường tin cậy chính trị và phối hợp xử lý các thách thức như an ninh hàng hải, tội phạm xuyên quốc gia, đồng thời được coi là yếu tố quan trọng duy trì vai trò trung tâm của ASEAN. Bên cạnh đó, hội nhập kinh tế sâu rộng giữa hai nước tạo nền tảng tăng khả năng chống chịu của khu vực trước biến động kinh tế toàn cầu.

Tại Singapore, trọng tâm hợp tác được đặt vào các lĩnh vực công nghệ, tài chính, kinh tế số và đổi mới sáng tạo - những lĩnh vực phản ánh xu hướng phát triển mới của khu vực. Truyền thông Singapore đánh giá Việt Nam đang nổi lên như một trong những trung tâm đổi mới sáng tạo năng động nhất Đông Nam Á, tạo ra nhiều cơ hội hợp tác mới giữa hai nền kinh tế.

Tiến sĩ Mohamed Effendy Bin Abdul Hamid thuộc Đại học Quốc gia Singapore cho rằng chuyến thăm đã mở ra giai đoạn hợp tác mới giữa hai nước, vượt ra ngoài khuôn khổ thương mại truyền thống để hướng tới sự phối hợp chiến lược sâu rộng hơn. Theo ông, sự gắn kết giữa Việt Nam và Singapore không chỉ phục vụ lợi ích song phương mà còn góp phần củng cố vai trò trung tâm và sự gắn kết của ASEAN.

Trong khi đó, việc Việt Nam và Philippines nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Tăng cường được nhiều học giả đánh giá là bước tiến có ý nghĩa đối với cấu trúc hợp tác nội khối ASEAN. Các lĩnh vực như an ninh biển, thương mại, kết nối kinh tế và ứng phó với các thách thức chung được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho quá trình tăng cường năng lực tự cường của khu vực.

Chuyên gia Collins Chong Yew Keat thuộc Đại học Malaya (Malaysia) nhận định đây là chặng dừng mang lại những kết quả nổi bật nhất về hợp tác an ninh. Việc hai nước ra Tuyên bố chung về quan hệ Đối tác Chiến lược Tăng cường không chỉ củng cố nền tảng hợp tác hàng hải mà còn phát đi thông điệp rõ ràng về vai trò của Việt Nam và Philippines trong việc thúc đẩy hợp tác an ninh khu vực.

Đặt trong tổng thể, chuyến công du diễn ra vào thời điểm đặc biệt quan trọng khi Philippines đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN 2026, Singapore sẽ là Chủ tịch ASEAN 2027 và Việt Nam đang chuẩn bị đăng cai Năm APEC 2027. Điều đó khiến chuyến đi không chỉ mang ý nghĩa song phương mà còn gắn với những tính toán dài hạn về tương lai hợp tác khu vực. Việc chọn Thái Lan làm điểm mở đầu, sau đó là Singapore và Philippines là bước đi trong chính sách đối ngoại cân bằng nhằm tăng cường vai trò và vị thế của Việt Nam trong ASEAN.

Nhìn từ phản hồi của giới học giả và truyền thông quốc tế, có thể thấy Việt Nam đang được nhìn nhận ngày càng rõ nét như một quốc gia tầm trung có trách nhiệm, có khả năng kết nối lợi ích, thúc đẩy đối thoại và xây dựng đồng thuận. Trong một thế giới ngày càng phân cực và khó dự báo, những quốc gia có khả năng duy trì quan hệ cân bằng với nhiều đối tác, kiên định với luật pháp quốc tế và thúc đẩy hợp tác đa phương đang trở thành những nhân tố quan trọng đối với ổn định khu vực.

Nếu trước đây Việt Nam thường được nhắc đến như một câu chuyện thành công về hội nhập và phát triển, thì ngày nay Việt Nam đang từng bước được nhìn nhận như một chủ thể có khả năng đóng góp ý tưởng, chủ động tham gia định hình, dẫn dắt các chương trình nghị sự khu vực và thúc đẩy những giá trị của đối thoại, hợp tác và lòng tin chiến lược. Đó cũng là dấu ấn nổi bật nhất mà chuyến công du lần này để lại.