Trong bối cảnh đó, quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump yêu cầu Lầu Năm Góc rút khoảng 5.000 binh sĩ khỏi Đức được xem là bước đi mới nhất, đồng thời cũng là động thái góp phần khoét sâu thêm những chia rẽ vốn đã tồn tại trong liên minh giữa Mỹ và châu Âu. 

Dù chưa phải là thay đổi mang tính bước ngoặt về mặt quân sự, quyết định này lại mang ý nghĩa biểu tượng rõ rệt. Nó đặt ra những câu hỏi lớn về mức độ cam kết lâu dài của Washington đối với an ninh châu Âu, cũng như về sự gắn kết của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) - nền tảng cốt lõi của cấu trúc an ninh phương Tây suốt nhiều thập niên.

Theo Lầu Năm Góc, việc rút quân là kết quả của quá trình rà soát bố trí lực lượng tại châu Âu, dự kiến hoàn tất trong vòng 6–12 tháng. Sau khi thực hiện, số binh sĩ Mỹ tại Đức sẽ giảm xuống còn hơn 30.000, quay trở lại mức trước năm 2022, đảo ngược xu hướng tăng cường hiện diện quân sự trong những năm gần đây. Không chỉ dừng lại ở Đức, Washington còn để ngỏ khả năng tiếp tục cắt giảm lực lượng tại Italy và Tây Ban Nha. Động thái này cho thấy Mỹ đang tính toán lại vai trò và mức độ hiện diện quân sự tại châu Âu, trong bối cảnh các ưu tiên chiến lược toàn cầu có sự dịch chuyển.

Tuy nhiên, trong mắt nhiều nhà phân tích, việc rút quân không đơn thuần là một điều chỉnh kỹ thuật. Thời điểm công bố quyết định - ngay sau những phát biểu gây tranh cãi giữa Washington và Berlin liên quan đến chiến sự Iran - khiến động thái này mang thêm hàm ý chính trị. Thủ tướng Đức Friedrich Merz trước đó đã có những nhận định được phía Mỹ cho là không phù hợp, trong khi Tổng thống Trump cũng không giấu sự bất bình với một số đồng minh châu Âu mà ông cho là chưa ủng hộ đầy đủ các ưu tiên chiến lược của Washington. Trong bối cảnh đó, việc rút quân được nhìn nhận như một tín hiệu cứng rắn, thậm chí là một hình thức gây sức ép nhằm buộc các đối tác điều chỉnh lập trường.

Trên thực tế, những khác biệt giữa Mỹ và châu Âu không phải là điều mới. Trong nhiều năm qua, Washington liên tục gây sức ép yêu cầu các đồng minh tăng chi tiêu quốc phòng, đồng thời chỉ trích cách tiếp cận của châu Âu trong một số vấn đề chiến lược.

Các bất đồng gần đây càng làm rõ khoảng cách này. Từ chính sách thương mại - với việc Mỹ đe dọa áp thuế cao đối với ô tô từ Liên minh châu Âu - đến cách tiếp cận các điểm nóng như Iran hay Trung Đông, hai bên ngày càng bộc lộ những ưu tiên khác biệt. Bên cạnh đó, việc Mỹ ưu tiên phân bổ nguồn lực cho các khu vực khác, đặc biệt là Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, cũng khiến châu Âu lo ngại về khả năng bị “giảm trọng” trong chiến lược toàn cầu của Washington. Trong bối cảnh đó, quyết định rút quân khỏi Đức được xem như biểu hiện cụ thể của xu hướng này.

Trước động thái của Mỹ, phản ứng của Đức và các nước châu Âu nhìn chung khá thận trọng. Thủ tướng Friedrich Merz khẳng định Mỹ vẫn là đối tác quan trọng nhất của Đức trong NATO, đồng thời tránh liên hệ trực tiếp quyết định rút quân với các bất đồng gần đây. Các quan chức cấp cao khác của Đức cũng cho rằng đây là bước đi đã được dự báo trước. Tuy nhiên, phía sau những tuyên bố mang tính trấn an là những lo ngại thực chất.

Ở cấp địa phương, các khu vực có căn cứ quân sự Mỹ, như Ramstein, đối mặt nguy cơ thiệt hại kinh tế đáng kể. Sự hiện diện của lực lượng Mỹ từ lâu đã đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động kinh tế địa phương với nguồn lợi lên tới 2 tỷ USD, tạo việc làm và thúc đẩy dịch vụ.

Ở cấp độ khu vực, nhiều nhà lãnh đạo châu Âu cảnh báo nguy cơ rạn nứt trong nội bộ liên minh. Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cho rằng thách thức lớn nhất đối với cộng đồng xuyên Đại Tây Dương hiện nay không đến từ bên ngoài, mà từ chính những chia rẽ nội bộ. Trong khi đó, Tổng thống Serbia Aleksandar Vucic nhận định quan hệ giữa Mỹ và châu Âu đã chạm đến “điểm không thể quay lại", và lợi ích giữa hai bên đã không còn trùng khớp.

Quyết định rút quân cũng gây ra những tranh luận đáng chú ý ngay tại Mỹ. Chủ tịch Ủy ban Quân lực Thượng viện Roger Wicker và Chủ tịch Ủy ban Quân lực Hạ viện Mike Rogers cảnh báo động thái trên có thể gửi “tín hiệu sai lầm” đến Tổng thống Nga Vladimir Putin và làm suy yếu an ninh xuyên Đại Tây Dương. 

Giới phân tích cho rằng việc rút quân khỏi Đức có thể gây ra những hệ quả phức tạp và đa chiều. Đối với châu Âu, động thái này làm gia tăng cảm giác bất định về an ninh, đặc biệt trong bối cảnh môi trường địa chính trị đang ngày càng khó lường.  Bà Marina Miron, nhà phân tích quân sự tại Đại học King's College London cho rằng, “không có cách nào để Đức và các quốc gia châu Âu khác có thể nhanh chóng lấp đầy khoảng trống về năng lực quân sự mà Mỹ để lại, dù có đầu tư bao nhiêu tiền bạc.” Trong ngắn hạn, châu Âu sẽ gặp khó khăn nếu Mỹ tiếp tục giảm hiện diện. Tuy nhiên, về dài hạn, đây có thể trở thành động lực thúc đẩy các nước châu Âu tăng cường tự chủ chiến lược – một mục tiêu đã được thảo luận nhiều năm nhưng chưa đạt tiến triển đáng kể.

Ở chiều ngược lại, việc giảm hiện diện tại châu Âu cũng có thể ảnh hưởng đến chính lợi ích của Mỹ. Các căn cứ tại Đức, như Ramstein hay Stuttgart, không chỉ phục vụ bảo vệ đồng minh mà còn đóng vai trò trung tâm hậu cần cho các chiến dịch quân sự toàn cầu của Washington. Ông Jeff Rathke - Chủ tịch Viện Mỹ - Đức thuộc Đại học Johns Hopkins khẳng định “lực lượng ở Đức không phải là một món quà Mỹ dành cho châu Âu, và Washington cũng hưởng lợi rất lớn từ việc duy trì sự hiện diện tại các căn cứ như Ramstein.” Việc cắt giảm lực lượng tại các địa điểm chiến lược này có thể làm suy giảm khả năng triển khai sức mạnh của Mỹ trong các khu vực khác, từ Trung Đông đến châu Phi.

Nhìn tổng thể, quyết định rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức không chỉ là một điều chỉnh quân sự đơn lẻ, mà phản ánh sự chuyển dịch sâu sắc trong cách tiếp cận chiến lược của Mỹ đối với châu Âu. Quan hệ xuyên Đại Tây Dương - vốn dựa trên nền tảng niềm tin và cam kết dài hạn - đang bước vào một giai đoạn mới, nơi các yếu tố lợi ích và tính toán chiến lược ngày càng chiếm ưu thế. Những rạn nứt vốn đã tồn tại nay được bộc lộ rõ hơn và có nguy cơ bị khoét sâu thêm.

Trong bối cảnh đó, châu Âu đứng trước bài toán khó: vừa phải duy trì mối quan hệ với đối tác an ninh quan trọng nhất, vừa phải chuẩn bị cho khả năng tự chủ nhiều hơn trong một môi trường chiến lược đang thay đổi nhanh chóng. Việc Mỹ rút quân có thể không làm thay đổi ngay lập tức cán cân sức mạnh, nhưng lại là dấu hiệu cho thấy cấu trúc liên minh phương Tây đang bước vào một giai đoạn điều chỉnh sâu sắc - với những hệ quả có thể còn kéo dài trong nhiều năm tới.