Nguyên nhân của hội chứng "long COVID", hay còn gọi là COVID kéo dài, đến nay vẫn chưa được xác định đầy đủ. Các nhà khoa học cho rằng SARS-CoV-2 có thể gây ra những thay đổi trong hệ miễn dịch, tạo điều kiện cho một số virus vốn tồn tại âm thầm trong cơ thể tái hoạt động.

Theo phóng viên TTXVN tại châu Âu, nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature, dựa trên dữ liệu của hơn 1.000 bệnh nhân nhập viện do COVID-19. Các nhà nghiên cứu phát hiện những dấu hiệu cho thấy SARS-CoV-2 có thể kích hoạt trở lại một số virus tiềm ẩn đã tồn tại trong cơ thể từ trước.

Một trong những virus được đề cập là Epstein-Barr (EBV), thuộc nhóm virus herpes và là tác nhân gây bệnh tăng bạch cầu đơn nhân nhiễm khuẩn. Một virus khác là cytomegalovirus (CMV), cũng thuộc nhóm herpes và có thể gây các triệu chứng giống cúm.

Theo nghiên cứu, gần 1/2  số bệnh nhân nhập viện vì COVID-19 có dấu hiệu tái hoạt động hoặc nhiễm một loại virus khác, chủ yếu là CMV và EBV. Hiện tượng này không chỉ được ghi nhận ở người cao tuổi hoặc những người có hệ miễn dịch suy yếu mà còn xuất hiện ở những người trước đó khỏe mạnh.

EBV được phát hiện tái hoạt động phổ biến nhất trong thời gian bệnh nhân nằm viện, trong khi CMV thường xuất hiện trở lại vài tuần sau đó. Sự tái hoạt động của các virus tiềm ẩn có liên quan đến nguy cơ COVID-19 diễn biến nghiêm trọng hơn. Một số triệu chứng thường gặp ở người mắc hậu COVID-19, như suy giảm khả năng tập trung, mệt mỏi và các vấn đề về sức khỏe tinh thần, cũng xuất hiện với tần suất cao hơn ở những trường hợp này.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu chưa chứng minh được sự tái hoạt động của các virus tiềm ẩn trực tiếp gây ra hậu COVID-19. Đây mới chỉ là một trong những cơ chế có thể góp phần giải thích tình trạng này.

Nghiên cứu cũng có những hạn chế do dữ liệu được thu thập từ các ca mắc COVID-19 trong năm 2020, khi các chủng SARS-CoV-2 đầu tiên lưu hành. Những người tham gia chưa từng được tiêm vaccine COVID-19 hoặc tiếp xúc với SARS-CoV-2 trước đó. Trong khi đó, virus đã trải qua nhiều lần biến đổi và phần lớn dân số hiện nay đã có miễn dịch thông qua tiêm chủng, mắc bệnh hoặc cả hai. Do vậy, cần thận trọng khi áp dụng kết quả nghiên cứu đối với các biến thể SARS-CoV-2 hiện nay.

Theo các nhà khoa học, một số virus có khả năng tồn tại lâu dài trong cơ thể ở trạng thái tiềm ẩn và có thể tái hoạt động khi hệ miễn dịch bị thay đổi hoặc suy yếu. Nhiễm SARS-CoV-2 có thể gây ra những thay đổi đáng kể trong hoạt động của hệ miễn dịch, từ đó tạo điều kiện cho một số virus tái hoạt động.

Để xác định rõ hơn vai trò của cơ chế này, các nhà nghiên cứu dự kiến tiếp tục tiến hành thử nghiệm lâm sàng nhằm đánh giá liệu các loại thuốc có khả năng ngăn chặn hoặc làm giảm sự tái hoạt động của virus có giúp cải thiện các triệu chứng hậu COVID-19 hay không.

Đến nay, hậu COVID-19 được cho là liên quan đến nhiều cơ chế khác nhau, trong đó có tình trạng viêm kéo dài, rối loạn hệ miễn dịch và sự hình thành các cục máu đông nhỏ. Tuy nhiên, giới khoa học vẫn chưa xác định được một cơ chế duy nhất có thể giải thích đầy đủ các triệu chứng kéo dài sau khi mắc COVID-19.

Giả thuyết về sự tái hoạt động của các virus tiềm ẩn đã được đưa ra trước đây, song bằng chứng xác định rõ vai trò của cơ chế này vẫn còn hạn chế. Những phát hiện mới có thể bổ sung cơ sở cho hướng nghiên cứu trên và mở ra khả năng phát triển các phương pháp điều trị mới nếu mối liên hệ giữa sự tái hoạt động của virus và hậu COVID-19 được chứng minh qua các nghiên cứu tiếp theo.