Đây là sự kiện mang ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn sâu sắc, thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước đối với đồng bào, chiến sĩ, đặc biệt là học sinh vùng biên giới - nơi “phên dậu” của Tổ quốc. Đây cũng là hoạt động hướng tới mục tiêu bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, thu hẹp chênh lệch vùng miền, nâng cao an sinh xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh khu vực biên giới.

Chủ trương lớn, mang ý nghĩa chính trị và nhân văn sâu sắc

Đảng ta luôn xác định giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là nền tảng để phát triển đất nước nhanh và bền vững. Đối với các địa bàn biên giới, vùng sâu, vùng xa, giáo dục không chỉ là nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực mà còn là giải pháp căn cơ, lâu dài để giữ vững chủ quyền quốc gia từ gốc rễ, đó là con người, là cộng đồng dân cư gắn bó với đất đai, bản làng, đường biên, cột mốc.

Những năm qua, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về sắp xếp, quy hoạch mạng lưới trường, lớp học, ngành giáo dục đã nỗ lực triển khai đồng bộ trên phạm vi cả nước, hướng tới mục tiêu tinh gọn, hiệu quả và nâng cao chất lượng dạy học. Tuy nhiên, tại các địa phương miền núi, vùng sâu, vùng xa, đặc biệt là các xã biên giới, việc duy trì và sắp xếp các điểm trường lẻ vẫn là bài toán đầy thách thức. Địa hình chia cắt, giao thông cách trở, mưa lũ thường xuyên gây cô lập, khiến hành trình đến trường của nhiều học sinh vùng biên trở nên gian nan.

Bên cạnh đó, điều kiện cơ sở vật chất, trường lớp tại các xã biên giới còn rất khó khăn, thiếu thốn, chưa đáp ứng được yêu cầu tối thiểu, chưa bảo đảm đáp ứng nhu cầu nội trú, bán trú của học sinh. Đội ngũ nhà giáo còn thiếu và chưa được sắp xếp hợp lý, ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng giáo dục.

Để nâng cao chất lượng giáo dục, thu hẹp khoảng cách vùng miền, tạo nguồn cán bộ chất lượng tại các vùng biên giới đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã báo cáo, đề xuất lãnh đạo Đảng, Nhà nước về chủ trương xây dựng các trường nội trú cho học sinh ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, đặc biệt là tại các xã biên giới đất liền.

Ngày 18/7/2025, Bộ Chính trị đã ban hành Thông báo số 81-TB/TW, thống nhất chủ trương đầu tư xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại 248 xã biên giới đất liền. Trong đó, thí điểm đầu tư hoàn thành xây mới hoặc cải tạo 100 trường trong năm 2025 (chậm nhất là đến thời điểm khai giảng năm học 2026-2027). Các trường này sẽ là hình mẫu để sau đó tiếp tục triển khai diện rộng, hoàn thành mục tiêu đầu tư xây dựng 248 trường trong 2-3 năm tới. Các trường được đầu tư phải bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật, quy mô, diện tích trường, lớp; có đủ cơ sở vật chất phục vụ việc học tập, rèn luyện văn hóa, tinh thần, thể chất, điều kiện sinh hoạt và tuyệt đối an toàn. Bộ Chính trị nhấn mạnh, việc đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới đất liền là một nhiệm vụ trọng tâm, quan trọng trong phát triển kinh tế-xã hội và thực hiện chính sách dân tộc nhằm nâng cao dân trí, chất lượng nhân lực, tạo nguồn cán bộ là người dân tộc, địa phương, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào vùng biên giới, góp phần củng cố quốc phòng, an ninh.

Tiếp đó, ngày 26/9/2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 298/NQ-CP, xác định đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, cấp bách, góp phần bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, thu hẹp khoảng cách vùng miền và tạo nguồn cán bộ chất lượng từ chính các địa phương vùng biên. 

Chỉ trong thời gian ngắn sau khi Bộ Chính trị ban hành Kết luận 81, dưới sự chỉ đạo sát sao của Tổng Bí thư Tô Lâm, sự điều hành quyết liệt của Chính phủ, cùng sự phối hợp đồng bộ giữa các ban, bộ, ngành và địa phương, chương trình xây dựng trường học ở biên giới đã được triển khai nhanh chóng, hiệu quả.

Từ tháng 7/2025, 28 trường ở một số địa phương đã tổ chức khởi công và đang thi công các trường học theo chủ trương này. Trong đó, Tổng Bí thư Tô Lâm đã trực tiếp chỉ đạo và dự lễ khởi công ở hai trường tại tỉnh Điện Biên và tỉnh Nghệ An.

Đặc biệt, ngày 9/11/2025, việc tổ chức lễ khởi công đồng loạt 72 trường nội trú liên cấp còn lại trong giai đoạn đầu tại 17 tỉnh, thành phố trong cùng một ngày, với sự tham gia của lãnh đạo Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương, thể hiện tinh thần phối hợp chặt chẽ, quyết tâm cao của toàn hệ thống chính trị trong việc chăm lo cho học sinh vùng biên, chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để sớm hoàn thành 100 trường học trước năm học 2026-2027, tạo bước đột phá về giáo dục ở các khu vực đặc biệt này.

Theo Báo cáo số 327/BC-BGDĐT ngày 4/3/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, hiện đã có 108 trường đã khởi công; khánh thành và đưa vào sử dụng Trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học-THCS Si Pa Phìn, tỉnh Điện Biên vào ngày 31/1/2026 và 1 trường đang hoàn thiện. Các trường còn lại, khoảng 20-25 trường đã chuyển sang bước thi công tầng 3 và tiến tới hoàn thành thi công phần thân (phần thô); khoảng 70 trường đang thi công tầng 1, tầng 2 phần thân... Các dự án đang được đẩy mạnh tiến độ, bảo đảm hoàn thành trước ngày 30/8/2026 theo yêu cầu chỉ đạo của Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ.

Theo Quyền Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn: Chủ trương xây dựng trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp là minh chứng cho sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Chính phủ. Đặc biệt, cá nhân đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã dành sự quan tâm sâu sắc, chỉ đạo hết sức sát sao và quyết liệt để Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các bộ, ngành, địa phương tổ chức thực hiện dự án này. Các em sẽ được hưởng các chế độ chính sách, được học tập tập trung cùng học sinh từ nhiều dân tộc khác nhau trong điều kiện đầy đủ về cơ sở vật chất, ăn ở, sinh hoạt và có sự đồng hành của đội ngũ thầy cô giáo. Điều này mang lại cơ hội tiếp cận nền giáo dục có chất lượng, giúp các em phát triển toàn diện, góp phần thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa các vùng miền, trước hết là tại các xã biên giới.

"Gieo mầm" tương lai bền vững nơi "phên giậu" Tổ quốc

Nhìn lại lịch sử, khi nước nhà vừa giành độc lập năm 1945, trong thế ngàn cân treo sợi tóc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xếp “giặc dốt” ngang với giặc đói và giặc ngoại xâm, xem việc diệt "giặc dốt" là nhiệm vụ cấp bách để kiến tạo một quốc gia văn minh bởi theo Người “một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”. Người cũng dành tình cảm đặc biệt đối với đồng bào các dân tộc thiểu số. Với Người, các dân tộc sinh sống trên đất nước Việt Nam đều là anh em một nhà, là thành viên của đại gia đình các dân tộc Việt Nam... và chúng ta cần chung tay để xây dựng mái nhà Việt Nam, cùng giúp nhau tiến bộ.

Thực hiện lời dạy của Người, thúc đẩy vùng dân tộc thiểu số và miền núi phát triển luôn là chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta. Sự kiện Tổng Bí thư Tô Lâm cùng các lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước trực tiếp tham dự Lễ khánh thành Trường Tiểu học và THCS Si Pa Phìn, tỉnh Điện Biên ngày 31/1/2026 là minh chứng cho thông điệp chính trị xuyên suốt: Chủ trương đầu tư xây dựng 248 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền không chỉ để các em học sinh có điều kiện học tập tốt hơn, mà còn là hướng tới mục tiêu lâu dài để nâng cao chất lượng đời sống nhân dân vùng biên giới, góp phần giữ gìn chủ quyền lãnh thổ quốc gia từ gốc rễ. Phát biểu tại Lễ khánh thành, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: “Khi chủ trương đúng, khi có sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự ủng hộ của Nhân dân thì những việc khó vẫn có thể làm được, làm nhanh và làm hiệu quả”.

Thực tiễn cho thấy, thời gian qua, sức mạnh của "chiến dịch" xây dựng trường phổ thông nội trú ở các xã biên giới đến từ sự đồng lòng, phối hợp chặt chẽ, quyết tâm cao của toàn hệ thống chính trị trong việc chăm lo cho học sinh vùng biên. Trong đó, Bộ Tài chính tổng hợp, trình Thủ tướng Chính phủ cấp kinh phí; Bộ Xây dựng ban hành 14 mẫu thiết kế phù hợp với địa hình, văn hóa vùng miền để các địa phương vận dụng; Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát, điều chỉnh các quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, chịu trách nhiệm bố trí quỹ đất; Bộ Nội vụ xây dựng chế độ, chính sách nội trú, bán trú, chính sách khuyến khích nhân lực có chất lượng phục vụ tại các xã biên giới…

Các tỉnh, thành phố cũng đã thể hiện tinh thần chủ động, sáng tạo, thậm chí đi trước một bước. Có nơi Bí thư Tỉnh ủy trực tiếp làm Trưởng Ban chỉ đạo (Đắk Lắk, Lai Châu, Nghệ An); có nơi chủ động bố trí ngân sách địa phương hoặc huy động nguồn lực xã hội hóa để triển khai dự án… Những cách làm linh hoạt, quyết liệt này đã góp phần rút ngắn thời gian, nâng cao hiệu quả thực hiện.

Không chỉ là trách nhiệm của Nhà nước, "chiến dịch" xây trường nội trú liên cấp khu vực biên giới trên đất liền tới đây sẽ nhận được sự hưởng ứng của toàn xã hội. Hiện Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đang chủ trì phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động và triển khai thực hiện Phong trào: "Cả nước vì học sinh biên giới thân yêu" và "Chiến dịch xây dựng trường học cho các xã biên giới", chung tay cùng Nhà nước thực hiện chủ trương đầu tư xây dựng trường nội trú liên cấp.

Có thể thấy, từ "Chiến dịch Quang Trung" lo nhà ở cho dân đến chiến dịch xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp ở các xã biên giới, Đảng và Nhà nước đang hiện thực hóa quyết tâm đưa miền núi tiến kịp miền xuôi, không để ai bị bỏ lại phía sau.  

Cùng với việc xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền, theo Quyền Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn, Bộ đã hoàn thành và ban hành Thông tư quy định Điều lệ trường phổ thông dân tộc nội trú. Trong đó, quy định rõ về tổ chức bộ máy, đội ngũ giáo viên, đồng thời hướng dẫn các địa phương trong việc điều động, bố trí, đào tạo và bồi dưỡng nhằm bảo đảm trường lớp có đủ giáo viên đạt chuẩn. Đồng thời, Bộ đã tham mưu và đang trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định về chế độ, chính sách liên quan. Theo đó, đội ngũ giáo viên giảng dạy tại các trường nội trú này sẽ được hưởng chế độ ưu đãi cao nhất trong khối các trường chuyên biệt.

Từ chủ trương đúng đến hành động quyết liệt, từ bản vẽ quy hoạch đến những công trình đang dần hình thành trên vùng đất biên cương, mỗi ngôi trường sẽ là nơi gieo con chữ, ươm mầm tri thức, thắp sáng ước mơ và cũng là biểu tượng của tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, hiện thân của trách nhiệm và tình yêu thương của Đảng, Nhà nước và nhân dân với người dân vùng biên cương Tổ quốc. Đồng thời, chủ trương xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp vùng biên còn là bước đi cụ thể, thiết thực, góp phần quan trọng vào việc hiện thực hóa mục tiêu phát triển nền giáo dục toàn diện, hiện đại, công bằng và bình đẳng mà Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị đề ra. Như Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định: “Mục tiêu xuyên suốt của chúng ta là tạo dựng môi trường thuận lợi để các thầy cô giáo yên tâm công tác, gắn bó lâu dài, để học sinh được học tập, rèn luyện trong điều kiện tốt nhất. Mọi trẻ em dù ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới hay vùng đô thị đều có cơ hội bình đẳng để phát huy năng lực, trưởng thành và cống hiến. Đảng và Nhà nước cam kết khẩn trương đáp ứng những yêu cầu tốt nhất về cơ chế, chính sách và nguồn lực để thực hiện các mục tiêu đó”.