Sự kiện diễn ra trong bối cảnh nhiều chủ trương lớn của Đảng đã được thể chế hóa bằng các luật, nghị định và cơ chế, chính sách mới, tạo nền tảng pháp lý ngày càng đầy đủ cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Điển hình là: Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Luật Khoa học công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025; Luật Công nghệ cao (sửa đổi)… Yêu cầu cấp bách đặt ra hiện nay là việc đưa các chính sách nhanh chóng đi vào cuộc sống, phát huy hiệu quả trong thực tiễn.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, kể từ khi Nghị quyết số 57-NQ/TW được ban hành, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu Chính phủ trình Quốc hội thông qua 10 luật, trình Chính phủ ban hành 33 nghị định, 1 nghị quyết; đang tiếp tục hoàn thiện thêm nhiều quyết định và thông tư hướng dẫn. Đây là khối lượng công việc rất lớn, được thực hiện trong thời gian ngắn; điều này là chưa từng có trong lịch sử của Bộ. Việc ban hành các luật, nghị định và thông tư mới chỉ là bước khởi đầu. Thách thức lớn hiện nay là làm thế nào để các quy định được hiểu đúng, áp dụng thống nhất và triển khai hiệu quả ở các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp. Có thể "làm ngày làm đêm" để xây dựng các luật, nghị định, thông tư, nhưng để các quy định đó đi vào thực thi và được vận dụng đúng thì không hề đơn giản.

Hội nghị lần này được tổ chức nhằm chia sẻ những điểm mới trong hệ thống chính sách, đồng thời là cơ hội cùng các cơ quan, đơn vị tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện. Bộ trưởng Vũ Hải Quân đánh giá, nhiều cơ chế, chính sách mới đã được xây dựng theo hướng đổi mới tư duy, tiệm cận thông lệ quốc tế. Đơn cử, các quy định về công nghệ chiến lược không chỉ được đề cập trong Luật Khoa học công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025 mà còn được cụ thể hóa trong Luật Công nghệ cao sửa đổi và các nghị định, thông tư hướng dẫn nhằm hình thành hành lang pháp lý phục vụ phát triển các công nghệ chiến lược của đất nước. Đội ngũ soạn thảo chính sách pháp luật về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo đã tham chiếu thông lệ quốc tế khi xây dựng các định mức, cơ chế đãi ngộ dành cho đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ. Bộ Khoa học và Công nghệ đã nghiên cứu mức thu nhập và chính sách của một số quốc gia trong khu vực như Singapore, Thái Lan và Indonesia để làm cơ sở xây dựng các quy định phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Bộ trưởng cũng dành nhiều thời gian chia sẻ về những đổi mới trong cơ chế hoạt động của các quỹ khoa học và công nghệ. Cụ thể, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia đã được nghiên cứu đổi mới mô hình hoạt động theo đúng tính chất của một quỹ tài chính, thay vì vận hành theo cơ chế dự toán ngân sách như trước đây. Việc thay đổi này nhằm tăng tính chủ động trong sử dụng nguồn lực, đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ trong giai đoạn mới. Chức năng của Quỹ cũng được mở rộng. Nếu trước đây Quỹ chủ yếu hỗ trợ nghiên cứu cơ bản thì nay có thể tham gia hỗ trợ các khâu từ nghiên cứu, phát triển đến khâu tạo ra sản phẩm mẫu. Đối với giai đoạn từ sản phẩm mẫu đến bước đưa sản phẩm ra thị trường, thương mại hóa, Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF) sẽ tiếp tục đóng vai trò hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, thúc đẩy hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Bộ trưởng Những đổi mới về cơ chế tài chính và chính sách không thể thực hiện trong một sớm một chiều bởi hệ thống pháp luật có tính liên thông, tác động đến nhiều quy định hiện hành. Việc tạo ra các đột phá cần được triển khai từng bước, bảo đảm tính đồng bộ và khả thi trong quá trình thực hiện. Đến nay, hệ thống thể chế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cơ bản đã được bao phủ. Một số nội dung trong quá trình triển khai cần tiếp tục điều chỉnh kỹ thuật để phù hợp với thực tiễn. Điển hình như quy định về lập dự toán đối với công nghệ chiến lược hoặc cơ chế vận hành của các quỹ ở bộ, ngành và địa phương. Thời gian tới, trọng tâm sẽ được chuyển từ xây dựng thể chế sang tổ chức thực hiện. Bộ mong muốn cùng các bộ, ngành, địa phương bước sang giai đoạn mới - giai đoạn thực thi quyết liệt, thực thi đến cùng để tạo ra hiệu quả thực chất từ các chính sách đã ban hành.

Các đại biểu tập trung thảo luận 4 chuyên đề lớn gồm: Thể chế cho công nghệ chiến lược; cơ chế đầu tư, mua sắm và thử nghiệm trong chuyển đổi số; đổi mới vai trò của các quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; tháo gỡ vướng mắc trong lập, phân bổ và sử dụng nguồn lực ngân sách cho khoa học và công nghệ.