Các nhà khoa học ngày 10/9 cho biết tháng 8 vừa qua là tháng nóng nhất từng được ghi nhận trên toàn cầu, ngang bằng với một tháng kỷ lục khác, với nhiệt độ toàn cầu cao hơn 1,65°C so với mức thời kỳ tiền công nghiệp.
Người dân che ô tránh nắng nóng tại Seville, Tây Ban Nha. Ảnh: THX/TTXVN
Theo Dịch vụ Biến đổi Khí hậu Copernicus của Liên minh châu Âu (EU), tháng 8/2026 đã san bằng kỷ lục tháng nóng nhất từng được ghi nhận của tháng 7/2023. Nhiệt độ bề mặt nước biển cũng tăng vọt lên mức cao nhất từng được ghi nhận trong tháng 8.
Báo Anh The Guardian cho biết những mức nhiệt này được ghi nhận ngay cả trước khi hiện tượng thời tiết El Niño sắp tới kịp gây ra tác động đáng kể. El Niño là một hiện tượng tự nhiên tái diễn định kỳ, trong đó sự thay đổi của gió trên Thái Bình Dương dẫn đến nhiệt độ đại dương tăng cao và giải phóng một lượng nhiệt khổng lồ vào khí quyển. Hậu quả của hiện tượng này thể hiện trên toàn cầu qua các trận lũ lụt, hạn hán và những đợt nắng nóng gay gắt.
Hiện tượng El Niño năm nay, dự kiến đạt cường độ mạnh nhất vào cuối năm, được dự báo có khả năng trở thành đợt El Niño dữ dội nhất từng được ghi nhận, do hiện đang bị khuếch đại mạnh mẽ bởi cuộc khủng hoảng khí hậu.
Friederike Otto, giáo sư khoa học khí hậu tại Đại học Imperial College London, nhận định: "Mặc dù El Niño đang bắt đầu làm gia tăng nhiệt độ, nhưng nguyên nhân cốt lõi đằng sau mức nhiệt cao của năm nay vẫn là việc chúng ta không ngừng đốt nhiên liệu hóa thạch. Biến đổi khí hậu khiến mọi đợt El Niño trở nên nóng hơn, và chừng nào chúng ta chưa ngừng đốt than, dầu và khí đốt, thì những tháng phá vỡ kỷ lục nhiệt độ này sẽ vẫn tiếp tục xuất hiện".
Tác động của đợt nắng nóng gay gắt trong tháng 8 vẫn đang hiện hữu trên toàn cầu, thể hiện qua hậu quả của các vụ cháy rừng tàn khốc, thiệt hại mùa màng, số ca tử vong gia tăng do nắng nóng, cũng như sự gián đoạn giao thông, hoạt động kinh doanh và các dịch vụ công tại nhiều quốc gia. Lạm phát giá thực phẩm có khả năng sẽ tiếp tục tăng khi tác động của việc sụt giảm sản lượng thu hoạch bắt đầu ảnh hưởng đến thị trường nội địa và hoạt động nhập khẩu.
Ông Simon Stiell, người đứng đầu cơ quan khí hậu của Liên hợp quốc, cho biết những thiệt hại về kinh tế và xã hội trong mùa Hè vừa qua vẫn đang được thống kê. "Nắng nóng cực đoan đã cướp đi sinh mạng của hàng triệu người và gây thiệt hại hàng nghìn tỷ, làm ảnh hưởng đến hệ thống giao thông và y tế, đồng thời đẩy giá các mặt hàng thiết yếu như thực phẩm lên cao. Bằng chứng không thể chối cãi: đây là cái giá ngày càng leo thang do sự phụ thuộc của nhân loại vào nhiên liệu hóa thạch, cũng như cuộc khủng hoảng khí hậu toàn cầu mà nó đang tiếp tay gây ra", vị chuyên gia nói.
Ông kêu gọi các chính phủ hành động bằng cách "chuyển đổi nhanh hơn sang năng lượng sạch - loại năng lượng hiện đã rẻ hơn nhiên liệu hóa thạch - đồng thời bảo vệ rừng và đại dương, cũng như xây dựng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu".
Mặc dù nhiệt độ đã vượt ngưỡng 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp, mức giới hạn thấp hơn trong hai ngưỡng mà các chính phủ cam kết nỗ lực duy trì theo Hiệp định Khí hậu Paris năm 2015, nhưng mức nhiệt cao này cần phải duy trì trong nhiều năm thì hiệp định mới bị coi là đã bị vi phạm. Tuy nhiên, Liên hợp quốc đã thừa nhận tình trạng "vượt ngưỡng" này trong tháng qua và cho biết cần phải loại bỏ một lượng lớn khí carbon dioxide khỏi khí quyển để khắc phục hậu quả.
Dữ liệu từ dịch vụ vệ tinh quan sát Trái đất Copernicus cũng xác nhận rằng Tây và Trung Âu, cũng như các khu vực thuộc Scandinavia và Đông Nam Âu, đã trải qua điều kiện khô hạn hơn nhiều so với mức bình thường trong mùa Hè. Trong khi đó, nhiều nơi trên thế giới, bao gồm miền Nam Mỹ, miền Bắc Mexico, một số vùng của Canada, khu vực Maghreb, một phần vùng Sừng châu Phi, Siberia, phần lớn Trung Á, Trung Quốc, Nam Mỹ, Nam Phi và miền Bắc Australia, cũng ghi nhận tình trạng khô hạn hơn mức trung bình.