Theo UBND tỉnh Tây Ninh, tỉnh có diện tích tự nhiên 8.536,44 km2, với 96 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó 19 xã biên giới giáp Vương quốc Campuchia. Địa hình trải từ vùng cao bán sơn địa phía Bắc đến vùng thấp trũng Đồng Tháp Mười và khu vực hạ lưu ven sông chịu ảnh hưởng thủy triều, khiến tỉnh cùng lúc đối mặt với nhiều loại hình thiên tai.

Thực tế giai đoạn 2021-2025 cho thấy mức độ thiệt hại đáng lưu ý. Riêng mưa lớn, dông, lốc, sét đã làm 13 người chết, 20 người bị thương, 2.755 căn nhà hư hỏng và 7.122 ha sản xuất nông, lâm nghiệp bị thiệt hại. Năm 2025, tại vùng Đồng Tháp Mười, mực nước lũ trên nhiều tuyến sông, kênh, rạch có nơi vượt báo động 3, gây thiệt hại ước trên 95,6 tỷ đồng; 337 căn nhà bị ảnh hưởng, 2.524,65 ha sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản bị thiệt hại; xảy ra vỡ đê, với khoảng 38.033 m3 đất công trình bị sạt lở.

Từ thực tế trên, các phương án ứng phó được xây dựng theo từng loại hình và mức độ nguy hiểm, nhằm xử lý từ sớm, từ xa, không để tình huống thiên tai cục bộ phát triển thành sự cố nghiêm trọng.

Đối với bão, áp thấp nhiệt đới, hoàn lưu sau bão từ cấp độ 1 đến cấp độ 4, với mưa rất lớn kéo dài, gây ngập, ngập sâu diện rộng; gió từ cấp 7 đến cấp 10, giật mạnh, tỉnh tổ chức sơ tán dân khỏi vùng nguy hiểm, sơ tán diện rộng, thiết lập sở chỉ huy tiền phương, bảo đảm lương thực, nước uống, y tế và triển khai cứu hộ, cứu nạn, tăng cường bảo vệ hồ Dầu Tiếng và các đê bao, trạm bơm. Ở cấp độ 5, với bão rất mạnh hoặc tổ hợp thiên tai gây ngập nghiêm trọng, sập nhà, mất điện, chia cắt giao thông, tỉnh sẽ huy động tối đa nguồn lực, tổ chức ứng phó khẩn cấp quy mô lớn và tập trung cứu người, khắc phục hậu quả

Với ngập lụt, cao điểm được xác định từ tháng 8 đến tháng 11, khi mưa lớn kéo dài kết hợp lũ thượng nguồn có thể gây ngập sâu tại vùng Đồng Tháp Mười; triều cường có thể gây ngập khu vực hạ lưu sông Vàm Cỏ và các đô thị ven sông Vàm Cỏ Đông, Vàm Cỏ Tây.

Ở từ cấp độ 1 đến cấp độ 4, phương án được xác định là tập trung khơi thông dòng chảy, nạo vét cống rãnh, vận hành trạm bơm tiêu úng và cảnh báo người dân. Tăng cường vận hành cống, đê bao, bơm tiêu, gia cố bờ bao, bảo vệ sản xuất. Khi ngập sâu kéo dài, diện rộng, tỉnh tổ chức sơ tán diện rộng, cứu trợ lương thực, nước sạch, duy trì hoạt động thiết yếu và khắc phục hạ tầng. Cấp độ 5 là tình huống ngập nghiêm trọng toàn tỉnh hoặc liên tỉnh, tỉnh sẽ phải ứng phó khẩn cấp toàn diện, huy động nguồn lực quốc gia và cứu hộ, cứu nạn quy mô lớn.

Đối với hạn hán, xâm nhập mặn, phương án được xây dựng từ cấp độ 1 đến cấp độ 3 là điều tiết nước, vận hành hệ thống thủy lợi, đắp đập tạm, lắp trạm bơm dã chiến, chuyển đổi cây trồng và hỗ trợ nước sinh hoạt. Tập trung điều hành liên hồ chứa, ưu tiên nước cho sinh hoạt, chăn nuôi, cấp nước bằng xe bồn, bồn chứa và hỗ trợ phục hồi sản xuất; Khi lên cấp độ 4, tỉnh cấp nước quy mô lớn, hạn chế hoặc dừng sản xuất, vận chuyển nước từ nơi khác và hỗ trợ lương thực, sinh kế. Cấp độ 5 tỉnh triển khai áp dụng phương án khẩn cấp, điều tiết nước liên vùng, huy động nguồn nước ngoài tỉnh để cứu trợ và phục hồi sau thiên tai.

Tây Ninh cũng xác định tình trạng sạt lở bờ sông, kênh, rạch có thể xảy ra quanh năm, nhưng nguy cơ cao nhất vào mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11, đặc biệt giai đoạn tháng 8-11 hằng năm, khi mưa lớn kết hợp dòng chảy mạnh và triều cường. Các khu vực nền đất yếu dọc sông Vàm Cỏ Đông, Vàm Cỏ Tây, sông Sài Gòn và vùng Đồng Tháp Mười.

Ở cấp độ thấp, lực lượng chức năng theo dõi, cắm biển cảnh báo, khoanh vùng nguy hiểm, thực hiện gia cố bờ và hạn chế người, phương tiện qua lại, đồng thời di dời tài sản, sơ tán người dân, cấm hoạt động trong vùng sạt lở và triển khai cứu hộ; Ở cấp độ cao nhất phương án được đưa ra là sơ tán diện rộng, thiết lập vùng cấm, cứu hộ, cứu nạn và khắc phục hạ tầng khi sạt lở kéo dài, gây sập nhà, hư hỏng công trình, đe dọa khu dân cư.

Đối với mưa lớn, dông, lốc, sét, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11 hằng năm là thời kỳ chính, cao điểm từ tháng 6 đến tháng 9. Ở cấp độ thấp, trọng tâm là cảnh báo, kiểm tra công trình, hệ thống thoát nước, cây xanh và thiết bị điện. Khi diễn biến nghiêm trọng, tỉnh tổ chức sơ tán dân, cứu hộ, khắc phục hạ tầng điện, giao thông và cứu trợ khẩn cấp; trường hợp cực đoan trên toàn tỉnh hoặc liên vùng sẽ huy động tối đa nguồn lực để ứng phó và phục hồi sau thiên tai.

Theo ông Nguyễn Minh Lâm, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh, việc xây dựng phương án ứng phó theo từng cấp độ rủi ro nhằm nâng cao tính chủ động trong phòng ngừa, ứng phó, không để bị động trước những tình huống thiên tai diễn biến nhanh, phạm vi ảnh hưởng rộng. Trọng tâm là nhận diện sớm nguy cơ, xử lý ngay từ cơ sở, bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân và các công trình trọng yếu; đồng thời tổ chức cứu hộ, cứu nạn, khắc phục hậu quả phù hợp với từng cấp độ.

Với 5 cấp độ rủi ro được cụ thể hóa cho các nhóm thiên tai như hạn hán, xâm nhập mặn, ngập lụt, mưa lớn, dông, lốc, sét và sạt lở bờ sông, kênh, rạch, Tây Ninh hướng tới nâng cao năng lực ứng phó theo phương châm “bốn tại chỗ”. Khi cấp độ rủi ro gia tăng, phạm vi sơ tán, lực lượng, phương tiện và nguồn lực huy động cũng được nâng lên tương ứng, bảo đảm chuyển nhanh từ phòng ngừa sang ứng phó khẩn cấp khi tình huống vượt quá khả năng xử lý tại chỗ.

Cách tiếp cận này không chỉ giúp địa phương chủ động ứng phó khi thiên tai xảy ra mà quan trọng hơn là phát hiện, xử lý nguy cơ ngay từ khi còn ở quy mô cục bộ, hạn chế thiệt hại về người, tài sản và hạ tầng, không để những tình huống ban đầu phát triển thành thiên tai nghiêm trọng trên diện rộng.