Trình bày Báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã chỉnh lý một số nội dung của dự thảo Luật. Cụ thể, về bầu hòa giải viên, dự thảo Luật tiếp tục kế thừa những điểm phù hợp của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013, đồng thời bổ sung một số nội dung nhằm bảo đảm tốt hơn tính dân chủ, công khai, minh bạch và phù hợp thực tiễn, như: bổ sung điều chỉnh trong trường hợp số người đạt điều kiện được công nhận làm hòa giải viên nhiều hơn số lượng cần kiện toàn; việc bầu hòa giải viên có thể kết hợp nhiều hình thức, thay vì chỉ bằng một trong các hình thức như tại dự thảo Luật đã trình Quốc hội.

Về nghĩa vụ của hòa giải viên, Tổ trưởng tổ hòa giải, dự thảo Luật bổ sung nghĩa vụ của hòa giải viên trong việc phối hợp thực hiện các biện pháp phòng ngừa trong trường hợp thấy mâu thuẫn, tranh chấp có thể dẫn đến hành vi bạo lực gây ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của các bên và của những người khác tham gia hòa giải (nếu có) hoặc gây mất trật tự công cộng; bổ sung nghĩa vụ của hòa giải viên trong việc đề xuất Ủy ban nhân dân cấp xã hỗ trợ bố trí người phiên dịch theo đề nghị của các bên trong trường hợp các bên không thể tự bố trí người phiên dịch. Đồng thời bổ sung nghĩa vụ của Tổ trưởng tổ hòa giải trong việc thực hiện thủ tục đề nghị thanh toán thù lao theo vụ, việc hòa giải cho người được mời trực tiếp tham gia hòa giải; quy định về trường hợp thôi làm Tổ trưởng tổ hòa giải nhưng không thôi làm hòa giải viên để bảo đảm điều chỉnh các trường hợp xảy ra trên thực tế.

Về quyền và nghĩa vụ của các bên: Dự thảo Luật bổ sung quyền của các bên trong việc lựa chọn, đề xuất, đề nghị thay đổi người phiên dịch; đồng thời chỉnh lý nghĩa vụ cung cấp thông tin, tài liệu có liên quan thay cho “chứng cứ” và bổ sung quy định các bên đồng ý với nội dung văn bản về kết quả hòa giải khi ký tên, điểm chỉ hoặc xác nhận vào văn bản.

Trình bày Báo cáo tóm tắt ý kiến về việc Chính phủ tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, dự thảo Luật sau khi tiếp thu, chỉnh lý có 5 chương, 35 điều, không thay đổi về tổng số điều so với dự thảo Luật đã trình Quốc hội. Thường trực Ủy ban thống nhất việc bổ sung 01 điều về bảo mật thông tin trong hòa giải ở cơ sở tại Điều 5 để cụ thể hóa nguyên tắc bảo mật thông tin đã được quy định tại Điều 4; mở rộng phạm vi bảo mật đối với toàn bộ thông tin phát sinh trong quá trình hòa giải.

Thống nhất với việc giao Chính phủ quy định về kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở, Thường trực Ủy ban đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát cơ chế quản lý, sử dụng và thanh quyết toán kinh phí theo hướng đơn giản, thuận lợi; bảo đảm nguồn lực, chế độ tài chính phù hợp, thống nhất và đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Thường trực Ủy ban cũng thống nhất với việc bổ sung, chỉnh lý quy định về tiêu chuẩn, bầu, chỉ định và kiện toàn hòa giải viên, tổ hòa giải; nhấn mạnh việc đa dạng hóa hình thức bầu hòa giải viên, làm rõ điều kiện, trình tự, thẩm quyền chỉ định hòa giải viên đã bảo đảm tính bao quát, khả thi, công khai, dân chủ, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Bên cạnh đó, Ủy ban Văn hóa và Xã hội thống nhất việc bổ sung nghĩa vụ của hòa giải viên trong việc phối hợp thực hiện các biện pháp phòng ngừa trong trường hợp thấy mâu thuẫn, tranh chấp có thể dẫn đến hành vi bạo lực gây ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của các bên; đề xuất Ủy ban nhân dân cấp xã hỗ trợ bố trí người phiên dịch theo đề nghị của các bên trong trường hợp các bên không thể tự bố trí người phiên dịch. Đồng thời, bổ sung nghĩa vụ của Tổ trưởng tổ hòa giải trong việc đề nghị thanh toán thù lao theo vụ, việc hòa giải cho người được mời trực tiếp tham gia hòa giải.

Việc bổ sung quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hòa giải; trách nhiệm của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp và các tổ chức thành viên của Mặt trận cũng được Ủy ban này tán thành. 

Phát biểu tại Phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cơ bản nhất trí với phương án chỉnh sửa, bổ sung và chỉnh lý dự thảo Luật và ý kiến của Ủy ban Văn hóa và Xã hội, song cho rằng quy định thành phần của Tổ hòa giải phải có hòa giải viên là nữ là hơi cứng nhắc, nên theo hướng linh hoạt hơn.

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành với nội dung giải trình, tiếp thu, chỉnh lý của dự thảo Luật. Cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan chủ trì thẩm tra đã cơ bản thống nhất về các nội dung của dự thảo Luật, không còn có ý kiến khác nhau về các nội dung.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tư pháp phối hợp chặt chẽ với Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội và các cơ quan có liên quan tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật và Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý; tập trung rà soát những nội dung đã tiếp thu, những vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm và các quy định có liên quan trực tiếp đến tổ chức thi hành; đồng thời tiếp tục hoàn thiện ngôn ngữ, thể thức, kỹ thuật lập pháp để bảo đảm tính chính xác, chặt chẽ. Cùng với đó, tiếp tục rà soát các dự thảo nghị định, thông tư quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, bảo đảm các nội dung được luật giao được quy định đầy đủ, cụ thể, đồng bộ và có thể triển khai thực hiện ngay khi luật có hiệu lực; khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để gửi cho các đại biểu Quốc hội chậm nhất ngày 22/8/2026, để trình Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua.