Hình thành năng lực tự học, tự thích ứng cho học sinh

Những năm qua, Trường Trung học Phổ thông Cái Nước (xã Cái Nước, tỉnh Cà Mau) luôn quan tâm ứng dụng các tiến bộ khoa học, công nghệ để nâng cao chất lượng dạy và học. Trong nhiều giải pháp triển khai, trường chú trọng thực hiện chuyển đổi số trong quản lý, trong dạy và học. Thầy Ngô Thanh Vũ, Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ, trường đã sử dụng hệ thống phần mềm quản lý cán bộ, giáo viên và học sinh từ nhiều năm qua. Cùng với đó, đơn vị cũng sử dụng hệ thống sắp xếp thời khóa biểu trực tuyến, tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên, học sinh theo dõi tiết dạy. 100% hồ sơ quản lý, sổ sách của trường đều được số hóa. Đơn vị đã hoàn thành học bạ số ở 3 khối lớp đạt 100%, tạo thuận lợi trong việc quản lý, truy cập, tránh hư hỏng, thất lạc. Nhà trường đã trang bị tivi màn hình cỡ lớn, kết nối wifi, máy chiếu phục vụ tốt việc dạy và học.

Hiệu trưởng Trường Trung học Phổ thông Cái Nước xác định, trong điều kiện trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh, trường sẽ triển khai kịp thời việc ứng dụng trong dạy và học. Hiện, 100% cán bộ, giáo viên của trường đều biết sử dụng công nghệ thông tin, phục vụ giảng dạy; trong đó có hơn 50% giáo viên có thể ứng dụng các phần mềm chuyên sâu, có tạo trợ lý AI riêng phục vụ giảng dạy. Học sinh cũng được giáo viên hướng dẫn sử dụng AI hỗ trợ học tập như: thiết lập sơ đồ tư duy, lên kế hoạch học tập…

Tương tự, Trường Trung học Phổ thông Võ Văn Kiệt (xã Phước Long, tỉnh Cà Mau) cũng chủ động ứng dụng AI trong dạy và học. Hiện đội ngũ giáo viên của trường đã được tạo điều kiện tham gia nhiều lớp tập huấn về công nghệ AI; trong đó có khoảng 40 giáo viên đã được cấp giấy chứng nhận có thể ứng dụng AI giảng dạy.

Thầy Trần Quang Điện, Hiệu trưởng Trường Trung học Phổ thông Võ Văn Kiệt cho biết, nhà trường luôn quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, hướng đến mô hình “Trường học thông minh - quản lý hiện đại”. Đơn vị thực hiện việc quản lý hồ sơ, sổ sách; điểm số, xếp thời khóa biểu; quản lý thư viện; cấp phát bằng tốt nghiệp; quản lý tài chính, tài sản; đồng thời kết nối trao đổi thông tin giữa nhà trường, giáo viên, học sinh và phụ huynh thông qua các phần mềm ứng dụng, đảm bảo kịp thời, chính xác và hiệu quả. Trường đã triển khai lắp đặt hệ thống điểm danh tự động bằng nhận diện khuôn mặt, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và mang lại trải nghiệm học tập hiện đại cho học sinh.

“Ưu điểm lớn của hệ thống nhận diện khuôn mặt là dữ liệu được đồng bộ với ứng dụng trên điện thoại phụ huynh. Chỉ thời gian ngắn sau khi điểm danh, phụ huynh sẽ nhận được thông báo xác nhận con đã đến trường. Nếu khung giờ con bắt đầu vào lớp mà không thấy báo, phụ huynh sẽ điện vào đường dây nóng hoặc cho Ban Giám hiệu để hỏi, kiểm tra” - Hiệu trưởng Trường Trung học Phổ thông Võ Văn Kiệt chia sẻ.

Sáng tạo trong phương pháp truyền đạt

Chuyển đổi số trong ngành Giáo dục - Đào tạo Cà Mau diễn ra rộng khắp tại bậc học từ mầm non đến tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông, từ thành thị đến nông thôn. Cô Nguyễn Thị Thanh Thảo, Hiệu trưởng Trường Mầm non Vĩnh Thanh (xã Vĩnh Thanh) cho biết, chuyển đổi số không còn là khái niệm xa lạ mà đang diễn ra với tốc độ rất nhanh, mang lại nhiều cơ hội mới. Trường hiện có hơn 20 cán bộ, giáo viên với gần 240 cháu ở 8 lớp. Để thúc đẩy chuyển đổi số, nhà trường đã xây dựng và ban hành kế hoạch, trong đó xác định tiếp tục đẩy mạnh các phương pháp dạy học tích cực, lấy học sinh làm trung tâm. Việc ứng dụng công nghệ thông tin được tăng cường mạnh mẽ thông qua sử dụng phần mềm hỗ trợ dạy học, giáo án điện tử, lớp học số... Nhờ đó, cô và học sinh của trường đã đạt nhiều giải thưởng qua các lần tham gia những hội thi do ngành Giáo dục - Đào tạo tỉnh tổ chức. Đây là động lực giúp nhà trường thực hiện tốt hơn nữa chuyển đổi số trong dạy và học thời gian tới.

Với khả năng ứng dụng công nghệ thông tin tốt, cô Trần Thu Hương (lớp lá 1, Trường Mầm non Vĩnh Thanh) đã xây dựng kho thiết bị dạy học số giảng dạy phù hợp với đối tượng học sinh của lớp. Cùng với việc giảng dạy thông qua các dụng cụ trực quan, hình ảnh tĩnh, học sinh của lớp còn được tương tác trực tiếp với mô hình 3D sinh động, hấp dẫn. “Mỗi phương pháp đều có cách dạy riêng. Từ khi ứng dụng công nghệ trong thực hiện chuyển đổi số, trẻ có hứng thú hơn. Nói chung là trẻ được trải nghiệm hết hoàn toàn, giáo viên chỉ là người hướng dẫn và giúp đỡ; qua đó trẻ rất thích thú”, cô Trần Thu Hương nhấn mạnh.

Chuyển đổi số đang trở thành xu hướng quan trọng và không thể phủ nhận trong thế giới hiện đại. Theo ông Nguyễn Văn Nguyên, Giám đốc Sở Giáo dục - Đào tạo tỉnh Cà Mau, một trong những kết quả nổi bật trong lĩnh vực giáo dục của tỉnh năm 2025 là chuyển đổi số trong quản lý, điều hành có bước tiến rõ rệt, chuyển từ ứng dụng công nghệ thông tin đơn lẻ sang vận hành dựa trên dữ liệu và nền tảng số. Cơ sở dữ liệu ngành giáo dục từng bước được chuẩn hóa, kết nối với hệ thống của Bộ Giáo dục - Đào tạo; học bạ số, hồ sơ điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt trong trường học được triển khai đồng bộ. Việc số hóa hồ sơ, văn bằng, chứng chỉ và quy trình nghiệp vụ giúp giảm thời gian, chi phí cho người dân; đồng thời nâng cao tính công khai, minh bạch trong giải quyết thủ tục hành chính. Theo đó, 100% nhiệm vụ theo Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về "đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia" được ngành Giáo dục hoàn thành đúng hạn; 100% văn bản phát hành sử dụng chữ ký số bảo đảm yêu cầu về an toàn, an ninh thông tin.

Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Cà Mau nhấn mạnh, trong bối cảnh hội nhập quốc tế và chuyển đổi số mạnh mẽ, yêu cầu đối với giáo viên không chỉ dừng lại ở giỏi chuyên môn mà còn phải linh hoạt trong tư duy, thành thạo công nghệ, sáng tạo trong phương pháp truyền đạt. Từ đó, hình thành năng lực tự học, tự thích ứng cho học sinh - những công dân tương lai của thời đại số. Trong năm 2026, ngành giáo dục Cà Mau xác định rõ yêu cầu chuyển từ xây dựng nền tảng sang khai thác hiệu quả, gắn chuyển đổi số với nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Ngành đặt mục tiêu 100% thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền được cung cấp trực tuyến, trong đó tối thiểu 80% đạt mức trực tuyến toàn trình; tối thiểu 60% hồ sơ thủ tục hành chính lĩnh vực giáo dục được giải quyết không giấy tờ, thông qua khai thác dữ liệu đã được số hóa. Ðồng thời, ngành phối hợp hoàn thành chuẩn hóa, làm sạch tối thiểu 80% dữ liệu học sinh và giáo viên; từng bước thí điểm ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong tiếp nhận, hướng dẫn và xử lý một số thủ tục hành chính có tần suất cao.