Lắng nghe dân nói

Một trong những chuyển biến rõ nét trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực của Mặt trận Tổ quốc là từng bước chuyển phương thức tuyên truyền, vận động từ truyền đạt một chiều sang đối thoại, lắng nghe và tương tác với nhân dân. Mô hình "Lắng nghe dân nói" là một cách làm nổi bật, tạo diễn đàn để người dân trực tiếp phản ánh những vấn đề liên quan đến đời sống và hoạt động quản lý nhà nước.

Theo Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Phú Thọ, giai đoạn 2023-2026, 3 diễn đàn lớn “Lắng nghe dân nói” được tổ chức tại khu vực Vĩnh Yên, Phú Thọ và Hòa Bình, thu hút trên 1.000 đại biểu, tiếp nhận 453 ý kiến, tổng hợp thành 113 ý kiến, kiến nghị thuộc 5 nhóm vấn đề để chuyển cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết. Các ý kiến tập trung vào phát triển sản xuất, tạo việc làm, hạ tầng giao thông, quy hoạch, đầu tư công, giáo dục, y tế, an sinh xã hội, quản lý đất đai, môi trường, cải cách hành chính và hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp.

Tại cấp xã, Mặt trận Tổ quốc các xã, phường đã phối hợp tổ chức 38 diễn đàn với trên 6.500 người tham gia. Người dân đã phản ánh nhiều vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống như tiến độ một số dự án còn chậm, vướng mắc đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, ô nhiễm môi trường, chính sách đối với cán bộ sau sắp xếp đơn vị hành chính và an sinh xã hội. Mô hình "Lắng nghe dân nói" không chỉ là nơi tiếp nhận phản ánh, các diễn đàn mà còn tạo cơ chế đối thoại trực tiếp giữa nhân dân với cấp ủy, chính quyền, qua đó góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Bà Nguyễn Thị Chi, người dân phường Vĩnh Yên cho biết, diễn đàn “Lắng nghe dân nói” được tổ chức tại địa phương đã giúp người dân được trực tiếp trao đổi, nói lên tâm tư nguyện vọng và phản ánh nhiều vấn đề thiết thực gắn với đời sống dân sinh. Qua diễn đàn người dân cũng được kiến nghị những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ cơ sở và đề xuất giải pháp nhằm phát huy tiềm năng, lợi thế của từng địa phương.

Theo Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Bùi Thị Minh, tất cả những ý kiến đều được tổng hợp để Hội đồng nhân dân tỉnh, UBND tỉnh, các sở, ban, ngành và địa phương quan tâm xem xét, giải quyết kịp thời, qua đó tăng cường đồng thuận xã hội, tạo động lực giúp tỉnh Phú Thọ phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Các ý kiến của người dân còn là nguồn thông tin quan trọng giúp các cấp, ngành nhận diện những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, kịp thời điều chỉnh trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Qua đó, Mặt trận Tổ quốc tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa nhân dân với Đảng, Nhà nước.

Giám sát vào lĩnh vực dễ phát sinh tiêu cực

Cùng với tiếp nhận ý kiến nhân dân, hoạt động giám sát của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên cũng đã góp phần phòng ngừa sai phạm từ sớm, từ cơ sở trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Ông Đinh Công Thực, Phó Chủ tịch Thường trực Mặt trận Tổ quốc tỉnh cho biết, trong giai đoạn 2023-2026, hệ thống Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong tỉnh thực hiện trên 9.000 cuộc giám sát; riêng Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng thực hiện trên 4.000 cuộc.

Nội dung giám sát đã tập trung vào những lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, tiêu cực và việc thực hiện dân chủ ở cơ sở, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, quản lý đầu tư công, xây dựng cơ bản, các chương trình mục tiêu quốc gia, chính sách an sinh xã hội và trách nhiệm người đứng đầu.

Riêng năm 2026, Mặt trận Tổ quốc tỉnh tổ chức 4 cuộc giám sát việc thực hiện dân chủ ở cơ sở gắn với trách nhiệm người đứng đầu theo Quy định số 124-QĐ/TW của Ban Bí thư; đồng thời thực hiện 5 cuộc giám sát việc tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo đối với Chủ tịch UBND cấp xã. Qua đó, một số tồn tại được phát hiện, kiến nghị khắc phục và được cơ quan có thẩm quyền tiếp thu, giải quyết.

Phương thức giám sát cũng được đổi mới theo hướng theo dõi xuyên suốt quá trình xử lý. Bên cạnh giám sát trực tiếp, Mặt trận Tổ quốc tăng cường nghiên cứu hồ sơ, tiếp nhận phản ánh của nhân dân, theo dõi việc thực hiện kiến nghị sau giám sát và phối hợp với cơ quan thanh tra, kiểm tra, cơ quan dân cử.

Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng tiếp tục phát huy vai trò giám sát trực tiếp tại cơ sở đối với công trình, dự án, ngân sách, tài sản công và các chính sách liên quan đến cộng đồng dân cư.

Một trong những dấu ấn rõ nét là nữa là  Mặt trận Tổ quốc tỉnh cũng đã tham gia từ sớm vào quá trình xây dựng chủ trương, chính sách, pháp luật. Từ ngày 1/10/2023 đến 30/6/2026, hệ thống Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội các cấp đã tổ chức trên 600 hội nghị phản biện xã hội, tham gia góp ý hơn 800 dự thảo văn bản của cấp ủy, chính quyền các cấp.

Thông qua phản biện xã hội, Mặt trận Tổ quốc không chỉ chuyển tải tiếng nói, nguyện vọng của người dân mà còn góp phần nhận diện những điểm chưa phù hợp, những sơ hở có thể bị lợi dụng để trục lợi hoặc hình thành lợi ích nhóm ngay từ khâu xây dựng chính sách.

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong giám sát

Theo Phó Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc tỉnh Đinh Công Thực, giai đoạn 2026-2030, yêu cầu đặt ra là nâng chất lượng giám sát, lựa chọn đúng những lĩnh vực nhân dân quan tâm và có nguy cơ phát sinh tham nhũng, tiêu cực. Trọng tâm là đất đai, đầu tư công, tài sản công, cải cách hành chính, giải quyết thủ tục hành chính, dân chủ ở cơ sở, tiếp công dân, khiếu nại, tố cáo và trách nhiệm người đứng đầu.

Mặt trận Tổ quốc tỉnh sẽ tăng cường theo dõi việc thực hiện kiến nghị sau giám sát, hướng tới công khai kết quả giải quyết để người dân tiếp tục theo dõi, giám sát. Đồng thời, các mô hình “Lắng nghe dân nói”, “Tháng Nghe dân nói” được nghiên cứu nhân rộng, kết hợp các kênh tiếp nhận phản ánh trực tuyến, tạo điều kiện để người dân phản ánh kịp thời những biểu hiện tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Chuyển đổi số được xác định là một trong những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của Mặt trận. Mô hình “Mặt trận số” tiếp tục được hoàn thiện; tỉnh nghiên cứu xây dựng “Nhật ký số Lắng nghe dân nói” để quản lý, phân loại ý kiến, kiến nghị theo lĩnh vực, địa bàn, theo dõi tiến độ giải quyết và đánh giá mức độ hài lòng của người dân.

Mặt trận Tổ quốc cũng nghiên cứu từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong tổng hợp, phân loại và phân tích các nhóm vấn đề nổi cộm từ ý kiến nhân dân. Việc ứng dụng công nghệ phải bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và xác định AI là công cụ hỗ trợ, không thay thế đánh giá, kết luận của con người.

Cùng với đó, Mặt trận Tổ quốc  tiếp tục củng cố Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng; nâng cao kỹ năng phát hiện vi phạm, tổng hợp và kiến nghị xử lý; nghiên cứu cơ sở dữ liệu dùng chung về kết quả giám sát và tăng cường trao đổi thông tin với cơ quan thanh tra, kiểm tra, chính quyền địa phương.

Mặt trận Tổ quốc các cấp cũng chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ có kiến thức pháp luật, kỹ năng giám sát, phản biện xã hội, phân tích chính sách và năng lực ứng dụng công nghệ số, đồng thời gần dân, sát dân và có trách nhiệm với ý kiến, kiến nghị của nhân dân.

Với việc nâng chất lượng giám sát, mở rộng các kênh để nhân dân tham gia và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Phú Thọ tiếp tục phát huy vai trò giám sát xã hội, góp phần kiểm soát quyền lực, phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực từ sớm, từ cơ sở; xây dựng chính quyền công khai, minh bạch, trách nhiệm và củng cố niềm tin của nhân dân trong giai đoạn 2026-2030.