Trong đó, tín dụng ngân hàng với vai trò là “huyết mạch” của nền kinh tế tiếp tục được kỳ vọng sẽ dẫn dắt dòng vốn, tạo lực đẩy cho sản xuất, đầu tư và tiêu dùng. Bám sát tinh thần Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, ngành ngân hàng đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô. Chính sách tiền tệ vì vậy không chỉ đóng vai trò điều tiết mà còn là một trong những công cụ quan trọng để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển.

Tín dụng dẫn dắt

Theo báo cáo của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tăng trưởng tín dụng toàn nền kinh tế tính đến ngày 24/3/2026 đạt mức 2,15% so với cuối năm 2025, trong khi tổng phương tiện thanh toán tăng 1,04% và huy động vốn của các tổ chức tín dụng tăng 0,44%. Những con số này đều thấp hơn cùng thời điểm năm 2025 khi tăng trưởng tín dụng đạt 2,28%, tổng phương tiện thanh toán tăng 1,89% và huy động vốn tăng 1,23%. Điều này phản ánh một thực tế đáng chú ý là dòng vốn tín dụng vẫn được duy trì nhưng với nhịp độ thận trọng hơn, phù hợp với bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động, qua đó cũng cho thấy định hướng điều hành đang đặt trọng tâm vào chất lượng tín dụng thay vì chỉ mở rộng quy mô.

Trong bức tranh đó, mặt bằng lãi suất tiếp tục đóng vai trò “điểm tựa” quan trọng cho doanh nghiệp. Hiện lãi suất cho vay bình quân ở mức 7,1-9,4%/năm; riêng lãi suất cho vay ngắn hạn đối với lĩnh vực ưu tiên khoảng 3,8%/năm. Việc duy trì lãi suất ở mức hợp lý không chỉ giúp giảm chi phí vốn mà còn góp phần kích thích nhu cầu đầu tư và sản xuất. Tuy nhiên, dư địa để giảm sâu hơn không còn nhiều khi áp lực từ chi phí đầu vào và cạnh tranh huy động vốn vẫn hiện hữu.

Làm rõ hơn vấn đề này, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà cho biết, chính sách tiền tệ đang được điều hành linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa. Ông nhấn mạnh việc giữ ổn định lãi suất điều hành thời gian qua đã tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn chi phí thấp, qua đó hỗ trợ nền kinh tế trong bối cảnh nhiều yếu tố bất định từ bên ngoài. Mới đây nhất, Ngân hàng Nhà nước đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài tập trung triển khai các giải pháp ổn định mặt bằng lãi suất thị trường, góp phần ổn định thị trường tiền tệ.

Tuy vậy, Phó Thống đốc cũng thẳng thắn chỉ ra rằng mặt bằng lãi suất đang chịu sức ép tăng, xuất phát từ cạnh tranh huy động vốn và nhu cầu tín dụng lớn trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao. Điều này đặt ra yêu cầu điều hành phải hết sức linh hoạt, vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa kiểm soát rủi ro.

Ở góc độ vĩ mô, PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng, Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng, "lãi suất chỉ là một trong nhiều biến số cần được điều tiết đồng bộ. Chính sách tiền tệ cần linh hoạt trong điều hành lãi suất, tín dụng, tỷ giá; đồng thời phải phối hợp hiệu quả với chính sách tài khóa để tạo hiệu ứng cộng hưởng cho tăng trưởng”.

Song song với lãi suất, tỷ giá tiếp tục là “mỏ neo” quan trọng của ổn định vĩ mô. Trong quý I/2026, tỷ giá trung tâm duy trì ổn định quanh mức 25.102 VND/USD. Việc giữ ổn định tỷ giá trong bối cảnh thị trường quốc tế biến động mạnh không chỉ giúp kiểm soát lạm phát nhập khẩu mà còn tạo nền tảng tâm lý vững chắc cho doanh nghiệp và nhà đầu tư. Đây cũng là một trong những yếu tố góp phần củng cố niềm tin vào môi trường kinh doanh.

Đa dạng hóa kênh dẫn

Phía sau những tín hiệu tích cực, bài toán vốn cho nền kinh tế vẫn còn điểm nghẽn. Thực tế cho thấy tín dụng ngân hàng vẫn đang “gánh” phần lớn nhu cầu vốn, trong khi các kênh dẫn vốn khác chưa phát huy đầy đủ vai trò.

Theo TS. Đào Minh Tú, nguyên Phó Thống đốc Thường trực Ngân hàng Nhà nước, nhu cầu vốn cho phát triển kinh tế - xã hội hiện ở mức rất lớn, lên tới hàng triệu tỷ đồng mỗi năm. Trong khi đó, thị trường vốn chưa phát triển tương xứng, khiến áp lực dồn lên hệ thống ngân hàng. Đi sâu hơn vào cấu trúc hệ thống, một vấn đề nổi lên là sự mất cân đối về kỳ hạn. Khoảng 80% nguồn vốn huy động của các tổ chức tín dụng là ngắn hạn, trong khi nhu cầu cho vay trung và dài hạn ngày càng tăng. Điều này khiến việc cung ứng vốn trở nên thận trọng hơn, nhằm bảo đảm an toàn hệ thống.

Từ phía doanh nghiệp, những khó khăn này được cảm nhận rõ rệt. Ông Trần Minh Xuân, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thép Việt Nam Vinasteel (VNSTEEL) cho rằng, với các dự án công nghiệp có chu kỳ hoàn vốn dài, biến động lãi suất có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả tài chính. Vị lãnh đạo doanh nghiệp cũng chỉ rõ dù thị trường vốn ngày càng đa dạng, nhiều kênh huy động vốn mới vẫn chưa thực sự đi vào hoạt động tài chính thường xuyên của phần lớn doanh nghiệp sản xuất.

Bên cạnh đó, TS. Nguyễn Minh Phong - chuyên gia kinh tế chỉ ra rằng, nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng do hạn chế về tài sản bảo đảm và minh bạch tài chính. Đây chính là “điểm nghẽn” khiến dòng vốn chưa thể lan tỏa đồng đều trong nền kinh tế.

Từ những thực tế trên, yêu cầu phát triển thị trường vốn trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Theo PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) về dài hạn, Việt Nam cần từng bước chuyển sang cấu trúc tài chính cân bằng hơn; trong đó thị trường vốn và các dòng vốn quốc tế đóng vai trò ngày càng lớn.

“Chỉ khi các kênh dẫn vốn được đa dạng hóa và vận hành hiệu quả, nền kinh tế mới có đủ nguồn lực để tài trợ cho các dự án lớn, dài hạn và có tính lan tỏa cao”, ông Huân nhấn mạnh.

Có thể thấy, bài toán vốn đang ở tâm điểm của mục tiêu tăng trưởng cao. Điều hành linh hoạt lãi suất, tỷ giá và phân bổ hiệu quả dòng tín dụng sẽ là yếu tố quyết định để nền kinh tế duy trì đà phục hồi và tăng tốc bền vững.

Bài cuối: Áp lực và bài toán đủ điện