Vùng ven biển của thành phố Huế là một trong những khu vực chịu tác động thường xuyên của biến đổi khí hậu, nhất là trong mùa mưa bão từ tháng 9 - 12 hàng năm. Mưa lũ, triều cường, biển động mạnh gây sóng lớn, bão đổ bộ… diễn ra với tần suất cao, khiến bờ biển bị xâm thực, xói lở nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sinh kế, an toàn của người dân và làm hư hỏng các công trình, nhà ở. Trước tình hình đó, thành phố Huế đã dành hàng trăm tỷ đồng để đầu tư xây dựng khoảng 10 km kè khắc phục xói lở, xâm thực bờ biển.

Biến đổi khí hậu cực đoan gây xói lở bờ biển

Thành phố Huế có đường bờ biển dài khoảng 128 km, cùng hệ đầm phá Tam Giang - Cầu Hai tiếp giáp với biển có diện tích khoảng 220 km2, trải dài gần 70 km.

Các đợt mưa lũ lịch sử cuối năm 2025, khiến bờ biển của thành phố Huế bị xói lở thêm nhiều điểm, thậm chí ở những chỗ đã được xây dựng bờ kè vẫn bị triều cường và sóng biển làm cho hư hỏng. Điển hình là bờ biển qua Tổ dân phố Hòa Duân, phường Thuận An bị sạt lở rất nặng với chiều dài 1 km, biển xâm thực sâu vào đất liền từ 50-70 m, ảnh hưởng công trình hạ tầng thiết yếu, dịch vụ du lịch. Bờ biển qua xã Vinh Lộc bị xâm thực dài 2 km, sâu vào đất liền từ 10-30 m, ảnh hưởng đường Tỉnh lộ 21, công trình hạ tầng thiết yếu.

Theo ông Trần Văn Hoa, phường Thuận An, mùa mưa bão đến là người dân phải gia cố thêm nhà cửa để đảm bảo an toàn trước gió mạnh, đồng thời chuẩn bị thuyền để luôn sẵn sàng di dời người và tài sản khi có triều cường dài ngày, mực nước dâng cao tràn vào khu dân cư gây ngập lụt.

Gió mạnh, sóng lớn trong mùa mưa bão còn gây sạt lở đê biển và các công trình xây dựng ven biển. Biển xâm thực sâu vào trong đất liền ở các xã, phường ven biển gồm: Phong Phú, Phong Quảng, Thuận An, Phú Vinh, Phú Lộc, Chân Mây - Lăng Cô... Mưa lũ diễn biến phức tạp, dòng chảy thay đổi cũng gây xói lở và bồi lắng các cửa biển Thuận An, Tư Hiền, Lăng Cô, Lạch Giang làm tăng nguy cơ mất ổn định tự nhiên, ảnh hưởng đến dòng chảy thoát lũ cũng như luồng lạch ra, vào cửa biển của tàu cá và tàu hàng.

Theo Chi cục Thủy lợi và Biến đổi khí hậu thành phố Huế, tình trạng sạt lở bờ biển trên địa bàn diễn biến phức tạp là do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan, kéo theo sự bất thường của thời tiết, nhất là các đợt lũ lớn và bão mạnh.

Để ứng phó với xói lở bờ biển, thành phố đã và đang huy động nguồn lực để đầu tư xây dựng kè, đê chắn sóng. Cụ thể như phường Thuận An đã và đang triển khai các dự án xây dựng đê, kè chắn sóng biển, trong đó có Dự án đầu tư xử lý xói lở bờ biển đoạn qua Phú Thuận và Phú Hải, phường Thuận An với tổng vốn đầu tư 160 tỷ đồng. Dự án xây dựng các hạng mục như kè bảo vệ bờ biển, đê ngầm cách bờ biển 150 - 200 m. Ngoài chống xói lở bờ biển, dự án này còn góp phần tạo cảnh quan, phát triển kinh tế biển, du lịch.

Chủ tịch UBND phường Thuận An Lê Đình Phong cho biết, hạ tầng được đầu tư thúc đẩy kinh tế biển và dịch vụ, tạo dựng trục không gian cảnh quan ven biển và đầm phá, kết nối bãi biển Thuận An - cầu vượt cửa biển Thuận An - phá Tam Giang - cầu Tam Giang, tạo thành một trục du lịch sinh thái chủ đạo.

Phát triển bền vững vùng ven biển và đầm phá

Tại Quyết định số 756/QĐ-UBND về điều chỉnh Quy hoạch thành phố Huế thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, công bố ngày 30/5/2026 nhấn mạnh, kinh tế biển và đầm phá được xác định là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng, đóng góp khoảng 45 - 50% GRDP của thành phố. Thành phố cũng đặt mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế biển mạnh của quốc gia.

Một trong những định hướng trọng tâm về phát triển kinh tế biển của thành phố là phát triển trung tâm logistics quốc tế và khu thương mại tự do gắn với Khu Kinh tế Chân Mây - Lăng Cô và cảng biển nước sâu Chân Mây. Để hạn chế tác động của biến đổi khí hậu, thành phố Huế đã đề xuất Trung ương hỗ trợ vốn đầu tư đê chắn sóng phía Bắc cảng Chân Mây giai đoạn 3 với kinh phí 900 tỷ đồng. Trước đó, từ năm 2018 - 2020, thành phố đã thực hiện Dự án đê chắn sóng cảng Chân Mây giai đoạn 1 với tổng kinh phí hơn 700 tỷ đồng, chiều dài 450 m, đảm bảo thời gian khai thác tại các bến số 1, 2 và 3 đạt trên 97% trong năm.

Dự án đê chắn sóng cảng Chân Mây giai đoạn 2 triển khai từ tháng 10/2022, có tổng mức đầu tư gần 760 tỷ đồng, chiều dài 300m. Công trình bảo vệ và tạo điều kiện khai thác hiệu quả cho các bến cảng số 4, 5, 6 đang và sắp được đầu tư. Hệ thống đê chắn sóng đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ cầu cảng, kho bãi; hạn chế xói lở và đảm bảo an toàn cho tàu thuyền ra vào cảng nước sâu Chân Mây.

Hệ đầm phá Tam Giang - Cầu Hai tiếp giáp với biển là hệ đầm phá nước lợ lớn nhất Đông Nam Á, với hệ sinh thái đa dạng gồm nhiều loài cá, tôm và nhuyễn thể. Hệ đầm phá này tạo sinh kế cho khoảng 300.000 người dân và là vùng nuôi trồng thủy sản quan trọng của thành phố Huế. Tuy nhiên, vùng ven biển và hệ đầm phá này đang có nguy cơ suy giảm nguồn lợi thủy hải sản do áp lực khai thác quá mức, tàu thuyền nhỏ hoạt động chủ yếu ven bờ khiến nguồn lợi không kịp phục hồi; nguy cơ ô nhiễm môi trường nước từ hoạt động sản xuất, rác thải...

Để phát triển ngành thủy sản của thành phố Huế trong giai đoạn 2025 - 2045, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Văn Huy, Phó Trưởng Khoa Thủy sản, Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Huế cho rằng, cần theo hướng chuyển dịch từ mô hình khai thác truyền thống sang mô hình công nghệ cao và bền vững, gắn với du lịch, sản xuất theo chuỗi giá trị, đánh bắt có trách nhiệm.

Đối với công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), thành phố đã và đang triển khai quyết liệt để cùng cả nước gỡ “thẻ vàng” của Uỷ ban châu Âu (EC). Đến nay, chưa có tàu cá nào của thành phố bị nước ngoài bắt giữ hay xử lý vi phạm vùng biển quốc tế; 100% tàu cá lắp đặt thiết bị giám sát, 100% tàu cá đã đăng ký trên hệ thống dữ liệu quốc gia. Công tác chống khai thác IUU cũng cần được nhấn mạnh là không chỉ để gỡ “thẻ vàng”, mà còn để bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản bền vững.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Huế Trần Hữu Thùy Giang, thành phố cam kết thúc đẩy mô hình phát triển thuận thiên và huy động các nguồn lực đầu tư “xanh” nhằm bảo vệ, phát huy giá trị hệ sinh thái đầm phá Tam Giang - Cầu Hai trong dài hạn.