Theo hãng tin AP, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine nhằm vào cơ sở dầu khí sâu trong lãnh thổ Nga đang tạo ra những cột khói khổng lồ có thể nhìn thấy từ không gian, đồng thời kéo theo hệ lụy môi trường nghiêm trọng tại nhiều khu vực ven Biển Đen. Tuy nhiên, tác động kinh tế mà Kiev kỳ vọng gây ra cho Moskva lại đang bị giảm bớt do giá dầu tăng mạnh trong bối cảnh khủng hoảng Trung Đông.

Đòn đánh sâu vào “túi tiền” của Nga

Những tháng gần đây, Ukraine gia tăng các đợt tấn công vào hệ thống lọc dầu và xuất khẩu năng lượng của Nga, đây là nguồn thu then chốt giúp Moskva duy trì chiến dịch quân sự kéo dài tại Ukraine. Các mục tiêu bị nhắm đến trải dài từ Biển Đen đến vùng Baltic, cách xa tiền tuyến hàng trăm đến hàng nghìn km.

Theo tờ The Guardian, tại thị trấn Tuapse bên bờ Biển Đen, một nhà máy lọc dầu và cảng xuất khẩu đã bị tấn công tới bốn lần chỉ trong hơn hai tuần, gây cháy lớn và buộc chính quyền địa phương phải sơ tán dân. Trong một đoạn video do Thống đốc vùng Krasnodar công bố, lực lượng ứng cứu cho biết dầu sôi tràn ra đường, làm hư hại nhiều phương tiện.

Đây là một trong những đầu mối xuất khẩu dầu quan trọng của Moskva, nơi đặt cảng biển và nhà máy lọc dầu quy mô lớn. Cơ quan an ninh SBU của Ukraine xác nhận các đòn tấn công nhằm vào cảng và nhà máy lọc dầu, trong khi giới chức địa phương Nga cho biết lực lượng chức năng đang triển khai chiến dịch quy mô lớn để dập lửa tại hiện trường. Không có thương vong được ghi nhận.

Không chỉ dừng ở khu vực phía Tây, Ukraine còn tuyên bố tấn công một trạm bơm dầu tại vùng Perm, cách lãnh thổ nước này hơn 1.500 km, trong hai ngày liên tiếp. Trước đó, cảng xuất khẩu dầu Ust-Luga - một trong những đầu mối lớn nhất của Nga trên biển Baltic - cũng bị tập kích nhiều lần trong thời gian ngắn.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cho biết các cuộc tấn công đã khiến Nga thiệt hại ít nhất 7 tỷ USD từ đầu năm đến nay, đồng thời làm giảm lưu lượng xuất khẩu tại các cảng trọng điểm. Kiev xem đây là biện pháp bổ trợ cho các lệnh trừng phạt quốc tế nhằm vào Moskva.

Giá dầu tăng giúp Nga “giảm đau”

Dù vậy, hiệu quả kinh tế thực tế của các đòn đánh vẫn chưa rõ ràng. Cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu, liên quan đến xung đột với Iran và gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông, đã đẩy giá dầu lên cao, giúp Nga gia tăng đáng kể nguồn thu.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết xuất khẩu dầu và sản phẩm dầu của Nga trong tháng 3 tăng thêm 320.000 thùng/ngày so với tháng trước, đạt 7,1 triệu thùng/ngày. Nhờ giá tăng, doanh thu từ xuất khẩu gần như tăng gấp đôi, từ 9,7 tỷ USD lên 19 tỷ USD.

Chuyên gia Chris Weafer, Giám đốc Macro-Advisory Ltd., nhận định các động thái của Mỹ đối với Iran đã vô tình giúp Nga tránh được một cuộc khủng hoảng tài chính có thể xảy ra từ cuối tháng 2. Ông cho rằng thiệt hại vật chất từ các vụ tấn công, dù gây ra những vụ nổ lớn, thực tế không nghiêm trọng như vẻ bề ngoài.

Theo ông, việc trúng các bể chứa dầu thường tạo ra ngọn lửa lớn do hơi dầu bốc cháy, nhưng chỉ làm gián đoạn hoạt động trong vài ngày. Trong khi đó, các hạ tầng quan trọng hơn như trạm bơm, máy nén hay hệ thống bốc dỡ lại được bảo vệ tốt hơn.

Nga đối mặt áp lực ngay trong lãnh thổ

Dù tác động kinh tế còn hạn chế, các cuộc tấn công tầm xa đang tạo áp lực đáng kể lên hệ thống phòng không của Nga và buộc người dân ở những khu vực xa chiến tuyến phải đối mặt trực tiếp với hậu quả chiến sự.

Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết tầm tấn công của các khí tài không người lái đã tăng hơn gấp đôi kể từ khi xung đột bùng nổ năm 2022, cho phép tấn công từ nhiều hướng khác nhau và khiến việc phòng thủ trở nên khó khăn hơn.

Các chuyên gia cho rằng đây là minh chứng cho việc Ukraine tận dụng hiệu quả công nghệ đơn giản, sản xuất trong nước để tấn công vào những mục tiêu mà Nga trước đây không nghĩ sẽ bị đe dọa.

Hệ lụy môi trường và sức khỏe

Các vụ tấn công cũng kéo theo những hậu quả môi trường đáng lo ngại. Tại Tuapse, giới chức ghi nhận nồng độ benzene - một chất gây ung thư - trong không khí tăng cao trong thời gian cháy nổ, đồng thời khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài.

Người dân địa phương còn phản ánh hiện tượng “mưa đen”, khi các giọt dầu nhỏ rơi xuống da và quần áo. Hình ảnh động vật bị phủ lớp dầu xám, chim và cá bị ảnh hưởng, thậm chí cá heo dạt vào bờ, đã lan truyền rộng rãi trên truyền thông Nga.

Theo ông Vladimir Slivyak, đồng chủ tịch tổ chức môi trường Ecodefense, lượng dầu tràn ra biển có thể gây tác động lâu dài đến hệ sinh thái khu vực. “Trong vài năm tới, mỗi cơn bão có thể mang thêm dầu ô nhiễm vào bờ biển”, ông cảnh báo.

Dù chưa xuất hiện làn sóng phản đối rõ rệt do các biện pháp kiểm soát thông tin, những hình ảnh thiệt hại ngày càng lan rộng có thể khiến dư luận Nga dần thay đổi nhận thức về cuộc chiến.

Các cuộc tấn công bằng UAV không chỉ là công cụ quân sự mà còn đang trở thành yếu tố làm thay đổi trải nghiệm chiến tranh của người dân Nga, khi hậu quả không còn giới hạn ở tiền tuyến mà lan sâu vào đời sống thường nhật.