Trong một tuyên bố đăng trên nền tảng mạng xã hội Truth Social ngày 10/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Iran hiện đang yêu cầu bồi thường, nhưng Tehran “chưa bao giờ đề cập” đến vấn đề này trong bất kỳ cuộc đàm phán hay cuộc gặp nào trước đây.

Nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố: “Tương tự, tôi cũng yêu cầu Iran phải bồi thường cho tất cả những người mà họ đã sát hại hoặc làm bị thương nghiêm trọng bằng các vụ đánh bom ven đường và trong nhiều cuộc xung đột… bao gồm gia đình của những người thiệt mạng trên tàu USS Cole, cũng như hàng nghìn người khác thiệt mạng trong chiến đấu”.

Tổng thống Trump cho rằng Iran cũng phải bồi thường cho gia đình của những người biểu tình đã thiệt mạng tại Iran trong 50 năm qua, cũng như gia đình của “52.000 người đã thiệt mạng trong 5 tháng vừa qua”.

Nhà lãnh đạo Mỹ nói thêm rằng ông đã chỉ thị cho các đại diện của mình đưa yêu cầu bồi thường này vào bất kỳ cuộc đàm phán nào với Iran trong tương lai.

Theo kênh Al Jazeera của Qatar ngày 11/8, các cuộc đàm phán hiện đã phải đối mặt với đủ nhiều vấn đề. Nếu tất cả những điều này không chỉ là một câu nói đùa kéo dài của Tổng thống Trump, thì việc đưa vấn đề bồi thường vào các cuộc đàm phán ở thời điểm hiện tại rất có thể sẽ khiến một tiến trình vốn đã đầy khó khăn càng trở nên rắc rối hơn.

Hiện đang tồn tại một “cuộc chiến công khai” và một “cuộc chiến ngầm” ngay trong nội bộ chính quyền Mỹ.

Trước công chúng, Tổng thống Trump kiên quyết khẳng định rằng ông không gặp vấn đề gì, rằng ông đang ở một vị thế thuận lợi và sẵn sàng chờ đợi để xem tình hình diễn biến ra sao.

Tổng thống Trump cho rằng Iran đã thua trong cuộc chiến này và cuộc phong tỏa kinh tế đang bóp nghẹt Iran, nhưng trong cuộc phỏng vấn với Axios hôm 9/8, ông nói rằng: “Chúng tôi đang giảm mức độ căng thẳng”.

Theo nhà lãnh đạo Mỹ, Washington hiện “chỉ đàm phán ở mức độ hạn chế” với Tehran, đồng thời theo dõi chặt chẽ tình trạng xấu đi của nền kinh tế Iran.

Tổng thống Trump cho biết phía Mỹ “chỉ đang theo dõi Iran với tình trạng lạm phát rất cao và thực tế là họ không còn tiền”, đồng thời nhận định rằng Iran đang ở trong “tình trạng rất tồi tệ” về tài chính và đang gặp khó khăn trong việc trả lương cho các lực lượng quân sự.

Theo Tổng thống Trump, việc Mỹ phong tỏa đường biển với Iran đã làm gia tăng sức ép đối với chính quyền nước này và góp phần đẩy nước này vào cuộc khủng hoảng kinh tế.

Bên cạnh đó, theo kênh Al Jazeera ngày 11/8, các cố vấn của Tổng thống Trump cho rằng đang tồn tại những bất đồng trong giới lãnh đạo Iran và việc tạm dừng leo thang có thể làm những chia rẽ này trở nên sâu sắc hơn.

Tuy nhiên, những người chỉ trích ông Trump kiên quyết cho rằng Tổng thống Mỹ đang tìm kiếm một “lối thoát” khỏi cuộc xung đột do những tổn thất về mặt chính trị mà cuộc chiến này đang gây ra.

Theo họ, đây chính là lý do ông Trump không muốn leo thang xung đột, bởi bất kỳ hành động leo thang nào cũng có thể làm giảm cơ hội tìm được một lối thoát như vậy.

Ở một khía cạnh khác, theo Al Jazeera, Charles Kupchan, cựu trợ lý đặc biệt của cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama, đã bác bỏ những phát biểu mới nhất của ông Trump về việc yêu cầu Iran bồi thường, cho rằng đây chỉ là một “màn đấu khẩu”.

“Đáng tiếc là những gì chúng ta đang chứng kiến chỉ là một màn lời qua tiếng lại, trong đó cả phía Iran lẫn chính quyền Trump đều không thực sự nghiêm túc”, ông Kupchan nói.

Theo ông Kupchan, cuối cùng sẽ không bên nào đạt được những gì họ đang đòi hỏi: Iran sẽ không nhận được khoản bồi thường chiến tranh mà họ yêu cầu và ông Trump cũng vậy.

Cựu trợ lý đặc biệt của cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama cho rằng cả hai bên hiện chỉ đang phô trương lập trường và tìm cách gây sức ép lên đối phương.

Tuy nhiên, ông Kupchan chỉ ra rằng điều quan trọng là Tổng thống Trump dường như đang chuyển từ những lời đe dọa và các động thái leo thang sang một lập trường kiên nhẫn hơn.

Đồng thời, nhà lãnh đạo Mỹ có vẻ sẵn sàng để cuộc phong tỏa đường biển và việc đóng cửa eo biển Hormuz tiếp tục gây tổn hại cho nền kinh tế Iran.

Ông Kupchan nhận định nhiều khả năng cuối cùng hai bên sẽ đạt được một thỏa thuận bởi cả hai đều cần một thỏa thuận như vậy.

Ông Kupchan nói: “Iran không thể tồn tại nếu không thể xuất khẩu dầu mỏ”. Trong khi đó, Tổng thống Trump không muốn bước vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ trong bối cảnh giá xăng dầu ở mức cao.

Ông Kupchan cho biết thêm Lầu Năm Góc cũng đang chịu sức ép trước những thông tin cho rằng kho dự trữ đạn dược của Mỹ đang ở mức thấp.

Tuy nhiên, trong bối cảnh Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei đang bổ nhiệm những nhân vật có lập trường cứng rắn vào các vị trí quân sự cấp cao, việc đạt được một thỏa thuận có thể trở nên khó khăn hơn.

Theo Tân Hoa xã, trong các sắc lệnh riêng biệt công bố ngày 10/8, ông Mojtaba Khamenei bổ nhiệm ông Ali Abdollahi làm Tổng tham mưu trưởng Các lực lượng vũ trang Iran; ông Ahmad Vahidi làm Tổng tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC); ông Ali Azmaei làm Tư lệnh Hải quân IRGC và ông Hossein Taeb làm Tư lệnh lực lượng tình nguyện Basij thuộc IRGC.

Bên cạnh đó, Lãnh tụ tối cao Iran cũng bổ nhiệm ông Kioumars Heydari làm Phó Tổng tham mưu trưởng Các lực lượng vũ trang Iran và ông Mostafa Izadi làm Phó Tổng tư lệnh IRGC.

Trước đó một ngày, Iran cũng ghi nhận thay đổi nhân sự cấp cao đáng chú ý khi Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei bổ nhiệm cựu Tư lệnh IRGC Mohsen Rezaei làm Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia Tối cao.

Ông Kupchan kết luận rằng lập trường của những nhân vật này có thể khiến Iran “đi quá xa” trong bất kỳ hành động trả đũa nào nhằm vào Mỹ.