Thượng tá Trần Thanh Sơn, Phó Chủ nhiệm Chính trị (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lâm Đồng) cho biết, trên cơ sở đề nghị của Hội đồng Chính sách xã Hòa Thắng về việc đề nghị giám định ADN để xác định hài cốt liệt sĩ và thông tin từ người dân, thân nhân liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã cử lực lượng đến khảo sát, xác định rõ vị trí và làm việc với địa phương, người cung cấp thông tin. Khi đã xác định rõ và kết luận thông tin mộ liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã chỉ đạo Đội tìm kiếm, quy tập phối hợp với các cơ quan liên quan và thông báo cho cấp ủy, chính quyền địa phương biết; đồng thời phối hợp với các lực lượng tiến hành quy tập theo đúng quy định, bảo đảm vật chất hậu cần, phương tiện trong quá trình triển khai.

12 phần mộ được quy tập lần này được xác định là liệt sĩ hi sinh vào ngày 15/7/1967. Đây là các du kích, cán bộ xã đội và một số đồng chí của Đại đội 421, chiến sĩ trinh sát của Trung đoàn 812 tại khu căn cứ đóng tại Gò Cà, thôn Hồng Chính (xã Hòa Thắng cũ).

Theo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, khu căn cứ Gò Cà nhiều lần bị quân địch càn quét. Ngày 15/7/1967, sau khi nhận tin từ lực lượng chiêu hồi, địch mở chiến dịch “Tát nước bắt cá” nhằm xóa sổ khu căn cứ Lê Hồng Phong (gọi tắt là Chiến khu Lê). Chúng sử dụng trực thăng phóng rocket, pháo binh và bộ binh tấn công khiến 47 người hi sinh. Năm 1976, địa phương tổ chức cất bốc và di dời các phần mộ ra khỏi khu căn cứ cũ. Một số thân nhân đã đưa hài cốt liệt sĩ về an táng tại nghĩa trang liệt sĩ hoặc nghĩa trang gia đình. Riêng 12 phần mộ chưa có người thân đến nhận được an táng tại khu đất công của địa phương. Do quá trình di dời không lập sơ đồ, không cắm bia từng ngôi mộ nên thông tin bị thất lạc, không xác định được mộ của từng liệt sĩ. Đến tháng 5/1993, để xây dựng Đài tưởng niệm liệt sĩ của xã, địa phương tiếp tục di dời 12 phần mộ này về nơi an táng hiện nay.

Trong ngày quy tập, đông đảo thân nhân các liệt sĩ, đồng đội và người dân đã có mặt với mong mỏi tìm được hài cốt người thân, xác định danh tính các liệt sĩ để đưa các anh hùng, liệt sĩ về nơi an nghỉ cuối cùng. Không ít người đã chờ đợi giây phút này suốt hàng chục năm. Trong niềm xúc động, bà Huỳnh Thị Lượm (con gái của một liệt sĩ) chia sẻ: “Điều tôi mong nhất là được biết đâu là phần mộ của cha để có nơi hương khói và thực hiện tâm nguyện của mẹ trước lúc qua đời. Bao nhiêu năm nay, không biết cha nằm ở đâu giữa 12 phần mộ, nên mỗi dịp lễ, Tết hay ngày giỗ, chúng tôi đều thắp hương cho tất cả như để tưởng nhớ cha và những người đồng đội của ông”.

Theo Thượng tá Trần Thanh Sơn, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, sau khi quy tập xong, hài cốt của 12 liệt sĩ sẽ được Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lâm Đồng số hóa từng phần mộ, hài cốt, lấy mẫu sinh mẫu theo đúng quy chuẩn và bàn giao cho Sở Nội vụ tỉnh chỉ đạo các địa phương phối hợp tổ chức lễ an táng, truy điệu theo đúng quy định.

Thời gian qua, Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng được triển khai nghiêm túc, đồng bộ và quyết liệt. Đến ngày 18/7, Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Lâm Đồng đã hoàn thành việc lấy mẫu tại 10/11 nghĩa trang liệt sĩ. Qua đó, các lực lượng chức năng đã tiến hành khai quật 1.345 phần mộ cần xác định danh tính và lấy được 633 mẫu sinh phẩm. Toàn tỉnh Lâm Đồng có 12 nghĩa trang liệt sĩ, trong đó 11 nghĩa trang thuộc diện lấy mẫu với 4.776 phần mộ. Trong đó, Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Thuận có số phần mộ cần xác định danh tính nhiều nhất với 3.436 phần mộ.

Đắk Lắk đẩy mạnh lấy mẫu AND, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

Theo Sở Nội vụ tỉnh, Đắk Lắk có 34 nghĩa trang liệt sĩ với 15.222 phần mộ; trong đó 9.304 mộ có đầy đủ thông tin, 1.784 mộ có một phần thông tin và 4.124 mộ chưa xác định được danh tính. Theo kế hoạch, giai đoạn 1 tỉnh có 4.019 phần mộ cần được khai quật, lấy mẫu hài cốt để giám định ADN.

Thực hiện kế hoạch về việc tổ chức lấy mẫu hài cốt liệt sĩ, Sở Nội vụ tỉnh Đắk Lắk đã phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh và các địa phương tổ chức khai quật, lấy mẫu hài cốt tại các nghĩa trang liệt sĩ. Đến nay, công tác lấy mẫu đã hoàn thành tại 9/33 nghĩa trang liệt sĩ; khai quật 611 trong tổng số 4.019 phần mộ theo kế hoạch, thu được 201 mẫu hài cốt đủ điều kiện giám định ADN.

Ông Phan Đại Thắng, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Đắk Lắk cho biết, từ khi triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm đến ngày 20/7/2026, tỉnh đã tìm kiếm, quy tập được 18 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 12 hài cốt quy tập tại Campuchia và 6 hài cốt trong nước; một hài cốt đã xác định được thông tin là liệt sĩ Y Chông Triết. Theo kế hoạch ngày 28/7, lực lượng chức năng tiếp tục khai quật, lấy mẫu tại Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh trên đường 27/7 (phường Phú Yên) và ngày 4/8 thực hiện tại Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh trên đường Võ Thị Sáu (phường Tân Lập).

Theo ông Nguyễn Văn Kiên, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Tân Lập, do trên địa bàn có Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh nên địa phương đang tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ. Bên cạnh đó, phường tiến hành rà soát những khu vực nghi còn mộ liệt sĩ để phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập. Riêng tại Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh còn hơn 200 phần mộ chưa có mẫu sinh phẩm. Do đó, địa phương tăng cường phối hợp các đơn vị, dự kiến sẽ lấy mẫu trong tháng 8/2026, phấn đấu hoàn thành đúng tiến độ và yêu cầu đề ra.

Song song với việc lấy mẫu hài cốt, từ ngày 23 - 26/7, Công an tỉnh Đắk Lắk phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN tại 12 điểm trên toàn tỉnh, với gần 3.000 thân nhân liệt sĩ thuộc diện lấy mẫu. Đơn vị đã phối hợp với Trung tâm Dữ liệu quốc gia về dân cư, Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (Bộ Công an) thành lập các tổ công tác để đôn đốc, hướng dẫn, hỗ trợ công an các xã, phường rà soát, xác minh, lập danh sách 100% liệt sĩ chưa rõ thông tin còn thân nhân đủ điều kiện lấy mẫu ADN; cập nhật, xác thực thông tin thân nhân trên hệ thống dữ liệu quốc gia để bảo đảm việc thu nhận diễn ra chính xác, thuận lợi.

Ông Đào Mỹ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk nêu rõ, tỉnh đang tập trung rà soát, phân công nhiệm vụ cụ thể, huy động các lực lượng thực hiện quyết liệt Chiến dịch 500 ngày đêm, phấn đấu đến ngày 31/10/2026 cơ bản hoàn thành việc khai quật, lấy mẫu đối với các phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính; tiếp tục tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong nước và xây dựng phương án tìm kiếm tại Campuchia.