Bài toán năng lượng không thể trì hoãn

Hơn một thập kỷ qua, tốc độ đô thị hóa tại Việt Nam thuộc nhóm nhanh nhất khu vực Đông Nam Á. Trong báo cáo Vietnam's Urbanization at a Crossroads (Quá trình đô thị hóa tại Việt Nam trước những ngã rẽ) của World Bank, từ thập niên 90 đến nay, Việt Nam có tốc độ đô thị hóa hàng năm đạt khoảng 3-3,4%. Con số này đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia đô thị hóa nhanh nhất Đông Nam Á và cũng là nơi nhu cầu năng lượng cho các công trình dân dụng và thương mại đang tăng với áp lực chưa từng có.

Tốc độ đô thị hóa cao kéo theo nhu cầu điện năng tăng cao. Theo dự báo từ Quy hoạch Điện VIII, nhu cầu tiêu thụ điện năng tại Việt Nam dự kiến sẽ duy trì đà tăng trưởng 10,3-12,5% mỗi năm để phục vụ tốc độ đô thị hóa và phát triển kinh tế.

Trong bối cảnh đó, hệ thống HVAC (Sưởi ấm, Thông gió và Điều hòa không khí) trong các hệ thống tòa nhà, trung tâm thương mại trở thành một trong những điểm tiêu thụ điện năng lớn nhất. Tại Việt Nam, HVAC chiếm từ 30 đến 50% tổng tiêu thụ điện năng trong các tòa nhà thương mại và có thể lên tới 60% trong các trung tâm dữ liệu yêu cầu duy trì ổn định nhiệt độ và độ ẩm liên tục.

Đây chính là lý do hệ thống HVAC trở thành mục tiêu tối ưu hóa năng lượng hàng đầu. Việc trang bị biến tần có khả năng tiết kiệm năng lượng cho hệ thống HVAC là một giải pháp thiết thực, giúp giảm đáng kể chi phí điện năng vận hành tổng thể.

Phần lớn mức tiêu hao này đến từ cách vận hành cũ như hệ thống chạy ở công suất cố định, không phân biệt giờ cao điểm hay giờ vắng người, không phản ứng với sự thay đổi thực tế của môi trường hay mật độ người trong không gian. Điều này dẫn đến gia tăng chi phí vận hành, kéo theo áp lực không nhỏ cho doanh nghiệp.

Ngoài ra, Chính phủ Việt Nam cũng cam kết đạt Net Zero vào năm 2050. Các tiêu chuẩn công trình xanh như LEED, LOTUS... ngày càng được thắt chặt, yêu cầu các doanh nghiệp và chủ đầu tư phải có chiến lược cụ thể để giảm phát thải từ chính hoạt động vận hành hàng ngày của mình. Tiết kiệm năng lượng từ hệ thống HVAC là một phần trong số đó.

Trước bài toàn này, lời giải sẽ là một nền tảng công nghệ thông minh có khả năng nâng cấp từ hệ thống hiện hữu mà không cần thay thế hạ tầng, đảm bảo tính kế thừa và hiệu quả xanh bền vững.

Thế hệ biến tần HVAC mới tái định nghĩa hiệu suất vận hành

Tại triển lãm công nghiệp hàng đầu thế giới Hannover Messe 2026 diễn ra ở Frankfurt (Đức) vừa qua, Schneider Electric chính thức trình làng dòng biến tần Altivar HVAC thế hệ mới. Hệ thống gồm hai model ATH200 và ATH600, được thiết kế chuyên dụng cho hệ thống HVAC trong các công trình hiện đại, được xem là một trong những lời giải tối ưu cho bài toán tiết kiệm năng lượng.

Bà Đoàn Thị Hà, Phó Tổng Giám Đốc Ngành hàng Tự Động Hóa Công Nghiệp Schneider Electric cho biết: “Với dòng biến tần Altivar HVAC mới, chúng tôi đang định nghĩa lại tiêu chuẩn về hiệu suất, độ tin cậy và an toàn cho các hệ thống HVAC hiện đại, giúp các tòa nhà và công trình hạ tầng vận hành năng lượng hiệu quả và thông minh hơn. Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng chú trọng tối ưu chi phí vận hành và thực hiện các cam kết giảm phát thải, đây là một giải pháp thực tế, hỗ trợ các chủ đầu tư, nhà sản xuất và đơn vị vận hành tiến xa hơn trên hành trình đó”.

ATH 200 và ATH600 không chỉ là phiên bản nâng cấp phần cứng thông thường mà là sự tái cấu trúc hoàn toàn từ cốt lõi điều khiển. Bằng việc áp dụng triết lý tự động hóa được xác định bằng phần mềm (Software-defined Automation), dòng sản phẩm này cho phép cấu hình linh hoạt và tự thích ứng với điều kiện vận hành thực tế, vượt qua những ràng buộc cứng nhắc vốn có của thiết bị truyền thống.

ATH200 được tối ưu hóa cho các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) và các hệ thống HVAC nhỏ gọn, giúp rút ngắn chu kỳ thiết kế và đẩy nhanh triển khai trong khi vẫn đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững mới nhất. Đây là lựa chọn phù hợp cho tòa nhà thương mại, văn phòng và các dự án có quy mô vừa và nhỏ.

Trong khi đó, ATH600 ở phân khúc cao hơn, được xây dựng cho hạ tầng trọng yếu như bệnh viện, sân bay quốc tế, trung tâm dữ liệu. Đây đều là những nơi đòi hỏi khả năng điều khiển tiên tiến, vận hành liên tục và có khả năng tích hợp sâu với toàn bộ hệ thống quản lý tòa nhà (BMS).

Điểm đột phá đầu tiên của thế hệ mới này là mức tiết kiệm năng lượng vượt 30% so với hệ thống HVAC truyền thống. Điều này đến từ kiến trúc điều khiển tốc độ biến đổi được tinh chỉnh đặc biệt cho các ứng dụng HVAC, hỗ trợ khách hàng trong việc giảm chi phí năng lượng tiêu thụ tổng thể.

Điểm đột phá thứ hai là khả năng điều chỉnh mức độ sử dụng năng lượng theo người dùng thực tế. Cảm biến hồng ngoại tích hợp AI cho phép hệ thống tự tăng giảm lưu lượng khí dựa trên số người có mặt trong từng khu vực thay vì duy trì công suất cố định bất kể tòa nhà đông hay vắng.

Cơ chế này khi kết hợp với tính năng tối ưu hóa làm mát tự nhiên (free cooling), có thể đưa mức tiết kiệm năng lượng lên tới 80% trong các điều kiện vận hành phù hợp.

Vận hành bền bỉ giữa khí hậu nóng ẩm Việt Nam

Không chỉ tiết kiệm năng lượng, dòng sản phẩm này còn đảm bảo độ tin cậy và bảo mật cao.

Biến tần Altivar HVAC được thiết kế để hoạt động ổn định trong dải nhiệt độ từ -10 độ C đến 60 độ C, chịu được va chạm, rung lắc trong quá trình lắp đặt và vận hành, cùng các biến động về điện áp và độ ẩm môi trường, điện và môi trường. Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới và độ ẩm cao đặc trưng của Việt Nam, thiết kế bền bỉ của dòng Altivar mới giúp đảm bảo các ứng dụng yêu cầu cao không bị gián đoạn hoạt động dù được lắp đặt tại phòng kỹ thuật, trên mái nhà hay các khu vực ngoài trời.

Trong thời đại kết nối số, một hệ thống HVAC không được bảo vệ đúng cách có thể trở thành cửa ngõ để kẻ xấu xâm nhập vào toàn bộ hạ tầng kỹ thuật của tòa nhà. Khi các hệ thống kỹ thuật tòa nhà kết nối ngày càng sâu với hạ tầng IT, khả năng tấn công mở rộng ra theo cấp số nhân.

Altivar HVAC được thiết kế có khả năng tự bảo vệ và cập nhật phần mềm từ xa giúp hệ thống duy trì tính an toàn theo thời gian mà không phát sinh chi phí can thiệp thủ công định kỳ.

Đi kèm với đó, sản phẩm sử dụng các môi chất lạnh thế hệ mới có chỉ số phát thải thấp, đảm bảo thiết bị đáp ứng được cả lộ trình kỹ thuật lẫn lộ trình bền vững của doanh nghiệp trong thập kỷ tới.

Trong một ngành công nghiệp vốn có độ trễ lớn về chuyển đổi, Altivar HVAC không chỉ là một thiết bị mới mà còn là dấu mốc cho một cuộc dịch chuyển thực sự từ vận hành thụ động sang nền tảng thích ứng thông minh.

Đó không chỉ là câu chuyện của một sản phẩm mới mà là câu chuyện của cách ngành HVAC cần phải vận hành trong thập kỷ tới.