Bà Bùi Thị Duyên, Giám đốc doanh nghiệp xã hội SBCC Vietnam, đơn vị trực tiếp triển khai chiến lược truyền thông thay đổi hành vi trong dự án cho biết, có 4 cơ sở kinh doanh thịt chó mèo ở Hà Nội vừa thông báo sẽ dừng hoạt động, sau khi tham gia chương trình tập huấn chuyển đổi sinh kế do Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội, Tổ chức Soi Dog Foundation và Doanh nghiệp xã hội Truyền thông thay đổi hành vi hướng tới phát triển bền vững Việt Nam (SBCC Vietnam) phối hợp tổ chức.

Dự án “Thí điểm mô hình phòng, chống bệnh dại và phát triển kinh tế bền vững, từng bước chuyển đổi hoạt động buôn bán thịt chó, mèo tại một số phường tại Hà Nội” được UBND Thành phố phê duyệt tháng 7/2025, nhằm góp phần thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia không còn ca tử vong ở người do bệnh dại vào năm 2030; đồng thời nâng cao năng lực quản lý, kiểm soát dịch bệnh và từng bước tiếp cận các tiêu chuẩn phúc lợi động vật phù hợp với thông lệ quốc tế.

Theo Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y, điểm nhấn của chương trình tập huấn là đưa ra các giải pháp tăng cường phòng, chống bệnh dại và phát triển kinh tế bền vững, từng bước chuyển đổi hoạt động buôn bán thịt chó, mèo sang định hướng chuyển đổi sinh kế cho các hộ. 

“Thay vì các mô hình kinh doanh tiềm ẩn rủi ro, những dự án trên đã giới thiệu các ngành nghề thay thế có tiềm năng phát triển như dịch vụ thú cưng, kinh doanh thực phẩm an toàn hoặc các mô hình kinh doanh nhỏ phù hợp với điều kiện thực tế của người dân. Đây là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển đô thị hiện đại”, đại diện Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y cho biết.

Bước đầu cho thấy tín hiệu tích cực khi đã có gần chục hộ kinh doanh chủ động đăng ký tham gia chuyển đổi ngay sau đợt tập huấn đầu tiên. Những trường hợp này được xem là “hạt nhân” lan tỏa, góp phần thay đổi nhận thức và tạo động lực cho cộng đồng.

Từ góc độ người trong cuộc, nhiều hộ kinh doanh cũng bày tỏ mong muốn thay đổi. Sau nhiều năm gắn bó với nghề, không ít người nhận thấy sự bấp bênh, rủi ro về sức khỏe, môi trường và pháp lý ngày càng gia tăng. Việc được tiếp cận một chương trình hỗ trợ bài bản, có lộ trình rõ ràng đã tạo niềm tin và động lực để họ mạnh dạn chuyển hướng.

Chị Nguyễn Thị Phượng là 1 trong 4 chủ cơ sở kinh doanh thịt chó, mèo tại phường Dương Nội, Hà Nội đã quyết định khép lại nghề cũ, sau hành trình đồng hành qua các buổi vận động và tập huấn chuyển đổi sinh kế của Dự án “Thí điểm mô hình phòng chống bệnh dại, phát triển kinh tế bền vững, từng bước chuyển đổi hoạt động buôn bán thịt chó mèo tại một số phường ở Hà Nội”.

Với nhiều người, việc từ bỏ một nghề gắn bó cả đời không đơn thuần là chuyện kinh tế, đó còn là thói quen, là cái neo buộc cả gia đình vào một nhịp sống quen thuộc. Quán của chị Phượng hoạt động nhiều năm, khách quen không thiếu, nguồn hàng đã nhập, vốn còn đọng.

“Tôi hoàn toàn đồng tình với những vấn đề mà các cán bộ đã phân tích trong buổi tập huấn. Thực tế, những rủi ro về sức khỏe cộng đồng liên quan đến bệnh dại hay các tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn thực phẩm là điều tôi luôn trăn trở. Khi nguồn hàng chưa thể truy xuất nguồn gốc hay kiểm soát dịch bệnh triệt để, cả người bán lẫn người mua đều đang đối mặt với những mối nguy không đáng có”, chị Nguyễn Thị Phượng chia sẻ.

Không chỉ cơ sở kinh doanh của chị Phượng, nhiều hộ kinh doanh thịt chó, sau khi tham gia buổi tập huấn đã nhận thức rõ, việc tiếp xúc trực tiếp với thịt chó sống chưa qua kiểm dịch hàng ngày tiềm ẩn nhiều nguy cơ từ virus, vi khuẩn và ký sinh trùng, ảnh hưởng đến sức khỏe của bản thân, gia đình họ, sau đó là những người xung quanh. 

“Tôi thực sự muốn dừng lại nhưng để nghỉ ngay lập tức, tôi vẫn còn đó gánh nặng mưu sinh. Trong kho vẫn còn hàng nhập, cả dòng tiền của gia đình đều đang nằm ở đây”, chị Nguyễn Thị Phượng trăn trở. “Tôi mong có thêm thời gian để chuyển đổi, bán hết hàng tồn, thu hồi phần vốn và sắp xếp lại tài chính gia đình trước khi dừng việc kinh doanh thịt chó, mèo”.

Chị Nguyễn Thị Phượng cũng bày tỏ muốn cử con gái lớn (hiện chưa có việc làm), thay mặt gia đình tham gia lớp học chuyển đổi nghề. "Cháu còn trẻ, học nhanh hơn tôi. Tôi muốn cháu đi học trước, về chỉ lại cho cả nhà cùng làm theo. Nếu cháu tìm được một nghề ổn định từ chương trình trên, gia đình tôi cũng có chỗ trông cậy để làm lại từ đầu”, chị Nguyễn Thị Phượng bày tỏ.

Ông Faizan Jalil, Quản lý cấp cao Tổ chức Soi Dog Foundation nhấn mạnh: "Số liệu thị trường cho thấy, ngành dịch vụ thú cưng tại Hà Nội đang tăng trưởng mạnh mẽ, tạo ra nhiều cơ hội nghề nghiệp với thu nhập ổn định và môi trường làm việc văn minh hơn". Dựa trên kinh nghiệm triển khai tại Thái Lan và các quốc gia khác trong khu vực, Tổ chức Soi Dog Foundation khẳng định, khi được cung cấp lựa chọn sinh kế khả thi với lộ trình cụ thể từng bước và sự hỗ trợ đồng hành thực chất, đa số người dân đều sẵn sàng và thành công trong việc chuyển sang ngành nghề mới an toàn, bền vững hơn với thu nhập không thua kém, thậm chí cao hơn trước.

"Soi Dog Foundation cam kết hỗ trợ toàn diện từ đào tạo kỹ năng nghề, hỗ trợ khởi nghiệp, đến kết nối thị trường và mạng lưới đối tác kinh doanh”, ông Faizan Jalil khẳng định.

Từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận 10 ca nghi mắc/tử vong do bệnh dại. Tại Hà Nội, đã xuất hiện 2 ổ dịch trên động vật tại Hòa Lạc và Hạ Bằng, buộc tiêu hủy 28 con, nhiều người phải điều trị dự phòng. Những con số này phản ánh tình hình dịch bệnh còn phức tạp, đòi hỏi các biện pháp can thiệp đồng bộ và quyết liệt hơn.

Thành phố Hà Nội đang siết chặt kiểm soát nguồn gốc thực phẩm, xóa bỏ các điểm bán hàng rong và chợ tạm trên vỉa hè, lòng đường; đồng thời triển khai nhiều đợt kiểm tra đột xuất và định kỳ về các điều kiện hoạt động như giấy phép kinh doanh, hóa đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ hàng hóa và điều kiện vệ sinh cơ sở… trong năm 2026.

“Nếu được thực hiện đồng bộ, có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự hưởng ứng của người dân, đây sẽ là nền tảng quan trọng để xây dựng một môi trường sống an toàn, văn minh và bền vững cho Hà Nội trong thời gian tới”, đại diện Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y khẳng định.