Theo kênh CNN ngày 21/2, thực tế cho thấy việc thuyết phục sáu thẩm phán Tòa án Tối cao Mỹ rằng Tổng thống Donald Trump đã vượt thẩm quyền khi áp đặt các mức thuế quan trên diện rộng dựa vào quyền hạn khẩn cấp về kinh tế là phần dễ dàng. Phần khó khăn là xác định điều gì sẽ xảy ra với hàng chục tỷ USD mà các công ty Mỹ đã nộp sau khi Tổng thống Trump tăng thuế quan đối với mọi đối tác toàn cầu trong năm 2025.

Chính quyền Tổng thống Trump, cả chính thức lẫn không chính thức, đã cam kết sẽ hoàn trả các khoản thuế đã thu nếu Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết bất lợi cho họ. Tuy nhiên, cả chính quyền lẫn các thẩm phán cũng chưa nêu rõ cơ chế thực hiện cụ thể.

Trong ý kiến phản đối, Thẩm phán Brett Kavanaugh viết: “Việc hoàn trả hàng tỷ USD sẽ gây ra những hệ quả đáng kể đối với Bộ Tài chính Mỹ”.

Ông tiếp tục: “Hôm nay, Tòa không nói gì về việc liệu chính phủ sẽ tiến hành trả lại hàng tỷ USD đã thu từ các nhà nhập khẩu hay không và sẽ thực hiện thế nào. Nhưng quy trình đó có khả năng sẽ là một ‘mớ hỗn độn’, như đã được thừa nhận trong phần tranh luận”.

Ngày 20/2, Tổng thống Trump đặt câu hỏi vì sao các thẩm phán không nêu rõ liệu khoản thu từ thuế quan có cần được hoàn trả hay không. Ông nói với các phóng viên: “Tôi đoán việc này sẽ phải trải qua quá trình kiện tụng trong hai năm tới”. Sau đó, ông cho rằng có thể là 5 năm tới.

Điều đó nhiều khả năng nghĩa là các doanh nghiệp sẽ phải đấu tranh quyết liệt để có cơ hội được hoàn tiền, dù chính phủ lưu giữ hồ sơ rất chi tiết về tất cả các khoản thanh toán thuế quan.

Ông Ted Posner, luật sư thương mại và là đối tác tại công ty Baker Botts, bình luận: “Vụ kiện chưa bao giờ xoay quanh việc hoàn tiền và không thể hình dung Tòa án Tối cao Mỹ lại đi sâu vào chi tiết cách thức áp dụng hoàn trả”.

Ông nói: “Chúng tôi đang trao đổi với các công ty về các bước tiếp theo, đồng nghĩa phải tiếp tục chờ đợi, lần này là chờ Tòa Thương mại Quốc tế. Quy trình hoàn trả nào cũng sẽ yêu cầu hồ sơ nộp rất chi tiết và hiện tại các công ty, thậm chí cả các quốc gia, đều đang ở trong tình trạng chờ đợi”. Về cơ bản, điều đó có nghĩa là từng nhà nhập khẩu sẽ phải tự nộp đơn kiện để có cơ hội được hoàn tiền.

Trong cuộc phỏng vấn với Reuters tháng trước, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết cơ quan này có đủ tiền mặt để hoàn trả cho các nhà nhập khẩu, nhưng quy trình có thể kéo dài hơn một năm.

Ông nói: “Sẽ không phải vấn đề nếu chúng tôi phải hoàn trả, nhưng tôi có thể nói rằng nếu điều đó xảy ra thì đây chỉ là một màn trục lợi của doanh nghiệp”. Sau đó, ông Bessent đặt câu hỏi liệu các công ty như Costco, vốn đã chủ động kiện chính phủ Mỹ để bảo vệ quyền lợi được hoàn tiền, có trả lại khoản tiền nào họ nhận được cho khách hàng hay không.

Ông Bessent phát biểu tại một sự kiện do Câu lạc bộ Kinh tế Dallas tổ chức ngày 20/2: “Tôi có cảm giác người dân Mỹ sẽ không nhận được số tiền đó”.

Đây không phải lần đầu chính phủ phải hoàn trả thuế quan sau một quyết định của Tòa án Tối cao Mỹ. Một phán quyết năm 1998 đã dẫn tới việc hoàn trả 730 triệu USD tiền thuế quan cho các công ty Mỹ, dù phải mất hai năm mới hoàn tất.

Bà Alexis Early, luật sư thương mại và là đối tác tại công ty BCLP, nói về nhóm thuế quan theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) mà Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ: “Hiện vẫn chưa rõ liệu Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ sẽ theo tiền lệ lịch sử hoặc các quy trình hiện có hay cần một quy trình mới để xử lý quy mô và khối lượng khổng lồ của các mức thuế theo IEEPA”.

Đối với người tiêu dùng vốn đã phải trả chi phí thuế quan thông qua giá hàng hóa cao hơn, khả năng được hoàn tiền dường như rất thấp.

Bà Stephanie Roth, nhà kinh tế trưởng tại Wolfe Research, nói: “Các công ty rất khó có khả năng bắt đầu giảm giá vì lý do này. Walmart sẽ không gửi cho khách hàng một tấm séc hoàn lại 15% thuế quan đối với đôi giày thể thao khách hàng đã mua cách đây bốn tháng”.