Giống như nhiều đứa trẻ khác, Matthew Shifrin rất thích lắp Lego. Nhưng vì bị khiếm thị, anh buộc phải nhờ bạn bè và người thân hỗ trợ. Thậm chí đôi khi còn hối lộ họ bằng trà để họ ghé qua giúp hoàn thành mô hình.

Mọi thứ thay đổi khi anh 13 tuổi. Một người bạn của gia đình kiêm bảo mẫu đã đến nhà ở Newton, bang Massachusetts, mang theo một tập tài liệu hướng dẫn lắp ráp viết bằng chữ nổi. Điều này cho phép Shifrin hoàn thành một mô hình cung điện Trung Đông mà không cần dựa vào những hình minh họa đầy màu sắc như thông thường.

“Đó là lần đầu tiên tôi có thể tự mình lắp một bộ Lego”, Shifrin nói tại nhà riêng, nơi trưng bày nhiều mô hình anh đã hoàn thành, trong đó có tượng Nữ thần Tự do và tên lửa Apollo Saturn V của NASA. Anh nói: “Tôi hoàn toàn làm chủ quá trình. Tôi biết từng mảnh ghép nằm ở đâu và hiểu mình đang tạo ra điều gì”.

Trải nghiệm này trở thành bước ngoặt. Sau khi người bảo mẫu qua đời, Shifrin quyết định hoàn thiện các hướng dẫn mà hai người từng đăng tải trên mạng, với mong muốn nhiều người khiếm thị khác cũng có thể tự lắp Lego.

Ba năm trước, anh thành lập tổ chức Bricks for the Blind. Ở tuổi 28, Shifrin điều hành một đội ngũ gồm khoảng 30 người biên soạn bình thường và các tình nguyện viên khiếm thị phụ trách kiểm định. Trang web của tổ chức cung cấp miễn phí các hướng dẫn lắp ráp dưới nhiều định dạng: người dùng có thể in ra bằng chữ nổi, sử dụng máy tính chuyên dụng hoặc dùng phần mềm đọc màn hình để chuyển văn bản thành giọng nói.

Các hướng dẫn này cho phép người khiếm thị tự lắp ráp, dù trong một số trường hợp họ vẫn cần người hỗ trợ phân loại mảnh ghép. Ngoài ra, họ cũng có thể sử dụng các ứng dụng nhận diện mảnh Lego bằng trí tuệ nhân tạo.

Đến nay, tổ chức đã xây dựng hướng dẫn cho hơn 540 bộ Lego, từ những bộ nhỏ khoảng 100 mảnh đến các mô hình lớn tới 4.000 mảnh. Khoảng 3.000 người đã sử dụng các tài liệu này tại Mỹ và nhiều quốc gia khác như Australia.

Tác động của sáng kiến không dừng lại ở cộng đồng người dùng. Năm 2017, Shifrin đã liên hệ với Tập đoàn Lego để đề xuất cải thiện khả năng tiếp cận. Từ năm 2019, hãng bắt đầu phát triển hướng dẫn bằng âm thanh và chữ nổi cho nhiều bộ sản phẩm.

Đến năm 2020, Lego ra mắt dòng gạch chữ nổi, với các ký hiệu chữ cái và số trên bề mặt viên gạch, hỗ trợ nhiều ngôn ngữ như tiếng Anh, Pháp và Tây Ban Nha. Hãng cũng bổ sung các nhân vật khiếm thị trong một số bộ sản phẩm.

Shifrin, còn là diễn viên, nhà soạn nhạc và ca sĩ opera, cho biết anh nhận được nhiều chia sẻ từ người dùng. Có những ông bà khiếm thị nói rằng họ lần đầu có thể chơi Lego cùng cháu. Trước đây, họ không thể tham gia, nhưng giờ có thể trực tiếp hướng dẫn.

Với các bậc cha mẹ khiếm thị, thay đổi này càng rõ rệt. Natalie Charbonneau cho biết cô có thể cùng con trai 5 tuổi lắp Lego mà không cần phụ thuộc vào chồng.

Cô chia sẻ: “Nếu con có thắc mắc, tôi có thể kiểm tra hoặc làm cùng con, thay vì phải nói đợi bố về nhé. Giờ tôi cũng có thể tham gia cùng con”.

Trong một trường hợp khác, Daniel Millan, người mất thị lực do khối u chèn ép dây thần kinh thị giác, đã tìm đến Bricks for the Blind. Ban đầu anh thử một bộ nhỏ, sau đó cùng vợ hoàn thành một mô hình hoa hồng vào dịp kỷ niệm.

Anh nói: “Có thể tự làm mọi thứ mang lại cảm giác tự do. Vấn đề không còn là những gì tôi đã mất đi, mà là những gì tôi vẫn có thể kiến tạo”.

Theo các chuyên gia giáo dục, những hướng dẫn này không chỉ mang lại niềm vui mà còn giúp trẻ khiếm thị phát triển kỹ năng vận động tinh và cảm nhận xúc giác, đồng thời có được trải nghiệm giống như các bạn khác.

Tại nhà riêng, Shifrin thường hướng dẫn người mới bắt đầu. Anh mô tả từng bước và khuyến khích họ tự thực hiện.

Từng mảnh ghép được đặt đúng vị trí. Quá trình diễn ra chậm nhưng chắc chắn. Với nhiều người khiếm thị, đó là lần đầu họ có thể tự hoàn thành một mô hình Lego bằng chính đôi tay của mình.