Cùng làm việc có đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Y tế, các sở, ngành liên quan của tỉnh Tây Ninh. Nội dung khảo sát tập trung vào việc đánh giá toàn diện thực trạng hạ tầng, năng lực thông quan, tổ chức phân luồng phương tiện và hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng chức năng tại cửa khẩu trọng điểm này.

Ông Thái Bình An, Phó Trưởng ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Tây Ninh cho biết, thời gian qua, UBND tỉnh đã chỉ đạo các lực lượng chức năng, nòng cốt là Bộ đội Biên phòng tỉnh, phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành và địa phương biên giới triển khai đồng bộ công tác xác định phạm vi khu vực cửa khẩu theo đúng quy định pháp luật.

Đến nay, Tây Ninh đã hoàn thành việc xác định phạm vi và cắm biển báo tại 14 cửa khẩu, gồm 3 cửa khẩu quốc tế, 2 cửa khẩu chính và 9 cửa khẩu phụ; tiếp tục hoàn thiện hồ sơ với 7 cửa khẩu còn lại. Việc xác định rõ ranh giới và hệ thống biển báo không chỉ tạo cơ sở pháp lý vững chắc mà còn góp phần nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước, bảo đảm an ninh, trật tự khu vực biên giới. Công tác quản lý cửa khẩu được triển khai đồng bộ, bám sát quy định của pháp luật về biên giới quốc gia và quản lý cửa khẩu. Nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, chiến sĩ và người dân khu vực biên giới từng bước được nâng cao. Quy trình kiểm tra, kiểm soát xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu được thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ nhưng vẫn đảm bảo thông thoáng, tạo thuận lợi cho hoạt động giao thương.

Cơ chế phối hợp liên ngành giữa Biên phòng - Hải quan - Công an - Kiểm dịch được duy trì hiệu quả, góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội trên tuyến biên giới, đồng thời nâng cao hiệu quả kiểm soát, phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và các hành vi vi phạm pháp luật. Là cửa khẩu quốc tế lớn nhất của tỉnh Tây Ninh, Mộc Bài giữ vai trò trung tâm trong hành lang kinh tế xuyên Á, là đầu mối giao thương quan trọng giữa Việt Nam và Campuchia cũng như khu vực ASEAN. Hiện khu vực cửa khẩu đã hình thành tương đối đầy đủ các khu chức năng phục vụ kiểm soát, logistics và dịch vụ. Trên địa bàn có 5 dự án bến bãi và dịch vụ logistics đang hoạt động với tổng diện tích khoảng 26,74 ha.

Theo đánh giá của các cơ quan chức năng, hạ tầng đang chịu áp lực lớn do lưu lượng người và phương tiện tăng nhanh vượt xa công suất thiết kế ban đầu. Trạm kiểm soát liên hợp cửa khẩu quốc tế Mộc Bài được xây dựng từ năm 2004 với công suất khoảng 2.000 lượt người/ngày và 200 lượt phương tiện/ngày. Lưu lượng thực tế đã tăng lên 5.000-6.000 lượt người/ngày với hơn 100 quốc tịch, cùng hơn 1.300 lượt phương tiện mỗi ngày. Số lượng phương tiện vận tải hàng hóa chiếm tỷ trọng lớn; trong đó, hơn 80% là xe quá cảnh phải thực hiện thủ tục hải quan trước khi thông quan. Điều này dẫn đến tình trạng quá tải cục bộ, ùn tắc giao thông tại khu vực cửa khẩu, ảnh hưởng đến thời gian thông quan và hiệu quả giám sát. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải rà soát, điều chỉnh phương án tổ chức giao thông, phân luồng phương tiện và nâng cấp hạ tầng nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

UBND tỉnh Tây Ninh kiến nghị các bộ, ngành Trung ương xem xét, thống nhất phương án phân luồng phương tiện theo hướng tách riêng luồng xe hàng hóa xuất nhập khẩu với luồng phương tiện chở hành khách. Các phương tiện vận chuyển hàng hóa sẽ được điều tiết đi theo các tuyến riêng, không đi qua nhà kiểm soát liên hợp, nhằm giảm áp lực cho khu vực này, đồng thời bảo đảm an toàn cho người và phương tiện thực hiện thủ tục xuất nhập cảnh. Tỉnh cũng đề xuất lắp đặt hệ thống barie tại các vị trí phù hợp trong khu vực cửa khẩu để duy trì kiểm soát theo đúng quy định pháp luật. Kinh phí thực hiện do ngân sách địa phương đảm bảo, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng chỉ đạo thống nhất về mẫu mã, tiêu chuẩn kỹ thuật để triển khai đồng bộ trên toàn quốc.

Tây Ninh tiếp tục đẩy mạnh quy hoạch, đầu tư hạ tầng cửa khẩu theo hướng hiện đại, đồng bộ với hệ thống giao thông kết nối, đặc biệt là dự án đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Mộc Bài. Việc kết nối hạ tầng giao thông chiến lược này được kỳ vọng sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển kinh tế biên mậu, logistics và thương mại xuyên biên giới.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Tây Ninh Nguyễn Hồng Thanh nhấn mạnh định hướng xây dựng Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài trở thành cửa khẩu thông minh, hiện đại, phù hợp với xu thế hội nhập và chuyển đổi số. Tỉnh đã và đang triển khai nhiều giải pháp như nâng cấp hệ thống thoát nước, chỉnh trang hạ tầng kỹ thuật, mở rộng các tuyến đường kết nối, đồng thời nghiên cứu áp dụng mô hình “cửa khẩu thông minh” đã được triển khai tại một số địa phương phía Bắc. Công tác phối hợp với các tỉnh giáp biên của Campuchia tiếp tục được tăng cường, góp phần xây dựng khu vực biên giới hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển bền vững.

Thiếu tướng Võ Tiến Nghị, Phó Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, đánh giá cao nỗ lực của tỉnh Tây Ninh trong việc nâng cao chất lượng công tác quản lý nhà nước tại cửa khẩu, duy trì hiệu quả hoạt động xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu theo đúng các hiệp định và quy định pháp luật. Đối với các kiến nghị của địa phương, Đoàn công tác cơ bản thống nhất với phương án phân luồng phương tiện qua hai bên cửa khẩu, không đi qua nhà kiểm soát liên hợp nhằm giảm tải và bảo đảm an toàn; nhất trí chủ trương lắp đặt hệ thống barie kiểm soát tại khu vực cửa khẩu, yêu cầu hoàn thành trước ngày 30/7/2026. Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng giao Cục Cửa khẩu phối hợp với Bộ đội Biên phòng tỉnh Tây Ninh tham mưu UBND tỉnh khảo sát, lựa chọn vị trí, thiết kế kỹ thuật phù hợp, đảm bảo tính thống nhất và hiệu quả trong tổ chức kiểm soát.

Đối với dự án kết nối cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Mộc Bài với tuyến Phnôm Pênh - Bà Vẹt (Campuchia), Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng khẳng định sẽ phối hợp tham mưu Bộ Quốc phòng ủng hộ chủ trương của địa phương trên cơ sở tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành. Việc rà soát toàn diện công tác quản lý, phân luồng phương tiện tại Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài không chỉ giải quyết những điểm nghẽn trước mắt mà còn hướng tới mục tiêu lâu dài: xây dựng một cửa khẩu hiện đại, thông minh, đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển kinh tế biên mậu trong giai đoạn mới.