Trong một nhà hàng nhỏ bán đồ ăn Nepal tại thủ đô Tokyo, chị Budhathoki Samjhana đang lo ngại phải từ bỏ công việc kinh doanh mà mình gây dựng suốt nhiều năm qua do những quy định mới về visa của Nhật Bản.

Mặc dù Nhật Bản đang đối mặt với tình trạng già hóa dân số và thiếu hụt lao động trong nhiều lĩnh vực, nhưng chính phủ nước này đã siết chặt các quy định đối với visa quản lý kinh doanh từ cuối năm 2025, trong bối cảnh dư luận ngày càng quan ngại về nhập cư, du lịch quá tải và làn sóng đầu tư nước ngoài đẩy giá bất động sản tăng cao.

Chị Budhathoki, 38 tuổi, quốc tịch Nepal, sang Nhật Bản theo diện du học năm 2016. Sau nhiều năm tiết kiệm, chị mở nhà hàng đầu tiên vào năm 2023, bên cạnh các quán cafe Việt Nam, đồ nướng Hàn Quốc, quán cari Ấn Độ tại khu phố Okubo. Đến đầu năm nay đã khai trương cơ sở thứ ba. Sau gần 10 năm xa cách, chị mới có thể đón con gái sang Nhật Bản học tập.

Tuy nhiên, việc siết chặt điều kiện cấp và gia hạn visa khiến chị đối mặt nguy cơ không thể tiếp tục ở lại Nhật Bản.

"Tôi luôn mong trở thành cầu nối giữa Nhật Bản và Nepal, nhưng giấc mơ ấy đang tan vỡ", chị chia sẻ với hãng tin Pháp AFP.

Theo quy định mới, người sở hữu visa quản lý kinh doanh có ba năm để đáp ứng các điều kiện bổ sung. Trong đó, yêu cầu về vốn tối thiểu tăng từ 5 triệu yên lên 30 triệu yên (khoảng 206.000 USD), vượt quá khả năng của nhiều doanh nghiệp nhỏ.

"Điều đó gần như không thể", chị Budhathoki nói và cho biết điều khiến chị lo lắng nhất là tương lai của con gái đang theo học tại một trường ở Nhật Bản.

Không chỉ các doanh nhân Nepal chịu ảnh hưởng. Ông Manish Kumar, chủ một nhà hàng người Ấn Độ đã sinh sống tại Nhật Bản gần 30 năm, cho biết visa quản lý kinh doanh của ông không được gia hạn. Theo các chuyên gia tư vấn, cơ quan quản lý nhập cư hiện yêu cầu nhiều giấy tờ hơn, như chứng từ nộp thuế và bảo hiểm xã hội.

"Tất cả các con tôi chỉ nói tiếng Nhật, nhưng gia đình tôi lại được yêu cầu trở về Ấn Độ", ông Kumar chia sẻ tại một cuộc họp về chính sách visa hồi tháng 6.

Hơn 67.800 người đã ký vào bản kiến nghị kêu gọi chính phủ đình chỉ các quy định mới. Người khởi xướng kiến nghị, ông Taro Tsurugashima, cho rằng nhiều doanh nhân nước ngoài đã đóng góp tích cực cho cộng đồng và nền kinh tế địa phương.

Việc siết chặt quy định diễn ra sau khi Bộ Tư pháp Nhật Bản công bố kế hoạch hướng tới mục tiêu "không còn cư dân nước ngoài cư trú bất hợp pháp". Người nước ngoài cũng trở thành chủ đề nổi bật trong cuộc bầu cử Thượng viện năm 2025, khi đảng Sanseito theo đường lối "ưu tiên người Nhật" gia tăng ảnh hưởng với lập trường cứng rắn về nhập cư.

Sau khi nhậm chức vào tháng 10 năm ngoái, Thủ tướng Sanae Takaichi cam kết tăng cường kiểm soát người nước ngoài và siết chặt việc cấp thị thực.

Theo chuyên gia tư vấn hành chính Kazuki Yuda, visa quản lý kinh doanh vốn được thiết kế nhằm thu hút doanh nhân nước ngoài, song thời gian qua đã bị một số người lợi dụng như con đường định cư mà không có hoạt động kinh doanh thực chất. Đến giữa năm 2025, Nhật Bản có khoảng 46.000 người sở hữu loại visa này, tăng khoảng 70% so với năm 2020, trong đó khoảng một nửa là công dân Trung Quốc.

Ông Yuda cho biết đã xuất hiện tình trạng một số môi giới bất động sản quảng bá sai lệch rằng chỉ cần mua nhà tại Nhật Bản là có thể được cấp visa.

Tuy nhiên, cả ông Yuda và chuyên gia tư vấn Daisuke Komori đều cho rằng các quy định mới không chỉ ngăn chặn hành vi lợi dụng chính sách mà còn gây khó khăn cho nhiều chủ nhà hàng nhỏ và doanh nhân trẻ đang kinh doanh hợp pháp.

Ngoài yêu cầu về vốn, người sở hữu visa quản lý kinh doanh hiện còn phải tuyển dụng ít nhất một công dân Nhật Bản hoặc người có quyền cư trú dài hạn.

Theo một doanh nhân người Bangladesh điều hành công ty thương mại tại Tokyo, quy định này rất khó thực hiện trong bối cảnh Nhật Bản đang thiếu lao động. Ông cho rằng sẽ rất khó tuyển nhân viên khi doanh nghiệp luôn đối mặt nguy cơ không được gia hạn visa cho người quản lý.

Trong khi đó, Bộ trưởng Tư pháp Hiroshi Hiraguchi cho biết chính phủ chưa có kế hoạch sửa đổi các quy định mới, song khẳng định cơ quan chức năng sẽ xem xét từng trường hợp cụ thể trong quá trình thực thi.