Tài nguyên nguyên bản - nền tảng của thương hiệu du lịch xanh

Trong bức tranh du lịch Việt Nam, không nhiều địa phương còn giữ được đồng thời ba lớp tài nguyên ở trạng thái gần như nguyên bản: rừng nguyên sinh, không gian biển đảo chưa bị bê tông hóa và hệ thống di tích lịch sử có chiều sâu đặc biệt. Đây là lợi thế và là nền tảng để Quảng Trị định vị thương hiệu du lịch xanh.

Ở phía Tây, hệ sinh thái rừng nhiệt đới liên kết với Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (Di sản thiên nhiên thế giới được UNESCO hai lần vinh danh) tạo nên không gian sinh thái rộng lớn với giá trị địa chất và đa dạng sinh học hàng đầu khu vực. Các khu bảo tồn như: Động Châu - Khe Nước Trong, Đakrông, Bắc Hướng Hóa… vẫn giữ được vẻ đẹp hoang sơ, là điều kiện lý tưởng để phát triển du lịch sinh thái, mạo hiểm và du lịch “chữa lành”.

Ở phía Đông, dải bờ biển dài gần 200 km với các bãi tắm đẹp như: Nhật Lệ, Bảo Ninh, Cửa Tùng, Cửa Việt… cùng đảo Cồn Cỏ tạo nên không gian biển đảo giàu tiềm năng. Lợi thế của Quảng Trị không nằm ở sự sôi động, mà ở sự tĩnh lặng, trong lành và chưa bị khai thác quá mức - yếu tố then chốt để phát triển các tổ hợp nghỉ dưỡng sinh thái cao cấp theo hướng bền vững.

Hệ thống sông ngòi như: Thạch Hãn, Hiền Lương - Bến Hải cùng các nguồn nước khoáng nóng như Bang, Klu mở ra hướng phát triển du lịch nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe - phân khúc đang tăng trưởng nhanh trên thế giới.

Đặc biệt, lớp trầm tích văn hóa - lịch sử với hàng trăm di tích, trong đó có những “địa chỉ đỏ” mang tầm vóc quốc gia như: Thành cổ Quảng Trị, Hiền Lương - Bến Hải, địa đạo Vịnh Mốc, Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn, Đường 9… tạo nên chiều sâu nhân văn riêng biệt. Đây là nền tảng để phát triển dòng sản phẩm du lịch lịch sử, du lịch ký ức - một hướng đi khác biệt của Quảng Trị.

Không chỉ dừng ở tiềm năng, du lịch Quảng Trị đang ghi nhận đà tăng trưởng rõ nét, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Giai đoạn 2020 - 2025, địa phương đón hơn 31,5 triệu lượt khách, tổng thu du lịch đạt trên 34.500 tỷ đồng, duy trì tốc độ tăng trưởng cao. Hệ thống lưu trú phát triển lên khoảng 780 cơ sở với gần 12.000 phòng; chất lượng dịch vụ từng bước được nâng lên với sự xuất hiện của các khách sạn tiêu chuẩn 4 - 5 sao. Hệ sinh thái du lịch ngày càng đa dạng với hơn 70 khu, điểm tham quan, từ du lịch sinh thái, hang động, văn hóa - lịch sử đến du lịch cộng đồng. Các sản phẩm mới như du lịch thích ứng thời tiết, du lịch đêm, du lịch chăm sóc sức khỏe… đang được đưa vào khai thác, góp phần kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của du khách.

Những kết quả này cho thấy thị trường du lịch Quảng Trị đã vượt qua giai đoạn khởi tạo, từng bước định hình rõ nét, sẵn sàng đón nhận các dòng vốn đầu tư quy mô lớn và chất lượng cao.

Quy hoạch rõ ràng - định hình trục phát triển

Một trong những yếu tố then chốt tạo nên sức hấp dẫn của Quảng Trị là việc chủ động xây dựng quy hoạch phát triển du lịch theo hướng xanh, bền vững và có tầm nhìn dài hạn.

Trong Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, du lịch được xác định là ngành kinh tế quan trọng, phát triển theo mô hình tăng trưởng xanh gắn với bảo tồn tài nguyên và phát huy giá trị văn hóa. Không gian du lịch được tổ chức theo các vùng chức năng rõ ràng: phía Tây là vùng lõi sinh thái; khu vực ven biển và đảo Cồn Cỏ phát triển du lịch nghỉ dưỡng; khu vực nông thôn phát triển du lịch cộng đồng và nông nghiệp. Các trục động lực như tuyến Phong Nha - Kẻ Bàng và Cửa Việt - Cửa Tùng - Cồn Cỏ được định hướng trở thành các khu du lịch trọng điểm, có khả năng lan tỏa mạnh mẽ. Định hướng sản phẩm tập trung vào du lịch sinh thái, hang động, văn hóa - lịch sử, nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe; đồng thời hướng tới mục tiêu giảm phát thải, tiến tới phát thải ròng bằng “0”.

Ông Nguyễn Đức Tân, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Quảng Trị cho biết, du lịch xanh là sự kết hợp hài hòa giữa bảo tồn tài nguyên, giảm phát thải, phát triển sinh kế cộng đồng và nâng cao chất lượng trải nghiệm. Cốt lõi của mô hình này là tạo ra “trải nghiệm sâu”, nơi du khách không chỉ tham quan mà thực sự hòa mình vào thiên nhiên, văn hóa và đời sống bản địa.

Theo ông Phạm Hải Quỳnh, Viện trưởng Viện Phát triển du lịch châu Á, Quảng Trị không cần cạnh tranh bằng quy mô, mà bằng sự khác biệt - nơi du khách tìm thấy sự tĩnh lặng, trải nghiệm sâu và những giá trị bền vững. Tuy nhiên, nếu phát triển thiếu kiểm soát, chạy theo lợi ích ngắn hạn, địa phương có nguy cơ đánh mất chính lợi thế nguyên sơ - yếu tố cốt lõi tạo nên sức hấp dẫn và năng lực cạnh tranh dài hạn.

Mở không gian đầu tư - cơ hội cho nhà đầu tư chiến lược

Trên nền tảng tài nguyên và quy hoạch, Quảng Trị đang mở ra không gian đầu tư hấp dẫn trong lĩnh vực du lịch xanh. Theo ông Nguyễn Đức Tân (Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Quảng Trị), địa phương hiện còn quỹ đất lớn, phân bố linh hoạt theo cả trục Bắc - Nam và Đông - Tây, gắn với các hệ sinh thái đặc trưng. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển đa dạng sản phẩm như nghỉ dưỡng sinh thái cao cấp, du lịch chữa lành, du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp và trải nghiệm văn hóa, lịch sử - những phân khúc đang thu hút mạnh dòng vốn đầu tư chất lượng cao.

Cùng với đó, vị trí trên Hành lang kinh tế Đông - Tây giúp Quảng Trị kết nối trực tiếp với Lào, Thái Lan, đồng thời liên kết thuận lợi với Huế, Đà Nẵng và Phong Nha - Kẻ Bàng, từng bước hình thành chuỗi du lịch liên vùng. Trong cấu trúc này, Quảng Trị có tiềm năng trở thành “điểm trung chuyển trải nghiệm xanh”, bổ sung chiều sâu sinh thái và văn hóa cho toàn tuyến.

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, Quảng Trị đang hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách theo hướng cởi mở, minh bạch và đồng hành cùng nhà đầu tư. Trọng tâm là xây dựng quy hoạch du lịch xanh tổng thể, kiểm soát chặt mật độ đầu tư và bảo vệ nghiêm các khu vực nhạy cảm về môi trường. Chính sách thu hút đầu tư ưu tiên các dự án sử dụng công nghệ sạch, năng lượng tái tạo, mô hình vận hành bền vững. Hạ tầng được chú trọng “xanh hóa”, nhất là các tuyến kết nối trên hành lang Đông - Tây. Nguồn nhân lực được đào tạo theo hướng chuyên nghiệp, gắn với tiêu chuẩn du lịch bền vững. Hoạt động xúc tiến đầu tư được đổi mới theo hướng chuyên sâu, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số. Cơ chế giám sát phát triển được siết chặt nhằm bảo đảm tăng trưởng không đánh đổi tài nguyên và môi trường.

Lựa chọn con đường phát triển khác biệt, Quảng Trị không cạnh tranh bằng quy mô mà bằng giá trị nguyên bản, trải nghiệm sâu và tính bền vững. Nếu giữ vững định hướng và khai thác hiệu quả lợi thế sẵn có, địa phương không chỉ trở thành điểm đến du lịch xanh đặc sắc của Việt Nam mà còn là điểm đến đầu tư hấp dẫn trong khu vực.

Du lịch xanh vì thế không chỉ là một lựa chọn phát triển, mà đang dần trở thành thương hiệu - một cam kết của Quảng Trị trên hành trình vươn ra thị trường khu vực và quốc tế.