Loay hoay tìm hướng xử lý

Trước đó, ngày 17/4, tại xã Bố Trạch, lực lượng chức năng đã ghi nhận có 23 điểm biến động với diện tích biến động 28,81 ha; trong đó, có 20 điểm đã phá rừng, diện tích 23,64 ha; 3 điểm đã phát luỗng, có nguy cơ phá, diện tích 5,17 ha.

Những ngày qua, bất chấp thời tiết nắng nóng gay gắt trên 40 độ C, UBND xã Bố Trạch (Quảng Trị) vẫn duy trì thường xuyên 3 tổ chốt chặn với hàng chục cán bộ, chiến sỹ và dân quân tự vệ nhằm ngăn người dân tiếp tục đưa máy móc, phương tiện vào khu vực rừng tại thôn Cổ Giang 1 và Cổ Giang 2 để tác động đến diện tích rừng còn lại.

Bên cạnh đó, UBND xã Bố Trạch đã ban hành thông báo cho các hộ dân liên quan yêu cầu tạm dừng các hoạt động tác động vào rừng tự nhiên thuộc dự án khu vực vùng đệm Phong Nha - Kẻ Bàng trong thời gian tiến hành kiểm tra, xác minh vụ việc tại khu vực nêu trên và tìm hướng giải quyết liên quan đến vướng mắc, khó khăn liên quan Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp của các hộ tham gia Dự án vùng đệm Phong Nha - Kẻ Bàng không đúng với hiện trạng cập nhật, theo dõi diễn biến rừng.

Cùng đó, xã Bố Trạch đã báo cáo và xin ý kiến hướng dẫn của các sở, ngành, đơn vị để giải quyết dứt điểm các vướng mắc, khó khăn liên quan Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp của các hộ tham gia Dự án vùng đệm Phong Nha - Kẻ Bàng không đúng với hiện trạng cập nhật, theo dõi diễn biến rừng tại khu vực nói trên.

Ông Phan Ngọc Lâm, Phó Chủ tịch UBND xã Bố Trạch cho biết, việc đề ra các giải pháp hiện nay để giải quyết dứt điểm vụ việc gặp rất nhiều khó khăn. Thực tế nhiều diện tích rừng tự nhiên nằm xen kẽ với rừng keo nhiều chu kỳ. Có trường hợp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã được chuyển nhượng hoặc thế chấp ngân hàng. Điều này khiến việc rà soát, xử lý và vận động người dân gặp nhiều khó khăn.

Không chỉ vậy, theo ông Phan Ngọc Lâm, việc sai lệch giữa hồ sơ đất đai và hiện trạng rừng còn ảnh hưởng đến chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng và nguồn hỗ trợ bảo vệ rừng tự nhiên. Nhiều hộ có quản lý rừng tự nhiên nhưng chưa được hưởng đầy đủ quyền lợi do diện tích trên hồ sơ chưa phản ánh đúng thực tế.

Từ thực trạng trên, UBND xã Bố Trạch đã kiến nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan hướng dẫn rà soát, điều chỉnh mục đích sử dụng đất phù hợp hiện trạng; đồng thời làm rõ cơ chế xử lý đối với các trường hợp Giấy chứng nhận đã cấp không đúng thực tế, khi thực tế là rừng tự nhiên nhưng Giấy chứng nhận lại ghi mục đích sử dụng là “đất có rừng trồng sản xuất”.

Ngoài ra, UBND xã Bố Trạch cũng kiến nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường, Chi cục Kiểm lâm tỉnh nghiên cứu, xem xét bóc tách diện tích có rừng tự nhiên nói trên ra khỏi hiện trạng rừng đã công bố để cho người dân trồng rừng sản xuất. Vì xung quanh khu vực này là rừng sản xuất của lâm trường và các hộ dân, tạo điều kiện sinh kế cho các hộ dân và thuận lợi trong công tác quản lý, bảo vệ rừng.

Không hợp thức hóa việc chuyển rừng tự nhiên

Trước kiến nghị của UBND xã Bố Trạch, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Trị khẳng định diện tích nêu trên là rừng tự nhiên theo kết quả cập nhật diễn biến rừng đến năm 2025 và phải được quản lý, bảo vệ nghiêm theo quy định pháp luật.

Theo Chi cục Kiểm lâm, Chỉ thị số 13-CT/TW của Ban Bí thư đã quy định rõ không chuyển diện tích rừng tự nhiên hiện có sang mục đích sử dụng khác, trừ các dự án đặc biệt liên quan quốc phòng, an ninh hoặc cấp thiết do Chính phủ quyết định.

Ông Văn Ngọc Thắng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Quảng Trị cho rằng, việc chuyển diện tích rừng tự nhiên cho người dân trồng rừng sản xuất phục vụ kinh tế hộ gia đình không thuộc trường hợp được phép chuyển mục đích sử dụng theo Luật Lâm nghiệp. Dù tồn tại bất cập trong hồ sơ cấp đất từ nhiều năm trước, nhưng khi hiện trạng đã xác định là rừng tự nhiên thì bắt buộc phải quản lý theo quy định đối với rừng tự nhiên.

Theo ông Văn Ngọc Thắng, mọi hành vi chặt phá rừng tự nhiên khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép đều là vi phạm pháp luật và cần xử lý nghiêm. Đối với những diện tích có dấu hiệu hình sự, Chi cục Kiểm lâm Quảng Trị đề nghị các đơn vị liên quan nhanh chóng tiếp nhận tin báo, điều tra, thu thập chứng cứ để xử lý theo đúng trình tự pháp luật.

Song song với yêu cầu bảo vệ nghiêm rừng tự nhiên, đại diện Chi cục Kiểm lâm Quảng Trị cho rằng cần tính toán sinh kế lâu dài cho người dân đang quản lý diện tích rừng này. Theo quy định hiện hành, các hộ dân quản lý rừng tự nhiên có thể được hưởng chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng; đồng thời được phép phát triển cây dược liệu, lâm sản ngoài gỗ dưới tán rừng nếu không làm suy giảm chất lượng rừng.

Hiện nay, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Trị đã chỉ đạo Hạt Kiểm lâm Bố Trạch tăng cường lực lượng cho Trạm Kiểm lâm Xuân Sơn; đồng thời huy động Đội Kiểm lâm cơ động phối hợp tuần tra, kiểm tra khu vực rừng tại Cổ Giang 1 và Cổ Giang 2. Trong khi đó, UBND xã Bố Trạch tiếp tục duy trì các tổ chốt chặn, tăng cường tuyên truyền, vận động người dân không tác động vào rừng tự nhiên và giữ nguyên hiện trạng khu vực đang xảy ra tranh chấp, biến động.

Tuy nhiên, theo đánh giá, việc ngăn chặn phá rừng hiện mới chỉ là giải pháp tình thế. Vấn đề cốt lõi vẫn là rà soát lại toàn bộ hồ sơ cấp đất, xác định đúng hiện trạng rừng và hoàn thiện cơ chế quản lý đối với diện tích rừng tái sinh sau khoanh nuôi.

Khi sự chồng lấn giữa “rừng tự nhiên” trên thực địa và “rừng sản xuất” trong giấy tờ chưa được tháo gỡ, nguy cơ phát sinh các vụ phá rừng tương tự tại vùng đệm Phong Nha - Kẻ Bàng vẫn còn hiện hữu. Bài toán đặt ra không chỉ là xử lý một vài vụ vi phạm, mà là khắc phục những bất cập kéo dài nhiều năm trong quản lý đất lâm nghiệp và bảo vệ rừng tự nhiên.