Cùng với công tác đấu tranh ngăn chặn các hành vi xâm hại động vật hoang dã ngoài tự nhiên, địa phương đang tăng cường quản lý hoạt động gây nuôi nhằm bảo đảm thực hiện đúng quy định pháp luật và bảo tồn đa dạng sinh học.

Từ bảo vệ sinh cảnh đến quản lý chặt hoạt động gây nuôi

Tây Ninh hiện có tổng diện tích rừng và đất quy hoạch phát triển rừng trên 100.000 ha; trong đó, diện tích rừng tự nhiên trên 47.446 ha, rừng trồng 38.797 ha. Diện tích rừng đặc dụng đạt 31.889 ha, chiếm 31,9% và rừng phòng hộ 29.878 ha chiếm 29,8%, tập trung chủ yếu tại Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát, Khu du lịch quốc gia Núi Bà Đen, Khu bảo tồn đất ngập nước Láng Sen và Khu rừng phòng hộ Dầu Tiếng.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh, đây là những khu vực có giá trị cao về đa dạng sinh học, đóng vai trò quan trọng trong bảo tồn thiên nhiên và phát triển bền vững tài nguyên rừng của địa phương.

Ông Nguyễn Đình Xuân, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh cho biết, trên địa bàn tỉnh tồn tại nhiều hệ sinh thái đặc trưng như rừng thường xanh cây lá rộng, rừng khô thưa, rừng ngập nước theo mùa, hệ sinh thái vùng Đồng Tháp Mười, đồng cỏ và hệ sinh thái nông nghiệp.

Đây là điều kiện thuận lợi cho sự phát triển đa dạng của các loài động, thực vật. Hệ động vật của tỉnh khá phong phú với 686 loài chim, 71 loài thú, 134 loài bò sát, 57 loài lưỡng cư, 128 loài côn trùng và 231 loài cá; ngoài ra vẫn còn nhiều loài chưa được nghiên cứu, phát hiện đầy đủ.

Nhằm ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến bảo vệ động vật hoang dã, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với Công an tỉnh tham mưu UBND tỉnh triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như tuyên truyền, đấu tranh, xử lý vi phạm; tăng cường quản lý nhà nước đối với động vật hoang dã, chim di cư và nguồn lợi thủy sản; quản lý các cơ sở nuôi động vật rừng, động vật thuộc Phụ lục CITES; rà soát các địa bàn, đối tượng trọng điểm có nguy cơ vi phạm và tăng cường quản lý hoạt động gây nuôi động vật hoang dã.

Đồng thời, Hạt Kiểm lâm khu vực cũng phối hợp với Công an các xã, phường rà soát các tổ chức, cá nhân có hoạt động nuôi nhốt, săn bắt, vận chuyển, kinh doanh động vật hoang dã; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm.

Qua công tác tuyên truyền, vận động, cơ quan chức năng đã tiếp nhận các trường hợp cá nhân tự nguyện giao nộp động vật hoang dã quý, hiếm, trong đó có nhiều cá thể thuộc Danh mục Phụ lục I và Phụ lục II CITES. Toàn bộ số động vật trên đã được tiếp nhận, lập hồ sơ và bàn giao cho đơn vị chuyên môn để chăm sóc, cứu hộ, bảo tồn và xử lý theo quy định của pháp luật.

Tăng cường quản lý cơ sở gây nuôi

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh, thời gian qua, đơn vị đã chỉ đạo Chi cục Kiểm lâm cùng các cơ quan liên quan tăng cường quản lý hoạt động nuôi sinh trưởng, nuôi sinh sản động vật hoang dã trên địa bàn. Hiện toàn tỉnh có hơn 877 cơ sở gây nuôi động vật hoang dã với tổng số hơn 60.000 cá thể được quản lý theo quy định của pháp luật.

Nhằm bảo đảm thực hiện đúng quy định pháp luật, Chi cục Kiểm lâm Tây Ninh cho biết, đã có khuyến nghị các tổ chức, cá nhân đang gây nuôi động vật rừng chủ động rà soát, hoàn thiện hồ sơ và thực hiện đầy đủ các quy định mới có hiệu lực từ ngày 25/6/2026.

Theo đó, Nghị định số 146/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp bổ sung nhiều chế tài nghiêm khắc đối với các hành vi vi phạm trong hoạt động gây nuôi động vật rừng. Các tổ chức, cá nhân gây nuôi động vật rừng phải thực hiện đầy đủ các quy định tại Thông tư số 85/2025/TT-BNNMT ngày 31/12/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Theo quy định, chủ cơ sở gây nuôi phải thông báo cho cơ quan Kiểm lâm trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày đưa động vật về cơ sở nuôi và lập sổ theo dõi nuôi động vật rừng. Trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ sẽ bị xử phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng.

Đối với các trường hợp thuộc diện bắt buộc, chủ cơ sở phải đăng ký mã số cơ sở nuôi theo quy định. Hành vi không đăng ký mã số cơ sở nuôi có thể bị xử phạt từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng.

Đặc biệt, hoạt động gây nuôi phải bảo đảm đầy đủ hồ sơ chứng minh nguồn gốc hợp pháp của động vật đưa vào cơ sở nuôi. Các hành vi săn bắt, nuôi, nhốt động vật rừng không có hồ sơ nguồn gốc hợp pháp có thể bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt lên đến 400 triệu đồng, bị tịch thu tang vật; trường hợp có dấu hiệu cấu thành tội phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Ngoài công tác quản lý hoạt động gây nuôi, Tây Ninh cũng tăng cường bảo tồn các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Nguyễn Minh Lâm, tỉnh đã chỉ đạo các đơn vị liên quan đẩy mạnh đấu tranh, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm; tập trung triệt phá các đường dây, tụ điểm mua bán, vận chuyển, tàng trữ trái phép động vật hoang dã.

Đồng thời, các ngành chức năng tiếp tục điều tra, theo dõi quần thể loài và sinh cảnh sống; xác định các khu vực trọng điểm cần ưu tiên bảo vệ, kịp thời triển khai các giải pháp phục hồi sinh cảnh. UBND tỉnh cũng yêu cầu rà soát, bổ sung các nội dung về bảo tồn loài, cứu hộ, tái thả và kiểm soát hoạt động gây nuôi vào công tác quản lý rừng; tăng cường tuần tra, bảo vệ rừng và sinh cảnh sống của động vật hoang dã, đồng thời đẩy mạnh truyền thông, tập huấn nâng cao năng lực cho lực lượng thực thi và các đơn vị liên quan.

Việc kết hợp đồng bộ giữa bảo vệ sinh cảnh tự nhiên, ngăn chặn các hành vi xâm hại động vật hoang dã và quản lý chặt chẽ hoạt động gây nuôi đang góp phần nâng cao hiệu quả bảo tồn đa dạng sinh học trên địa bàn tỉnh Tây Ninh. Đây cũng là nền tảng quan trọng để bảo vệ tài nguyên rừng, gìn giữ các hệ sinh thái đặc trưng và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trong thời gian tới.