Quan hệ hữu nghị truyền thống giữa Việt Nam và Azerbaijan được Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt nền móng từ những năm 1950, đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều động lực mạnh mẽ, đặc biệt sau khi hai nước chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược.
Tổng Bí thư Tô Lâm hội đàm cấp Nhà nước với Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev, tháng 5/2025. Ảnh tư liệu: Thống Nhất/TTXVN
Trong cuộc trao đổi với phóng viên TTXVN, Đại sứ Azerbaijan tại Việt Nam Shovgi Kamal Oglu Mehdizade đã chia sẻ những đánh giá toàn diện về chặng đường hợp tác song phương, những bước tiến nổi bật thời gian qua cũng như triển vọng hợp tác trong thời gian tới.
Theo Đại sứ Shovgi Kamal Oglu Mehdizade, chuyến thăm Azerbaijan của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm trong năm 2025 mang ý nghĩa lịch sử đặc biệt. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại Azerbaijan đón Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, qua đó tạo ra xung lực chính trị mạnh mẽ thúc đẩy quan hệ song phương phát triển sâu rộng và thực chất hơn.
Trong các cuộc hội đàm giữa Tổng Bí thư Tô Lâm và Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev, hai bên đã thống nhất nâng cấp quan hệ lên mức Đối tác Chiến lược – một quyết định thể hiện tầm nhìn dài hạn và sự tin cậy chính trị cao giữa hai nước.
Đại sứ cho biết, ngay sau sự kiện mang tính bước ngoặt này, quan hệ Việt Nam – Azerbaijan đã chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ của các hoạt động trao đổi đoàn cấp cao. Chỉ trong vài tháng, Việt Nam đã đón 9 chuyến thăm quan trọng từ Azerbaijan, trong đó lần đầu tiên có chuyến thăm của Bộ trưởng Quốc phòng, Chánh án Tòa án Tối cao và Tổng Công tố Azerbaijan. Bên cạnh đó là chuyến thăm chính thức của bà Leyla Aliyeva, Phó Chủ tịch Quỹ Heydar Aliyev, cùng nhiều chuyến thăm của các Bộ trưởng và lãnh đạo các cơ quan chủ chốt, nhằm thúc đẩy triển khai các dự án hợp tác và đầu tư song phương. Song song với đó, nhiều đoàn đại biểu của các cơ quan nhà nước và tổ chức xã hội Việt Nam cũng đã sang thăm và làm việc tại Azerbaijan, góp phần tăng cường hiểu biết lẫn nhau và mở rộng các kênh hợp tác thực chất.
Bên cạnh hợp tác chính trị – ngoại giao, các hoạt động giao lưu nhân dân và văn hóa cũng được chú trọng thúc đẩy. Đại sứ cho biết, dù Việt Nam chưa mở Đại sứ quán tại Baku, song trong ba năm liên tiếp, Azerbaijan duy trì tổ chức chương trình "Những ngày Việt Nam" vào tháng 7 hằng năm nhằm tưởng nhớ chuyến thăm Azerbaijan của Chủ tịch Hồ Chí Minh năm 1959. Đặc biệt, trong bối cảnh quan hệ song phương phát triển mạnh mẽ, chuỗi sự kiện năm 2025 được tổ chức với quy mô lớn và chất lượng cao, thu hút đông đảo người dân Baku và du khách quốc tế tham dự, với các hoạt động như hòa nhạc, trình diễn áo dài Việt Nam và các chương trình nghệ thuật ngoài trời của nghệ sĩ Việt Nam.
Đại sứ Cộng hòa Azerbaijan tại Việt Nam Shovgi Kamal Oglu Mehdizade. Ảnh: Việt Đức/TTXVN
Nhìn về năm 2026, Đại sứ Shovgi Kamal Oglu Mehdizade bày tỏ tin tưởng quan hệ hai nước sẽ tiếp tục sôi động với nhiều chuyến thăm cấp cao, các hoạt động chung và triển lãm hợp tác. Ông nhấn mạnh, du lịch được xác định là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy hợp tác kinh tế song phương trong giai đoạn tới.
Đại sứ nhắc lại một dấu mốc lịch sử rằng nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên gia Azerbaijan và Việt Nam, Việt Nam đã khai thác được dòng dầu đầu tiên vào năm 1986.
Nhìn lại nền tảng gắn bó sâu sắc của hai nước, theo Đại sứ, việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược là bước đi tất yếu. Nhiệm vụ của hai bên trong giai đoạn hiện nay là tiếp tục gìn giữ, vun đắp và đưa quan hệ hợp tác đi vào chiều sâu, bảo đảm tính bền vững và hiệu quả lâu dài.
Đề cập đến hợp tác kinh tế, Đại sứ thẳng thắn nhìn nhận kim ngạch thương mại và trao đổi du lịch song phương hiện vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của hai nước. Tuy nhiên, ông cho rằng năm 2026 sẽ mang ý nghĩa đặc biệt khi những quyết định chiến lược được lãnh đạo hai nước thông qua đang được triển khai đồng bộ và nhất quán, tạo ra nhiều tín hiệu tích cực cho hợp tác kinh tế.
Một trong những rào cản lớn trước đây là khoảng cách địa lý và khó khăn về logistics. Để khắc phục, Azerbaijan đang thúc đẩy nhiều giải pháp cụ thể, trong đó có việc từ tháng 1 năm nay, hãng vận tải hàng không Silk Way West Airlines đã khai thác các chuyến bay thẳng giữa Hà Nội và Baku. Các đường bay này được kỳ vọng sẽ tạo thuận lợi cho kết nối doanh nghiệp và thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu.
Bên cạnh đó, hai bên cũng hướng tới tăng cường hợp tác trong khuôn khổ Tuyến vận tải quốc tế xuyên Caspi, hay còn gọi là Hành lang giữa, kết nối Trung Quốc, Kazakhstan, Azerbaijan và châu Âu – một trong những tuyến vận tải ổn định và hiệu quả nhất hiện nay giữa châu Á và châu Âu.
Một bước tiến quan trọng khác là việc thành lập Hội đồng Doanh nghiệp Azerbaijan – Việt Nam, với sự tham gia của Cơ quan Phát triển Doanh nghiệp nhỏ và vừa Azerbaijan và Hiệp hội Doanh nhân quốc gia Việt Nam. Sau cuộc họp đầu tiên tại Hà Nội, các doanh nghiệp hai nước đã bắt đầu triển khai hợp tác thực chất, đưa một số mặt hàng Việt Nam sang Azerbaijan và nghiên cứu nhập khẩu hàng hóa Azerbaijan vào Việt Nam.
Về triển vọng hợp tác trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược, Đại sứ cho biết giáo dục và văn hóa tiếp tục là những lĩnh vực hợp tác truyền thống, mang ý nghĩa lịch sử. Hai bên sẽ đẩy mạnh các dự án giáo dục, âm nhạc, nghệ thuật, đồng thời làm sâu sắc hơn hợp tác điện ảnh.
Hợp tác quốc phòng, theo Đại sứ, cũng có nền tảng lịch sử vững chắc và nhiều triển vọng trong bối cảnh hai nước đều coi trọng tăng cường năng lực tự chủ và bảo đảm an ninh. Song song với đó, các lĩnh vực kinh tế như năng lượng tái tạo, logistics và sản xuất công nghiệp được xác định là những hướng hợp tác mới, phù hợp với xu thế phát triển bền vững.
Đại sứ Shovgi Kamal Oglu Mehdizade cũng đánh giá cao những thành tựu kinh tế – xã hội nổi bật của Việt Nam trong năm 2025, cho rằng đây là kết quả rõ nét của quá trình cải cách mạnh mẽ và hiệu quả. Ông bày tỏ tin tưởng quan hệ Đối tác Chiến lược Việt Nam – Azerbaijan sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, đóng góp thiết thực cho hòa bình, ổn định và thịnh vượng của mỗi quốc gia, đồng thời gửi lời chúc tốt đẹp tới nhân dân Việt Nam nhân dịp năm mới.