Theo Nikkei Asia ngày 13/4, trong bối cảnh xung đột tại Iran làm gián đoạn nguồn cung toàn cầu, quan hệ năng lượng giữa Ấn Độ và Nga đang nổi lên như một điểm tựa chiến lược, khi cả hai bên tìm cách tận dụng cơ hội để mở rộng hợp tác dầu khí và thương mại liên quan.

Các nhà phân tích cho rằng đây là thời điểm thuận lợi để Ấn Độ và Nga làm sâu sắc hơn quan hệ năng lượng, khi khủng hoảng tại Trung Đông khiến chuỗi cung ứng truyền thống bị xáo trộn. Những cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, cùng với nguy cơ gián đoạn kéo dài tại eo biển Hormuz, đã đẩy thị trường vào tình trạng bất ổn mới.

Eo biển Hormuz, tuyến vận tải chiếm khoảng 20% lưu lượng dầu và khí đốt toàn cầu, vẫn chưa thể khôi phục hoàn toàn hoạt động sau khi bị phong tỏa trong giai đoạn đầu tháng 3. Tình hình càng trở nên phức tạp khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố kế hoạch phong tỏa tuyến đường này, làm dấy lên lo ngại về gián đoạn kéo dài đối với thương mại năng lượng toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, Ấn Độ, quốc gia nhập khẩu hơn 85% nhu cầu dầu thô, đang đối mặt với rủi ro lớn về an ninh năng lượng. Trước đây, Trung Đông chiếm gần một nửa nguồn cung dầu của nước này, nhưng xung đột đã buộc New Delhi phải tìm kiếm các nguồn thay thế.

Nga nhanh chóng nổi lên như một lựa chọn khả thi. Trong chuyến thăm New Delhi đầu tháng 4/2026, Phó Thủ tướng thứ nhất Nga Denis Manturov đã gặp Thủ tướng Narendra Modi và Ngoại trưởng S. Jaishankar, trong đó hợp tác dầu khí được xác định là trọng tâm. Phía Nga khẳng định có đủ năng lực để tăng ổn định nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) cho thị trường Ấn Độ.

Không chỉ dừng ở năng lượng, hai bên còn mở rộng hợp tác sang lĩnh vực phân bón và hóa chất. Nga cho biết đã tăng 40% xuất khẩu phân bón sang Ấn Độ trong năm 2025 và đang xúc tiến một dự án sản xuất urê chung, trong bối cảnh nguồn cung phân bón toàn cầu cũng bị ảnh hưởng bởi xung đột Trung Đông.

Theo các chuyên gia, việc Mỹ cấp miễn trừ tạm thời 30 ngày cho một số quốc gia, trong đó có Ấn Độ, tiếp tục mua dầu Nga đã tạo thêm dư địa cho hợp tác song phương. Động thái này nhằm hạ nhiệt giá năng lượng toàn cầu trong ngắn hạn, đồng thời phản ánh sự linh hoạt trong chính sách của Washington giữa bối cảnh khủng hoảng.

Ông Sanjay Kumar Pandey, chuyên gia tại Đại học Jawaharlal Nehru, nhận định việc nguồn cung Trung Đông bị gián đoạn buộc Ấn Độ phải quay lại lựa chọn Nga. Theo ông, hợp tác hiện nay không chỉ giới hạn ở dầu và LNG mà còn mở rộng sang các lĩnh vực kinh tế khác, bao gồm sản xuất phân bón.

Một yếu tố đáng chú ý là hai nước đang đẩy mạnh thanh toán bằng đồng nội tệ thông qua cơ chế giao dịch Rupee - Rúp. Cách tiếp cận này giúp Nga giảm bớt tác động từ các lệnh trừng phạt, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại song phương tiếp tục tăng trưởng.

Trong khi đó, ông Harsh V. Pant của tổ chức Observer Research Foundation cho rằng chính quyền Mỹ hiện không quá phản đối việc Ấn Độ mua dầu Nga, do ưu tiên chính sách đang tập trung vào Iran. Theo ông, quan hệ Ấn Độ - Nga sẽ tiếp tục vận động theo nhu cầu thị trường và lợi ích kinh tế của hai bên.

Các chuyên gia cũng lưu ý Nga đang tìm cách đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào Trung Quốc. Xung đột Iran vì thế đã vô tình tạo cơ hội để Moskva tái khẳng định vai trò nhà cung cấp năng lượng lớn đối với nhiều quốc gia.

Về phía Ấn Độ, giới phân tích cho rằng nước này có thể tận dụng giai đoạn hiện tại để ký các hợp đồng dài hạn với Nga nhằm đảm bảo nguồn cung trong trung hạn. Đồng thời, New Delhi cũng được khuyến nghị tăng dự trữ dầu thô và LNG nhằm giảm thiểu rủi ro từ các cú sốc địa chính trị trong tương lai.

Triển vọng hợp tác năng lượng giữa hai nước vì vậy được đánh giá sẽ tiếp tục mở rộng, đặc biệt nếu tình hình Trung Đông còn kéo dài bất ổn. Tuy nhiên, các yếu tố như chính sách của Mỹ và diễn biến xung đột vẫn sẽ là biến số quan trọng ảnh hưởng đến quỹ đạo quan hệ này.