Những ngày đầu tháng 4, vùng trồng hành tím của Hợp tác xã Nông nghiệp hành tím Nhơn Hải vào cao điểm thu hoạch. Trên các chân đất cát ven biển xã Vĩnh Hải, nông dân khẩn trương nhổ hành, phơi nắng, phân loại và sơ chế. Không khí lao động nhộn nhịp cho thấy sự khởi sắc của một vùng chuyên canh đang chuyển mạnh sang hướng sản xuất hàng hóa. Diện tích sản xuất hành tím của hợp tác xã hiện đạt 35 ha.

Trong số những hộ tham gia chuỗi liên kết có anh Lê Ngọc Kha, ở thôn Mỹ Tường 2, canh tác 5 sào hành tím. Anh cho biết trước đây việc trồng hành chủ yếu làm theo kinh nghiệm, khâu sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật chưa thật sự đồng bộ, khiến chi phí tăng, đầu ra không ổn định. Từ khi tham gia hợp tác xã, người dân được hỗ trợ giống, vật tư đầu vào và được bao tiêu sản phẩm nên yên tâm hơn trong sản xuất.

Theo anh Kha, điểm thay đổi lớn nhất là quy trình canh tác ngày càng chặt chẽ. Người trồng hành giảm thuốc hóa học, chuyển sang thuốc sinh học, đồng thời áp dụng tưới nhỏ giọt. Các công đoạn bón phân, phun xịt đều được ghi chép để phục vụ truy xuất nguồn gốc. Cách làm này giúp sản phẩm bảo đảm an toàn hơn và phù hợp yêu cầu của thị trường. Năng suất bình quân đạt khoảng 2 tấn mỗi sào; với thời gian sản xuất từ 50 đến 70 ngày, lợi nhuận của gia đình anh Kha đạt từ 15 đến 20 triệu đồng mỗi sào mỗi vụ.

Ngoài hiệu quả sản xuất, cơ chế thu mua cũng tạo động lực cho nông dân gắn bó với cây hành tím. Hợp tác xã duy trì mức giá thu mua bình quân từ 30.000 đến 35.000 đồng/kg, có thời điểm lên tới 60.000 đồng/kg. Đơn vị này còn cam kết thu mua cao hơn thị trường tự do từ 1.000 đến 2.000 đồng/kg, có lúc chênh tới 5.000 đồng/kg. Đây là cơ sở để nhiều hộ mạnh dạn mở rộng diện tích, đầu tư sản xuất theo hướng ổn định lâu dài.

Đứng sau quá trình tổ chức lại sản xuất là chị Nguyễn Thị Châu, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp hành tím Nhơn Hải. Theo chị Châu, hợp tác xã được thành lập từ tháng 8/2022 với mục tiêu xây dựng con đường phát triển mới cho sản phẩm địa phương; trong đó, trọng tâm là sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và hướng hữu cơ. Một kết quả đáng chú ý là sản phẩm hành tím xắt lát sấy khô của hợp tác xã đã được công nhận OCOP 4 sao cấp tỉnh.

Không dừng ở sản phẩm tươi, hợp tác xã đang đẩy mạnh chế biến để nâng giá trị. Theo ghi nhận phóng viên, hành sau thu hoạch được phơi từ 6 đến 8 nắng, sau đó công nhân cắt rễ, bóc vỏ lụa, làm sạch bằng tay trước khi đưa vào sấy khô hoặc đóng gói. Cách làm thủ công, tỉ mỉ ở khâu sơ chế được duy trì nhằm bảo đảm chất lượng sản phẩm trước khi đưa ra thị trường.

Về tiêu thụ, chị Nguyễn Thị Châu cho biết hợp tác xã đang liên kết với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại Thành phố Hồ Chí Minh để đưa sản phẩm ra nước ngoài. Hiện Nhật Bản là thị trường tiêu thụ hành thương phẩm chính, với sản lượng từ 10 đến 30 tấn mỗi tháng. Bên cạnh đó, hợp tác xã đã xuất khẩu trực tiếp hành giống sang Indonesia. Đơn vị cũng đang hoàn thiện các chứng nhận FDA và thủ tục kiểm dịch thực vật để hướng tới thị trường Mỹ, đồng thời nghiên cứu tiêu chuẩn Halal nhằm tiếp cận các thị trường Trung Đông.

Đánh giá về mô hình này, ông Nguyễn Trung Dũng, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh Khánh Hòa cho rằng, Hợp tác xã Hành tím Nhơn Hải là mô hình nông nghiệp công nghệ cao tiêu biểu ở phía Nam Khánh Hòa. Hợp tác xã đã hình thành vùng nguyên liệu 35 ha có mã số vùng trồng, xây dựng được sản phẩm OCOP 4 sao và từng bước khẳng định chỗ đứng trên thị trường xuất khẩu. Với kết quả đạt được, đơn vị này được ghi nhận là một trong 100 hợp tác xã nhận cúp ngôi sao hợp tác xã CoopStar Awards năm 2026.

Từ một vùng trồng hành ven biển, nông dân xã Vĩnh Hải, Khánh Hòa đang cho thấy hướng đi rõ hơn trong tổ chức sản xuất nông nghiệp. Liên kết giữa nông dân và hợp tác xã, cùng việc chú trọng tiêu chuẩn chất lượng và chế biến sâu, đang mở ra cơ hội để hành tím địa phương nâng cao giá trị và cơ hội xuất khẩu nhiều thị trường.