Người dân chuyển dịch thói quen

Những ngày gần đây, tại nhiều cửa hàng xe điện ở TP Hồ Chí Minh, lượng khách đến xem và mua xe tăng rõ rệt. Không ít cửa hàng luôn trong tình trạng đông khách, đặc biệt vào buổi tối và cuối tuần. Theo ghi nhận, nhu cầu tăng mạnh chủ yếu do giá xăng biến động, trong khi người dân ngày càng quan tâm đến chi phí đi lại và yếu tố môi trường.

Tại một cửa hàng trên đường Nguyễn Tri Phương, nhiều khách hàng phải chờ đến lượt tư vấn, thậm chí đặt cọc trước để giữ xe. Một số mẫu xe phổ biến rơi vào tình trạng hết hàng tạm thời.

Chị Huỳnh Thụy Thùy Dung cho biết, sau thời gian sử dụng xen kẽ xe điện và xe máy xăng, gia đình nhận thấy xe điện phù hợp với nhu cầu di chuyển trong đô thị, đặc biệt với các quãng đường ngắn. “Tính ra mỗi lần sạc điện chỉ vài nghìn đồng, trong khi đổ xăng phải vài chục nghìn. Xe điện đi êm, nhẹ nên gia đình tôi quyết định sử dụng nhiều hơn”, chị Dung nói.

Tương tự, anh Nguyễn Hoàng Hải (phường Phú Nhuận) cho biết đã sử dụng xe điện hơn một năm và khá hài lòng. Theo anh, xe điện vận hành êm, ít hỏng vặt và chi phí bảo dưỡng thấp. Khi giá xăng tăng, anh quyết định mua thêm xe điện để phục vụ việc đi lại hằng ngày.

Theo nhiều người dân, những lo ngại trước đây về quãng đường di chuyển hay thời gian sạc đang dần được cải thiện. Các dòng xe mới có thể đi xa hơn, thời gian sạc rút ngắn, trong khi các chính sách như thuê pin, trả góp giúp giảm áp lực chi phí ban đầu, tạo điều kiện để nhiều người tiếp cận phương tiện điện.

Ở góc độ quản lý, ông Nguyễn Đông Phong, Giám đốc Trung tâm Thử nghiệm khí thải phương tiện giao thông cơ giới đường bộ (Cục Đăng kiểm Việt Nam) cho biết, định hướng hiện nay không bắt buộc chuyển từ xe xăng sang xe điện mà là chuyển sang các loại nhiên liệu xanh, ít phát thải. Tuy nhiên, thực tế các phương tiện sử dụng nhiên liệu thay thế vẫn chưa phổ biến nên bài toán hiện vẫn xoay quanh lựa chọn giữa xe xăng và xe điện.

“Quá trình chuyển đổi còn nhiều khó khăn, nhưng về lâu dài sẽ mang lại lợi ích lớn cho môi trường và giao thông. Đây là cơ hội để Việt Nam thu hẹp khoảng cách với các nước đi trước trong chuyển đổi xanh”, ông Phong nhận định.

Thị trường tăng tốc nhưng còn nhiều thách thức

Sự gia tăng nhu cầu đang tạo ra những biến động rõ rệt trên thị trường xe điện. Theo ghi nhận tại các cửa hàng, doanh số bán xe trong thời gian gần đây tăng gấp 2 - 3 lần so với trước. Nhiều mẫu xe có giá từ trung bình đến cao cấp luôn trong tình trạng khan hàng.

Ông Lê Bá Xuân Trường, cửa hàng trưởng một đại lý VinFast tại TP Hồ Chí Minh cho biết lượng khách tăng đột biến trong thời gian gần đây, đặc biệt sau khi giá xăng tăng. Riêng hai ngày cuối tuần, cửa hàng bán được khoảng 50 xe, mức cao nhất từ đầu năm. Trong tháng 3, cửa hàng đã tiêu thụ khoảng 500 xe, nâng tổng doanh số từ đầu năm lên gần 800 xe.

Tại cửa hàng Dat Bike trên đường Tú Xương, ông Trương Thanh Ngọc, cửa hàng trưởng cho biết, mỗi ngày đều có xe mới được chuyển về nhưng vẫn không đủ đáp ứng nhu cầu. Nhiều khách hàng phải đặt trước từ 1 - 3 tuần mới nhận được xe.

Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng nhanh cũng đặt ra nhiều thách thức. Một trong những rào cản lớn là hạ tầng hỗ trợ chưa theo kịp nhu cầu. Hệ thống trạm sạc và điểm đổi pin còn hạn chế, phân bố chưa đồng đều, khiến nhiều người vẫn e ngại khi chuyển sang sử dụng xe điện, đặc biệt với những người có nhu cầu di chuyển thường xuyên hoặc quãng đường dài.

Bên cạnh đó, chi phí đầu tư ban đầu vẫn là yếu tố khiến không ít người cân nhắc. Dù chi phí vận hành thấp hơn xe xăng, nhưng giá mua xe điện, đặc biệt là các dòng xe chất lượng cao, vẫn ở mức tương đối cao so với thu nhập của một bộ phận người dân.

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Đặng Thùy Trang, Giám đốc đối ngoại Công ty Grab Việt Nam cho biết, chuyển đổi xanh là xu hướng tất yếu nhưng sẽ là quá trình nhiều thách thức. Theo khảo sát của doanh nghiệp, khoảng 80% tài xế chưa từng sử dụng xe điện và hơn 60% chưa sẵn sàng chuyển đổi, chủ yếu do lo ngại chi phí đầu tư và khả năng tiếp cận các gói hỗ trợ tài chính.

Ngoài ra, các tài xế còn băn khoăn về sự phù hợp của xe điện với đặc thù công việc như quãng đường di chuyển mỗi lần sạc, thời gian sạc pin và độ phủ của hệ thống trạm sạc. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động và thu nhập, khiến nhiều tài xế vẫn lựa chọn tiếp tục sử dụng xe xăng.

Ông Nguyễn Đông Phong cho rằng, chuyển đổi sang phương tiện xanh là xu hướng không thể đảo ngược. Tuy nhiên, để quá trình này diễn ra hiệu quả, cần có sự đồng bộ từ chính sách, hạ tầng đến nhận thức của người dân.

Theo các chuyên gia, để quá trình chuyển đổi sang xe điện diễn ra bền vững, TP Hồ Chí Minh cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng trạm sạc, phát triển giao thông công cộng và triển khai các chính sách hỗ trợ phù hợp nhằm giảm chi phí cho người dân.

Trong giai đoạn tới, khi số lượng phương tiện điện tiếp tục gia tăng, bài toán hạ tầng - đặc biệt là trạm sạc và khả năng kết nối với hệ thống giao thông công cộng sẽ trở thành yếu tố then chốt trong phát triển giao thông xanh tại TP Hồ Chí Minh.

Bài 3: Xây dựng hạ tầng cho phương tiện xanh