01:08 15/01/2026

Phát hiện vi khuẩn đường ruột có khả năng 'sản xuất' dưỡng chất thiết yếu cho cơ thể

Các nhà khoa học châu Âu vừa công bố một phát hiện quan trọng về hệ vi sinh vật đường ruột của con người: một loại vi khuẩn phổ biến trong ruột có thể chuyển hóa dưỡng chất từ thực vật thành butyrate - phân tử đóng vai trò then chốt đối với sức khỏe tiêu hóa và quá trình trao đổi chất.

Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, nghiên cứu do Đại học UCLouvain (Bỉ) chủ trì, với sự tham gia của các nhà khoa học đến từ 8 quốc gia châu Âu, đã lần đầu tiên làm sáng tỏ chức năng đặc biệt của vi khuẩn Dysosmobacter welbionis – một “cư dân” quen thuộc trong đường ruột người nhưng lâu nay ít được chú ý.

Theo nhóm nghiên cứu do Giáo sư Patrice Cani và nhà khoa học Matthias Van Hul dẫn đầu, vi khuẩn này có khả năng biến đổi myo-inositol, dưỡng chất tự nhiên có nhiều trong trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt và họ đậu, thành butyrate, một axit béo chuỗi ngắn vô cùng quan trọng đối với cơ thể.

Butyrate từ lâu được xem là “nguồn năng lượng” chính cho tế bào ruột, góp phần duy trì hàng rào bảo vệ đường ruột, điều hòa miễn dịch, giảm viêm và hỗ trợ ổn định đường huyết. Tuy nhiên, nồng độ butyrate thường suy giảm ở những người mắc các bệnh viêm mạn tính, rối loạn chuyển hóa, bệnh đường ruột và cả một số dạng ung thư.

Công trình nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí y khoa uy tín "Gut " đã phá vỡ nhiều giả định trước đây. Lần đầu tiên, các nhà khoa học chứng minh rằng butyrate không chỉ được tạo ra từ quá trình lên men chất xơ trong ruột già, mà còn có thể được sản xuất từ myo-inositol thông qua một con đường sinh hóa hoàn toàn mới.

Giáo sư Patrice Cani cho biết, Dysosmobacter welbionis sở hữu một “lộ trình chuyển hóa độc nhất”, cho phép nó tạo ra phân tử có lợi từ những dưỡng chất rất phổ biến trong chế độ ăn hằng ngày. Điều này giúp giải thích vì sao một số người vẫn duy trì được hệ trao đổi chất khỏe mạnh ngay cả khi không dung nạp tốt các loại chất xơ dễ lên men.

Trong quá trình nghiên cứu, nhóm khoa học đã phân tích hàng nghìn mẫu dữ liệu sinh học từ các quần thể dân cư tại châu Âu, châu Á và châu Mỹ. Kết quả cho thấy, vi khuẩn D. welbionis xuất hiện với mật độ cao ở những người khỏe mạnh, trong khi lại khan hiếm đáng kể ở những người mắc bệnh gan, đặc biệt là gan nhiễm mỡ.

Khám phá này mang ý nghĩa thực tiễn lớn, nhất là đối với những bệnh nhân mắc các rối loạn tiêu hóa, viêm ruột hoặc không dung nạp chất xơ, nhóm đối tượng vốn gặp nhiều khó khăn trong việc duy trì lượng butyrate cần thiết cho cơ thể.

Theo nhà nghiên cứu Matthias Van Hul, kết quả này giúp giới khoa học hiểu rõ hơn cách mà thực phẩm tương tác với hệ vi sinh vật đường ruột để ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể. 

Các nhà khoa học nhận định rằng, hệ vi sinh vật đường ruột thực chất là một “nhà máy hóa sinh” phức tạp, nơi mỗi vi khuẩn đảm nhận một vai trò riêng biệt mà con người mới chỉ bắt đầu khám phá.

Nghiên cứu này được kỳ vọng sẽ mở ra những hướng tiếp cận mới trong phòng ngừa và điều trị các bệnh liên quan đến rối loạn chuyển hóa, gan nhiễm mỡ và tiểu đường. Thay vì chỉ tập trung vào thuốc, các chiến lược trong tương lai có thể hướng tới việc điều chỉnh chế độ ăn và hệ vi sinh vật nhằm kích hoạt các con đường chuyển hóa có lợi cho cơ thể.

Nhóm nghiên cứu kết luận việc hiểu rõ những vi khuẩn ít được biết đến này sẽ giúp chúng ta khai thác tiềm năng to lớn của hệ vi sinh vật trong việc bảo vệ sức khỏe.

Phát hiện mới một lần nữa khẳng định trong đường ruột con người đang tồn tại những “nhà máy” thầm lặng nhưng đóng vai trò sống còn - và khoa học hiện đại mới chỉ bắt đầu hé mở cánh cửa để bước vào thế giới đầy bí ẩn ấy.

Hương Giang (TTXVN)