Một hành tinh hoàn toàn mới vừa được phát hiện ngoài Hệ Mặt Trời - một “quả cầu dung nham” khổng lồ có nhiệt độ lên tới 1.500°C.
Hành tinh nóng chảy (phía trước bên trái) quay quanh một ngôi sao đỏ cách Trái Đất khoảng 35 năm ánh sáng. Ảnh: MarkGarlick.com
Theo trang Daily Mail (Anh), hành tinh này, mang tên L 98–59 d, chứa lượng lớn lưu huỳnh sâu bên trong một đại dương magma tồn tại vĩnh viễn. Từ đó, nó liên tục giải phóng khí hydro sulfide vào khí quyển - loại khí có mùi trứng thối nồng nặc.
Phát hiện này cho thấy tính đa dạng của các thế giới trong thiên hà có thể lớn hơn rất nhiều so với những gì con người từng hình dung.
Nghiên cứu do các nhà khoa học tại Đại học Oxford thực hiện, sử dụng Kính viễn vọng Không gian James Webb (JWST) kết hợp với các đài quan sát mặt đất để phân tích hành tinh.
Các nhà khoa học nhận thấy dù có kích thước chỉ lớn hơn Trái Đất khoảng 1,6 lần, nhưng hành tinh này lại có mật độ thấp bất thường. Trước đây, những hành tinh như vậy thường được xếp vào một trong hai nhóm quen thuộc: hoặc là “hành tinh đá dạng lùn khí” có khí quyển giàu hydro, hoặc là “thế giới nước” có đại dương sâu và lớp băng dày.
Tuy nhiên, phát hiện mới chỉ ra rằng L 98–59 d thuộc về một lớp hành tinh hoàn toàn khác: bề mặt bị bao phủ bởi một đại dương dung nham, kéo dài hàng nghìn km xuống lòng hành tinh.
Chính “biển lửa” khổng lồ này cho phép hành tinh tích tụ lượng lưu huỳnh cực lớn trong lòng, đồng thời duy trì nồng độ cao khí hydro sulfide trong khí quyển.
Tiến sĩ Richard Chatterjee, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết: “Các mô hình máy tính của chúng tôi mô phỏng nhiều quá trình hành tinh khác nhau, giúp ‘quay ngược thời gian’ để hiểu cách hành tinh đá đặc biệt này tiến hóa”.
Ông nói thêm rằng khí hydro sulfide - nguồn gốc mùi trứng thối - dường như đóng vai trò trung tâm trong môi trường của hành tinh.
“Những nghiên cứu tiếp theo có thể cho thấy các hành tinh ‘nặng mùi’ như vậy thực ra phổ biến hơn chúng ta nghĩ”, ông nói.
Theo nhóm nghiên cứu, hành tinh này quay quanh một ngôi sao lùn đỏ nhỏ, cách Trái Đất khoảng 35 năm ánh sáng và có tuổi đời khoảng 5 tỷ năm. Kết quả đã được công bố trên tạp chí Nature Astronomy.
Tiến sĩ Harrison Nicholls, tác giả chính, nhận định: “Phát hiện này cho thấy các cách phân loại hành tinh hiện nay có thể còn quá đơn giản. Dù khó có khả năng tồn tại sự sống, hành tinh này phản ánh sự đa dạng đáng kinh ngạc của các thế giới ngoài hệ Mặt Trời”. Ông đặt câu hỏi: “Còn bao nhiêu kiểu hành tinh khác đang chờ được khám phá?”.
Nhóm nghiên cứu cho biết việc hiểu rõ cách các đại dương dung nham vận hành cũng có thể giúp con người nhìn lại lịch sử Trái Đất, bởi mọi hành tinh đá, bao gồm cả Trái Đất, đều từng trải qua giai đoạn “biển dung nham” khi mới hình thành.
“Điều thú vị là chúng ta có thể dùng mô hình máy tính để khám phá cấu trúc bên trong của một hành tinh mà con người sẽ không bao giờ đặt chân tới”, Giáo sư Raymond Pierrehumbert, đồng tác giả, cho biết.
Dù các nhà thiên văn chỉ có thể đo kích thước, khối lượng và thành phần khí quyển từ khoảng cách xa, nhưng nghiên cứu này cho thấy con người vẫn có thể tái dựng lịch sử sâu xa của những thế giới xa lạ, đồng thời nhận diện những kiểu hành tinh không có “bản sao” trong hệ Mặt Trời.