08:13 17/08/2026

Phát hiện dấu tích binh sĩ La Mã giữa ‘Sa mạc Đen’

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, các nhà nghiên cứu vừa công bố bằng chứng mới về sự hiện diện của binh sĩ La Mã tại vùng “Sa mạc Đen” của Jordan, thông qua một dòng chữ Latin cổ được khắc trên đá bazan giữa khu vực từng là nơi sinh sống của các bộ lạc du mục.

Theo Giáo sư Hani Hayajneh thuộc Đại học Yarmouk của Jordan, dòng chữ này được phát hiện tại Marabb Al Surufat, cách thành phố Al Safawi khoảng 25km về phía Đông Bắc và nằm gần khu vực biên giới Jordan-Syria. Hiện vật trên được nhà khảo cổ Rafe Harahsheh ghi nhận trong các cuộc khảo sát giai đoạn 2011-2012, nhưng đến nay mới được nghiên cứu vì có mối liên hệ với những dấu tích quân sự La Mã khác trong khu vực.

Sa mạc Syria-Jordan, đặc biệt là những cánh đồng dung nham thuộc Sa mạc Đen, chứa hàng nghìn hình vẽ và chữ khắc có niên đại từ thế kỷ I trước Công nguyên đến cuối thế kỷ III. Phần lớn hình vẽ và chữ khắc này được những cộng đồng du mục khắc bằng chữ Safaitic, một hệ chữ Bắc Arab cổ. Các dòng chữ Hy Lạp cũng xuất hiện do sự tiếp xúc giữa cư dân địa phương với quân đội La Mã, trong khi chữ Latin hiếm hơn nhiều và chủ yếu gắn với hoạt động quân sự.

Nhà nghiên cứu Julien Aliquot thuộc Trung tâm Nghiên cứu khoa học quốc gia Pháp cho rằng dòng chữ tại Marabb Al Surufat thuộc nhóm các dấu tích có thể xác định rõ sự liên quan tới binh sĩ La Mã. Trước đó, những chữ khắc Latin tương tự đã được phát hiện tại Namara, miền Nam Syria, và Bayir của Jordan, nơi có 4 dòng chữ Latin từ thế kỷ II.

Phát hiện mới này được đánh giá có thể cung cấp thêm thông tin về đời sống và hoạt động của quân đội La Mã tại vùng biên giới phía Đông của đế chế này. Các đơn vị đồn trú tại đây có nhiệm vụ tuần tra và bảo vệ Limes Arabicus, hệ thống phòng thủ biên giới của La Mã kéo dài qua vùng sa mạc thuộc Syria và Jordan ngày nay.

Đáng chú ý, khu vực Marabb Al Surufat trước đây đã phát hiện hàng trăm hình vẽ và chữ khắc Safaitic cùng một số văn bản song ngữ có sử dụng tiếng Hy Lạp, song chưa từng ghi nhận chữ khắc Latin. Vì vậy, phát hiện lần này bổ sung bằng chứng trực tiếp về sự hiện diện của quân đội La Mã tại khu vực này gần 2.000 năm trước.

Đức Trung (TTXVN)