Theo Euronews ngày 26/5, Bộ trưởng Thương mại Pháp Nicolas Forissier cho rằng việc siết nhập khẩu các sản phẩm từ các khu định cư của Israel tại Bờ Tây và Đông Jerusalem là “điều bình thường” xét theo luật pháp quốc tế và các tiêu chuẩn nhân quyền.

Ông Forissier cho biết Pháp và Thụy Điển đã gửi thư tới Ủy ban châu Âu (EC), kêu gọi EU sớm đưa ra lập trường chung về vấn đề này. Hai nước đề xuất tăng thuế nhập khẩu và siết kiểm soát đối với hàng hóa từ các khu định cư mà cộng đồng quốc tế coi là bất hợp pháp.

Ông nhấn mạnh EU không thể chấp nhận việc nhập khẩu các sản phẩm được sản xuất tại các vùng lãnh thổ “bị chiếm đóng bất hợp pháp theo luật pháp quốc tế”. Theo ông, đây không phải là lập trường mang tính đối đầu mà là cách tiếp cận nhất quán với các nguyên tắc pháp lý và nhân quyền mà EU theo đuổi.

Đề xuất của Pháp và Thụy Điển dựa trên ý kiến tư vấn năm 2024 của Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ), trong đó cho rằng các khu định cư của Israel tại các vùng lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng là trái với luật pháp quốc tế. Nhiều nghị quyết của Liên hợp quốc từ cuối thập niên 1970 đến nay cũng có quan điểm tương tự.

Thời gian gần đây, Israel đã triển khai thêm nhiều biện pháp nhằm tăng cường kiểm soát tại Bờ Tây và Đông Jerusalem, bao gồm thay đổi liên quan đến luật đất đai, quy hoạch và cấp phép xây dựng. Các động thái này bị cho là đi ngược tinh thần của các thỏa thuận Oslo năm 1993.

Vừa qua, lãnh đạo Anh, Pháp, Đức, Italy, Canada, Australia, New Zealand, Na Uy và Hà Lan cũng ra tuyên bố chung kêu gọi Israel chấm dứt mở rộng các khu định cư tại Bờ Tây bị chiếm đóng. Tuy nhiên, Israel bác bỏ quan điểm cho rằng các khu định cư là bất hợp pháp, đồng thời viện dẫn các yếu tố lịch sử và tôn giáo để bảo vệ yêu sách đối với khu vực này.

Lập trường của Mỹ về vấn đề khu định cư cũng thay đổi đáng kể dưới thời Chính quyền Tổng thống Trump. Washington chuyển từ phản đối hoạt động mở rộng khu định cư sang chấp nhận thực tế này, dù Tổng thống Trump từng công khai phản đối các kế hoạch sáp nhập hoàn toàn Bờ Tây do các nhóm cực hữu trong liên minh cầm quyền Israel thúc đẩy.

Bên cạnh Pháp và Thụy Điển, một số nước EU khác cũng đang gia tăng sức ép với Israel. Ngoại trưởng Ireland Helen McEntee cho biết Dublin muốn thông qua luật hạn chế thương mại với các khu định cư của Israel tại Bờ Tây trước giữa tháng 7.

Trong khi đó, Chính phủ Hà Lan thông báo đang xây dựng kế hoạch cấm thương mại kéo dài ba năm đối với các sản phẩm từ các khu định cư của Israel tại các vùng lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng và khu vực Cao nguyên Golan của Syria.

Dù vậy, khả năng EU áp đặt lệnh cấm toàn diện vẫn được đánh giá là thấp do thiếu đồng thuận giữa các nước thành viên. Theo quy định của EU, việc tăng thuế cần được thông qua theo cơ chế đa số đủ điều kiện, trong khi lệnh cấm nhập khẩu hoàn toàn cần sự nhất trí của toàn bộ các nước thành viên.

Ông Forissier cho biết Paris muốn EU theo đuổi cách tiếp cận mạnh mẽ và cứng rắn hơn, song thừa nhận điều quan trọng trước mắt là EC phải sớm đưa ra một đề xuất chung cho toàn khối.

Theo Euronews, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của EU Kaja Kallas trước đó xác nhận các cuộc thảo luận về đề xuất của Pháp và Thụy Điển sẽ tiếp tục diễn ra trong thời gian tới.

Hiện EU và Israel đang có hiệp định thương mại ưu đãi trong khuôn khổ Hiệp định Liên kết EU - Israel, cho phép nhiều hàng hóa Israel được hưởng mức thuế thấp hơn. Tuy nhiên, các sản phẩm có nguồn gốc từ Bờ Tây, Đông Jerusalem và Cao nguyên Golan không thuộc diện được hưởng ưu đãi này.

Một số nước như Tây Ban Nha, Ireland và Slovenia trước đó cũng từng kêu gọi EU đình chỉ toàn bộ hiệp định thương mại với Israel liên quan đến các cáo buộc về hành vi vi phạm luật nhân đạo quốc tế tại Palestine và Liban, nhưng chưa nhận đủ sự ủng hộ trong khối.