04:09 08/04/2026

Paris chuyển mình thành đô thị xanh sau một thập kỷ cải cách

Trong hơn một thập kỷ, thủ đô Paris của Pháp đã trải qua một cuộc chuyển đổi xanh sâu rộng, với việc mở rộng hạ tầng xe đạp, giảm ùn tắc và tái thiết không gian công cộng.

Chú thích ảnh
Paris đã rũ bỏ được danh tiếng là thành phố phụ thuộc vào ô tô và có mức độ ô nhiễm không khí được cải thiện. Ảnh: Getty Images

Theo tờ The Guardian (Anh), Paris đã chuyển mình đáng kể từ sau khi bà Anne Hidalgo trở thành thị trưởng vào năm 2014. Thành phố này đã trồng 155.000 cây xanh và xây dựng hàng trăm kilomet đường dành cho xe đạp. Khoảng 300 tuyến phố gần trường học được chuyển thành phố đi bộ, trong khi ô tô bị cấm dọc bờ sông Seine. Các chỗ đậu xe ô tô đã được chuyển đổi thành không gian xanh và sân cho quán cà phê.

Ông Corentin Roudaut, cư dân thành phố và là một lập trình viên công nghệ thông tin, chia sẻ rằng khi mới chuyển đến vào năm 2016, ông không dám đạp xe do choáng ngợp trước giao thông nơi đây. Dù xe đạp là phương tiện chủ yếu khi còn là sinh viên ở thành phố Rennes (tây bắc nước Pháp), ông cảm thấy lo ngại khi mật độ ô tô dày đặc và người đi xe đạp hầu như không được bảo vệ ở Paris.

Tuy nhiên, khi làn đường dành cho xe đạp được mở trên đại lộ ở gần nhà, ông Roudaut đã đi làm bằng xe đạp trở lại. Ông cho rằng việc Paris rũ bỏ được hình ảnh là thành phố lấy ô tô làm trung tâm là một quá trình bắt đầu chậm nhưng thực sự đã tăng tốc trong 10 năm qua, khi thành phố giờ đã có một mạng lưới xe đạp khá an toàn và hoàn thiện ở một số khu vực.

Ông đang làm tình nguyện viên cho Paris en Selle, một tổ chức vận động cho quyền của người đi xe đạp. Ông khuyên nhủ các chính trị gia rằng không nên sợ tham vọng, cho biết rằng năm ngoái đã đón tiếp một phái đoàn các chính trị gia thuộc đảng Xanh từ Đức nhằm tìm hiểu lý do tại sao Paris lại làm được những điều mà thủ đô Berlin không thể.

Dù bà Hidalgo đã rời nhiệm sở vào ngày 29/3 sau 12 năm làm thị trưởng, nhưng cuộc đấu tranh của bà để làm cho thành phố Paris trở nên đáng sống hơn đang được các thành phố cấp tiến ở châu Âu học tập, trong bối cảnh các chính phủ thu hẹp ngân sách cho phát triển xanh.

Tuy nhiên, không phải người dân Paris nào cũng hài lòng với chính sách của bà Hidalgo. Những nỗ lực nhằm làm cho đường phố an toàn hơn đã lấy đi không gian dành cho ô tô, khiến các lái xe phản đối. Các cuộc trưng cầu dân ý về việc thu phí đỗ xe cao hơn đối với người lái xe SUV và biến các phố gần trường học thành phố đi bộ có tỷ lệ tham gia rất thấp.

Trước cuộc bầu cử thị trưởng thành phố vào tháng 3/2026, bà Rachida Dati, ứng cử viên của đảng Cộng hòa cánh hữu, đã chỉ trích tình trạng mà bà cho là “hỗn loạn” và “gây bức xúc” ở không gian công cộng do các chính sách thân thiện với xe đạp gây ra. Tuy nhiên, chương trình hành động của bà đã không đề xuất hủy bỏ các chính sách cốt lõi của bà Hidalgo.

Trong cuộc phỏng vấn với tờ The Guardian, bà Hidalgo cho biết việc biến bờ sông Seine thành phố đi bộ là “một cuộc chiến khó khăn”, nhưng giờ đây khi điều đó đã thành hiện thực, người Paris không muốn quay lại như cũ. Bà cho rằng có nhiều trẻ em chưa từng biết đã có ô tô ở khu vực này và nhiều người ngạc nhiên khi biết đây từng là đường cho xe cộ.

Chú thích ảnh
Cựu Thị trưởng Paris, bà Anne Hidalgo, trong một bài phát biểu trước khi bà tái đắc cử vào năm 2020. Ảnh: THX

Các chuyên gia cho rằng quá trình chuyển đổi của Paris dễ dàng so với các thành phố châu Âu khác nhờ ranh giới hành chính khá chặt chẽ, khiến các vùng ngoại ô, thường chủ yếu sử dụng xe ô tô, ít có tiếng nói hơn. Bà Hidalgo cũng đã được kế thừa thành tựu của các thị trưởng tiền nhiệm. Tuy nhiên, các nhà phân tích cũng cho rằng cần có sự can đảm để thúc đẩy các chính sách gây bất tiện cho người lái xe trong khi mang lại những lợi ích chung về xã hội và môi trường.

Paris là một trong 19 thành phố trên toàn cầu đạt được những mức giảm đáng kể đối với hai chất gây ô nhiễm không khí độc hại trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2024.

Tuy nhiên, so với Paris, ô nhiễm bụi mịn giảm nhanh hơn ở Brussels và Vácsava trong cùng kỳ, trong khi NO2 giảm nhanh hơn ở London. Berlin, nơi vừa mở rộng hạ tầng ô tô, vẫn duy trì tỷ lệ người đi xe đạp cao hơn Paris.

Theo ông Giulio Mattioli, một nhà nghiên cứu giao thông tại Đại học Kỹ thuật Dortmund (Đức) và từng là cư dân Paris, thành phố này chỉ đang bắt kịp nhiều thành phố khác từ một điểm xuất phát thấp hơn.

Các thành phố trên khắp châu Âu đã có tỉ lệ người sử dụng xe đạp tăng cao và sự đầu tư mạnh vào cơ sở hạ tầng thân thiện với xe đạp trong đại dịch COVID-19. Tuy nhiên, bối cảnh chính trị thay đổi đã làm chậm lại hoặc đảo ngược những chính sách này.

Trong khi trung tâm Paris hướng đến việc trở thành “thành phố 15 phút”, tức là cư dân chỉ cần 15 phút để đi bộ hoặc đi xe đạp để tiếp cận tất cả các dịch vụ thiết yếu, thì các vùng ngoại ô rộng lớn vẫn chủ yếu hoạt động dựa vào ô tô. Ngoại ô thành phố hiện bị chia cắt với trung tâm bởi một đường vành đai đông đúc.

Theo cựu Phó thị trưởng Jean-Louis Missika, người từng làm việc cho bà Hidalgo, việc chuyển đổi Đại lộ Vành đai (Boulevard Périphérique) bao quanh thành phố là điều cần thiết để biến Paris thành một đô thị không phụ thuộc vào ô tô. Viết về vấn đề này, ông cho rằng một đô thị không thể được xây dựng bằng cách dựng lên những bức tường ngăn cách các cư dân.

Đăng Dương/Báo Tin tức và Dân tộc