Kuwait đã chính thức phê chuẩn hiệp định hợp tác quốc phòng với Pakistan, ba năm sau khi hai nước ký kết văn kiện này. Động thái diễn ra trong bối cảnh các quốc gia vùng Vịnh đang tìm cách củng cố năng lực phòng thủ trước những diễn biến an ninh ngày càng phức tạp tại Trung Đông.

Theo truyền thông châu Á, sắc lệnh số 73 năm 2026 được công bố trên Công báo Kuwait Al-Youm ngày 26/7 là hiệp định thiết lập khuôn khổ hợp tác toàn diện giữa lực lượng vũ trang hai nước.

Thỏa thuận tập trung vào các lĩnh vực như huấn luyện và đào tạo quân sự, chia sẻ thông tin tình báo, hậu cần, công nghệ quốc phòng, nghiên cứu khoa học quân sự, sản xuất quốc phòng, hệ thống thông tin liên lạc điện tử cũng như trao đổi chuyên môn nhằm tăng cường quan hệ hợp tác giữa quân đội hai nước.

Ngoài ra, hai bên sẽ thành lập một ủy ban quân sự chung để giám sát việc triển khai hiệp định, tổ chức các cuộc tập trận, trao đổi đoàn cấp cao và các chương trình hợp tác khác. Thỏa thuận cũng quy định chặt chẽ về bảo vệ thông tin mật, cấm chuyển giao tài liệu hoặc dữ liệu mật cho bên thứ ba nếu chưa có sự đồng ý bằng văn bản của đối tác.

Hiệp định có thời hạn 5 năm và sẽ tự động gia hạn nếu không bên nào tuyên bố chấm dứt.

Pakistan mở rộng mạng lưới hợp tác quân sự tại vùng Vịnh

Việc Kuwait chính thức phê chuẩn hiệp định diễn ra không lâu sau khi Pakistan ký Thỏa thuận Phòng thủ Chiến lược song phương (SDMA) với Saudi Arabia.

Khác với thỏa thuận với Kuwait, SDMA giữa Pakistan và Saudi Arabia được cho là có điều khoản phòng thủ tập thể tương tự Điều 5 của NATO, trong đó một cuộc tấn công nhằm vào một nước sẽ được xem là cuộc tấn công nhằm vào cả hai, kéo theo nghĩa vụ hỗ trợ về quân sự, kinh tế, ngoại giao và tình báo.

Trước đó, Pakistan cũng từng cho biết Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar đang cân nhắc tham gia cơ chế hợp tác này. Một số nhà phân tích thân Pakistan thậm chí hình dung liên minh tương lai sẽ kết hợp sức mạnh vũ khí của Thổ Nhĩ Kỳ, năng lực răn đe hạt nhân của Pakistan cùng tiềm lực tài chính và năng lượng từ Saudi Arabia và Qatar.

Mặc dù hiệp định Pakistan - Kuwait không có điều khoản phòng thủ tập thể, việc hai nước thúc đẩy hợp tác quân sự vẫn tiếp tục làm dấy lên những đồn đoán về khả năng hình thành một cơ chế an ninh chung giữa các quốc gia Hồi giáo, hoạt động bên ngoài khuôn khổ các liên minh phương Tây.

Trung Đông tìm kiếm thêm đối tác an ninh

Trong nhiều thập niên, phần lớn các quốc gia Tây Á, ngoại trừ Iran, đều dựa vào Mỹ như đối tác bảo đảm an ninh chủ chốt. Washington hiện duy trì khoảng 18 căn cứ quân sự trong khu vực và có quan hệ hợp tác quốc phòng với Saudi Arabia, Ai Cập, Jordan, Kuwait, Bahrain, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Qatar.

Tuy nhiên, kể từ sau cuộc tấn công của Hamas nhằm vào Israel hồi tháng 10/2023, cục diện an ninh khu vực liên tục biến động. Các chiến dịch quân sự sau đó của Israel cùng những cuộc đối đầu lan rộng đã khiến nhiều quốc gia vùng Vịnh gia tăng lo ngại về an ninh, đồng thời thúc đẩy họ tìm kiếm thêm các đối tác quốc phòng ngoài Mỹ.

Cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran trong năm nay tiếp tục làm gia tăng bất ổn khi nhiều quốc gia trong khu vực trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công. Theo một số đánh giá, điều này khiến nhiều nước vùng Vịnh đặt câu hỏi về hiệu quả của các cơ chế bảo đảm an ninh hiện có và mở rộng hợp tác với những đối tác mới như Pakistan.

"NATO Hồi giáo"

Dù vậy, giới phân tích cho rằng khả năng hình thành một "NATO Hồi giáo" vẫn còn rất hạn chế.

Khác với NATO, các hiệp định song phương hiện nay chủ yếu mới dừng ở mức hợp tác chính trị và quân sự, chưa tạo thành một khối phòng thủ thống nhất.

Bên cạnh đó, những bất đồng kéo dài giữa các quốc gia Hồi giáo cũng là rào cản lớn. Quan hệ cạnh tranh giữa Saudi Arabia và Iran, Thổ Nhĩ Kỳ với một số nước Arab, hay những khác biệt về lợi ích địa chính trị khiến khả năng xây dựng một liên minh quân sự thống nhất trở nên khó khả thi.

Các chuyên gia cũng nhận định rằng dù các quốc gia vùng Vịnh đang đa dạng hóa quan hệ quốc phòng, mục tiêu của họ là bổ sung thêm đối tác chứ không phải thay thế vai trò của Mỹ. Phần lớn các nước này vẫn duy trì quan hệ an ninh chặt chẽ với Washington, trong khi bản thân Pakistan cũng còn phụ thuộc đáng kể vào Mỹ về kinh tế, tài chính và quân sự.

Trong bối cảnh đó, các thỏa thuận quốc phòng mới giữa Pakistan với Saudi Arabia hay Kuwait được xem là những bước đi nhằm mở rộng hợp tác an ninh khu vực, nhưng khó có thể tạo ra một liên minh quân sự đủ sức thay đổi cấu trúc an ninh Trung Đông trong tương lai gần.