Theo SCMP ngày 31/1, sau hơn một thập kỷ Cục Dự trữ Liên bang (Fed) mở rộng mạnh mẽ các công cụ chính sách tiền tệ, quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cử ông Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed đang được giới kinh tế xem là tín hiệu cho một cuộc rà soát sâu rộng về vai trò và quyền hạn của ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới.
Ông Kevin Warsh, cựu Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), được Tổng thống Donald Trump đề cử làm Chủ tịch Fed. Ảnh: Bloomberg/Getty Images
Ông Warsh, cựu Thống đốc Fed, trong nhiều năm qua liên tục chỉ trích Fed vì mở rộng nhiệm vụ vượt ra ngoài mục tiêu cốt lõi là kiểm soát lạm phát và tối đa hóa việc làm. Theo ông, các chương trình can thiệp mạnh tay sau khủng hoảng tài chính 2008 và đại dịch COVID-19 đã khiến Fed can dự ngày càng sâu vào các lĩnh vực vốn thuộc thẩm quyền của Quốc hội và Bộ Tài chính Mỹ.
Những quan điểm kêu gọi thay đổi chính sách tiền tệ này đã giúp ông Warsh nhận được sự ủng hộ của Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, người cũng nhiều lần phê phán Fed gia tăng quyền lực thông qua các chương trình mua tài sản quy mô lớn. Nếu được Thượng viện phê chuẩn, dự báo ông Warsh sẽ trực tiếp dẫn dắt một cuộc cải tổ từ bên trong Fed.
Theo ông Derek Tang, chuyên gia tại tổ chức nghiên cứu LH Meyer, việc bổ nhiệm Chủ tịch Fed mới chỉ là bước khởi đầu cho một chương trình thay đổi sâu rộng hơn. Ông cho rằng chính quyền Tổng thống Trump, đặc biệt là Bộ Tài chính, đang xem xét lại một cách toàn diện những yếu tố có thể điều chỉnh trong cấu trúc và hoạt động của Fed.
Trọng tâm của các chỉ trích nhằm vào các chương trình nới lỏng định lượng, vốn đã khiến bảng cân đối kế toán của Fed phình to từ chưa đến 900 tỷ USD năm 2008 lên gần 9.000 tỷ USD ở giai đoạn đỉnh điểm. Dù Fed đã thu hẹp quy mô này xuống còn khoảng 6.600 tỷ USD thông qua chính sách thắt chặt định lượng, nhưng ông Warsh cho rằng mức này vẫn còn quá lớn và cần tiếp tục cắt giảm mạnh.
Ông lập luận rằng các chương trình nới lỏng định lượng đã vô tình làm giảm chi phí vay mượn của chính phủ, khiến các nhà lập pháp dễ dàng thông qua các gói chi tiêu lớn hơn, từ đó làm mờ ranh giới giữa chính sách tiền tệ và tài khóa. Quan điểm này nhận được sự đồng tình của một số cựu quan chức ngân hàng trung ương, trong đó có ông Raghu Rajan, Giáo sư Đại học Chicago và cựu Thống đốc Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ.
Tuy nhiên, không phải tất cả đều tin rằng kế hoạch thu hẹp mạnh bảng cân đối của Fed sẽ diễn ra suôn sẻ. Ông Jason Furman, cựu cố vấn kinh tế của chính quyền Tổng thống Barack Obama, cảnh báo rằng thị trường tài chính có thể phản ứng tiêu cực nếu Fed bán ra lượng lớn trái phiếu chính phủ, đẩy chi phí vay dài hạn tăng cao.
Bên cạnh đó, ông Warsh còn bày tỏ mong muốn xem xét lại thỏa thuận giữa Bộ Tài chính và Cục Dự trữ Liên bang năm 1951, nền tảng cho sự độc lập của Fed trong việc thiết lập lãi suất. Ông cho rằng cần tái khẳng định thỏa thuận này theo hướng một ngân hàng trung ương có quy mô nhỏ hơn, với một phần quyền kiểm soát bảng cân đối kế toán được chuyển sang Bộ Tài chính.
Ở khía cạnh vận hành, ông Warsh được cho là sẽ thúc đẩy Fed sử dụng nhiều dữ liệu thời gian thực hơn, thay vì phụ thuộc quá lớn vào các thống kê chính phủ có độ trễ. Bà Carol Tomé, Giám đốc điều hành UPS, cho rằng ông sẽ khuyến khích Fed đổi mới cách tiếp cận thông tin kinh tế.
Ông Warsh cũng quan tâm đến khả năng một làn sóng tăng năng suất do AI dẫn dắt có thể giúp tăng lương mà không làm bùng phát lạm phát. Theo ông Mohamed El-Erian, Giáo sư Trường Wharton thuộc Đại học Pennsylvania, điều này có thể mở đường cho chính sách lãi suất linh hoạt hơn trong tương lai.
Dù vậy, trong nội bộ Fed, nhiều nhân viên lo ngại rằng mối liên hệ chặt chẽ giữa ông Warsh và chính quyền Tổng thống Trump, vốn đang cắt giảm mạnh việc làm liên bang, có thể dẫn tới việc tinh giản nhân sự quy mô lớn. Những kế hoạch gần đây của Phó Chủ tịch phụ trách giám sát tài chính Michelle Bowman càng làm dấy lên các quan ngại này.
Một số chuyên gia cho rằng cải tổ từ bên trong có thể giúp hạ nhiệt căng thẳng giữa Fed và Nhà Trắng. Tuy nhiên, những chỉ trích gay gắt trong quá khứ cùng sự hoài nghi trong nội bộ Fed được đánh giá sẽ khiến quá trình cải cách, nếu diễn ra, khó có thể tiến hành nhanh chóng.