Mỹ và Iran đạt thỏa thuận khung, mở cửa eo biển Hormuz

Mỹ và Iran ngày 17/6 đã ký một thỏa thuận khung nhằm mở lại eo biển Hormuz, giảm căng thẳng khu vực và đưa hai nước trở lại bàn đàm phán về chương trình hạt nhân của Tehran.

Theo giới truyền thông quốc tế, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã ký văn kiện này cùng ngày. Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA công bố hình ảnh Tổng thống Pezeshkian cầm bản thỏa thuận có chữ ký của cả hai nhà lãnh đạo, trong khi Tổng thống Trump ký văn kiện ngay trong bữa tiệc tối cùng với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron.

Theo các điều khoản được công bố, eo biển Hormuz sẽ được mở lại cho hoạt động hàng hải quốc tế, trong khi Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng của Iran và tạm thời nới lỏng các biện pháp trừng phạt đối với xuất khẩu dầu mỏ của nước này. Các động thái trên được kỳ vọng sẽ góp phần hạ nhiệt giá năng lượng toàn cầu sau thời gian biến động mạnh do xung đột khu vực.

Thỏa thuận cũng mở đường cho giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày nhằm hướng tới một thỏa thuận toàn diện hơn về chương trình hạt nhân của Iran. Một trong những nội dung được nêu trong dự thảo là việc Iran sẽ "pha loãng" lượng urani làm giàu ở mức cao dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA). Tuy nhiên, các giới hạn cụ thể đối với chương trình hạt nhân của Tehran vẫn sẽ tiếp tục được thảo luận trong các vòng đàm phán tiếp theo.

Về kinh tế, việc nới lỏng các lệnh trừng phạt có thể giúp Iran khôi phục hoạt động xuất khẩu dầu mỏ và tăng nguồn thu ngân sách. Trong những năm gần đây, xuất khẩu dầu của Iran chịu nhiều hạn chế do các biện pháp trừng phạt của Mỹ. Việc tiếp cận trở lại thị trường quốc tế được đánh giá sẽ tạo điều kiện cho Tehran mở rộng khách hàng và nâng cao doanh thu từ dầu thô.

Một số nguồn tin cho biết thỏa thuận còn đề cập tới quỹ tái thiết trị giá khoảng 300 tỷ USD dành cho Iran. Tuy nhiên, các chi tiết liên quan chưa được Washington chính thức xác nhận.

Theo đánh giá của Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), các điều khoản hiện tại mang lại cho Iran những lợi ích kinh tế đáng kể, đồng thời giúp nước này duy trì các năng lực chiến lược quan trọng. ISW cho rằng vẫn chưa có dấu hiệu rõ ràng cho thấy Tehran sẵn sàng nhượng bộ đáng kể đối với các vấn đề hạt nhân cốt lõi trong một thỏa thuận cuối cùng.

Thỏa thuận cũng đề cập tới mục tiêu ngừng bắn trên các mặt trận liên quan trong khu vực, trong đó có Liban. Tuy nhiên, Israel và lực lượng Hezbollah không phải là các bên tham gia ký kết. Do đó, nhiều vấn đề còn tồn tại, bao gồm hiện diện quân sự của Israel tại miền Nam Liban và các hoạt động của Hezbollah, vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.

Giới quan sát cho rằng thành công của thỏa thuận sẽ phụ thuộc vào kết quả các cuộc đàm phán sắp tới giữa Mỹ và Iran. Một trong những câu hỏi lớn là liệu hai bên có thể đạt được những cam kết hạt nhân chặt chẽ hơn so với thỏa thuận hạt nhân năm 2015 hay không. Thỏa thuận năm 2015 từng áp đặt các giới hạn nghiêm ngặt đối với hoạt động làm giàu urani của Iran, song đã đổ vỡ sau khi Mỹ rút khỏi văn kiện này vào năm 2018.

ASEAN và Nga tăng cường quan hệ đối tác chiến lược

Hội nghị Cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN-Nga diễn ra ngày 17-18/6 tại thành phố Kazan của Nga đã thông qua 4 văn kiện quan trọng, trong đó có Tuyên bố Kazan 2026 và Kế hoạch hành động toàn diện ASEAN-Nga giai đoạn 2026-2030, đặt nền tảng cho việc mở rộng hợp tác chiến lược trong các lĩnh vực kinh tế, năng lượng, kết nối và an ninh.

Theo các chuyên gia Nga, hội nghị đánh dấu bước phát triển mới trong quan hệ ASEAN-Nga, hướng tới tăng cường liên kết kinh tế, thương mại và kết nối giữa Đông Nam Á với không gian Đại Á-Âu.

Tại hội nghị, các nhà lãnh đạo nhất trí thúc đẩy hợp tác về vận tải, mở rộng các tuyến hàng hải và đường sắt xuyên lục địa, đồng thời tăng cường thương mại và đầu tư. Tổng thống Nga Vladimir Putin đề xuất mở rộng thanh toán bằng đồng tiền quốc gia trong giao dịch với các nước ASEAN, tăng xuất khẩu các sản phẩm có giá trị gia tăng cao như phân bón, dược phẩm và thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực năng lượng, bao gồm năng lượng hạt nhân dân sự.

Nga và ASEAN cũng thông qua các tuyên bố chung về năng lượng và văn hóa, đồng thời nhất trí tăng cường phối hợp nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và đa dạng hóa nguồn cung trong khu vực.

Theo Bộ Phát triển Kinh tế Nga, năng lượng tiếp tục là động lực quan trọng của hợp tác kinh tế giữa Nga và ASEAN. Trong quý I/2026, xuất khẩu nhiên liệu khoáng và dầu mỏ của Nga sang khu vực tăng đáng kể. Bên cạnh đó, xuất khẩu nông sản của Nga cũng ghi nhận xu hướng tăng trưởng tích cực.

Tại Diễn đàn Kinh doanh Nga-ASEAN, Bộ trưởng Phát triển Kinh tế Nga Maxim Reshetnikov nhấn mạnh tiềm năng hợp tác trong nền kinh tế số và thương mại điện tử. Các nền tảng số của Nga hiện hoạt động tại nhiều quốc gia, tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp ASEAN tiếp cận thị trường Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU).

Về định hướng hợp tác tương lai, Philippines - Chủ tịch ASEAN năm 2026 - đề xuất ba ưu tiên gồm tăng cường hợp tác an ninh trước các thách thức xuyên quốc gia; thúc đẩy quan hệ đối tác kinh tế năng động hơn; và mở rộng hợp tác nhân đạo thông qua giáo dục, học thuật và du lịch.

Giới chuyên gia Nga nhận định quan hệ ASEAN-Nga đang chuyển từ tham vấn chính trị sang hợp tác thực chất về kinh tế, với trọng tâm là giảm rào cản thương mại, phát triển các hành lang vận tải, hệ thống thanh toán và nền tảng số. Xu hướng sử dụng đồng nội tệ trong thanh toán cũng được đánh giá sẽ góp phần tăng tính ổn định cho hoạt động thương mại và đầu tư.

Các chuyên gia cũng cho rằng hợp tác giữa Nga và ASEAN ngày càng đi vào chiều sâu thông qua các dự án cụ thể tại Việt Nam, Malaysia và Indonesia. Đối với Việt Nam, những lĩnh vực như năng lượng, dầu khí và thương mại tiếp tục đóng vai trò nổi bật. Trong khi đó, triển vọng mở rộng các hiệp định thương mại tự do giữa EAEU với các nước ASEAN được đánh giá là tích cực, góp phần đa dạng hóa quan hệ kinh tế của các bên.

G7 thảo luận các thách thức an ninh và kinh tế toàn cầu

Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) diễn ra từ ngày 15-17/6 tại Pháp đã tập trung thảo luận các vấn đề nổi bật của thế giới hiện nay, trong đó có xung đột tại Ukraine, tình hình Trung Đông, những thách thức kinh tế toàn cầu và sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI).

Ukraine là một trong những chủ đề được quan tâm hàng đầu. Các nhà lãnh đạo G7 tái khẳng định cam kết hỗ trợ Kiev, trong đó có việc đẩy nhanh cung cấp các hệ thống phòng không, hỗ trợ cơ sở hạ tầng năng lượng và tăng cường sức ép đối với Nga thông qua các biện pháp trừng phạt.

Các nước G7 cũng cho biết sẵn sàng xem xét các hình thức hợp tác nhằm hỗ trợ năng lực quốc phòng của Ukraine. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington đang cân nhắc các bước đi tiếp theo liên quan đến chính sách trừng phạt đối với lĩnh vực năng lượng của Nga.

Tình hình Trung Đông cũng chiếm phần lớn chương trình nghị sự của hội nghị, trong bối cảnh Mỹ và Iran vừa công bố thỏa thuận khung nhằm tạo cơ sở cho các cuộc đàm phán tiếp theo. Các nhà lãnh đạo phương Tây hoan nghênh tiến triển này, bày tỏ kỳ vọng thỏa thuận sẽ góp phần giảm căng thẳng khu vực và ổn định thị trường năng lượng toàn cầu.

Một trong những nội dung được quan tâm là việc khôi phục hoạt động bình thường tại eo biển Hormuz. Các nhà lãnh đạo G7 cho rằng việc bảo đảm lưu thông hàng hóa và năng lượng qua khu vực này có ý nghĩa quan trọng đối với ổn định kinh tế toàn cầu.

Về kinh tế, các cuộc thảo luận tập trung vào những mất cân đối trong thương mại toàn cầu và các biện pháp thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Tuyên bố chung của hội nghị nhấn mạnh sự cần thiết phải phối hợp chính sách nhằm xử lý các mất cân bằng kinh tế và hỗ trợ các nền kinh tế đang phát triển. Một số nội dung được cho là liên quan tới các thách thức phát sinh từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào trợ cấp nhà nước.

Bên cạnh các vấn đề địa chính trị và kinh tế, AI nổi lên như một chủ đề trọng tâm tại hội nghị. Các nhà lãnh đạo G7 đã có các cuộc trao đổi với đại diện nhiều tập đoàn công nghệ lớn nhằm thảo luận cách thức thúc đẩy đổi mới sáng tạo đồng thời giảm thiểu các rủi ro từ công nghệ mới.

G7 cũng thông qua tuyên bố chung về bảo vệ trẻ em trên môi trường trực tuyến, trong đó nhấn mạnh yêu cầu tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn số, đặc biệt trước những nguy cơ liên quan đến các ứng dụng AI và các nội dung xâm hại trẻ em được tạo ra bằng công nghệ số.

Giới quan sát nhận định hội nghị lần này cho thấy các nước G7 tiếp tục tìm kiếm tiếng nói chung trong việc xử lý các cuộc khủng hoảng an ninh, kinh tế và công nghệ đang tác động ngày càng sâu rộng tới trật tự toàn cầu.

Fed giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp đầu tiên dưới thời tân chủ tịch

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ngày 17/6 quyết định giữ nguyên lãi suất chuẩn ở mức 3,5%-3,75%, đồng thời phát tín hiệu có thể tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ trong bối cảnh lạm phát vẫn ở mức cao.

Đây là cuộc họp chính sách đầu tiên dưới sự chủ trì của tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh. Quyết định giữ nguyên lãi suất được Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) nhất trí thông qua. Fed đã duy trì mức lãi suất này kể từ lần cắt giảm 0,25 điểm phần trăm vào cuối năm 2025.

Tuy không thay đổi lãi suất, Fed đã điều chỉnh đáng kể thông điệp chính sách. Các dự báo mới cho thấy giới chức Fed không còn kỳ vọng cắt giảm lãi suất trong năm nay như trước đây, đồng thời để ngỏ khả năng tăng lãi suất nếu áp lực lạm phát kéo dài.

Theo dự báo cập nhật, lãi suất quỹ liên bang có thể ở mức trung bình 3,8% vào cuối năm 2026, cao hơn so với dự báo đưa ra hồi tháng 3. Các thành viên FOMC hiện chia rẽ về triển vọng chính sách, song đa số cho rằng việc duy trì lập trường thận trọng là cần thiết trước những rủi ro lạm phát.

Trong tuyên bố sau cuộc họp, Fed đánh giá nền kinh tế Mỹ tiếp tục tăng trưởng ổn định, thị trường lao động duy trì khả năng chống chịu tốt và tỷ lệ thất nghiệp gần như không thay đổi. Tuy nhiên, cơ quan này nhấn mạnh lạm phát vẫn cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2%.

Fed cho biết giá cả tiếp tục chịu tác động từ các cú sốc nguồn cung, đặc biệt là biến động trên thị trường năng lượng liên quan tới căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông. Ngân hàng trung ương Mỹ khẳng định sẽ tiếp tục theo đuổi mục tiêu đưa lạm phát trở lại mức 2%.

Các dự báo kinh tế mới cũng phản ánh những thách thức mà Fed đang đối mặt. Cơ quan này nâng dự báo lạm phát năm 2026 lên 3,6%, so với mức 2,7% đưa ra trước đó. Trong khi đó, dự báo tăng trưởng kinh tế được điều chỉnh giảm nhẹ xuống 2,2%.

Phát biểu sau cuộc họp, Chủ tịch Kevin Warsh nhấn mạnh Fed cam kết mạnh mẽ đối với mục tiêu ổn định giá cả. Ông cũng cho biết Fed đang xem xét cải tổ cách thức truyền thông chính sách nhằm tăng tính rõ ràng và hiệu quả.

Một điểm đáng chú ý là thông cáo lần này được rút gọn đáng kể so với các kỳ họp trước, phản ánh định hướng mới của ông Warsh trong việc đơn giản hóa thông điệp của ngân hàng trung ương.

Các nhà đầu tư hiện theo dõi sát những tín hiệu tiếp theo từ Fed. Sau cuộc họp, thị trường tài chính gia tăng kỳ vọng rằng Fed có thể thực hiện một đợt tăng lãi suất trong những tháng cuối năm nếu lạm phát không giảm như mong muốn, trong khi thị trường lao động vẫn duy trì sức mạnh.